Ипотека, әлде қолма қол ақша: Үйді қалай алған тиімді

- Баспананы нақты, қолма-қол ақшаға сатып алудың артықшылығы бірінші кезекте, пайыз, комиссия, сақтандыру жоқ. Яғни банктерге артық төлем жасалмайды. Ешкімнің алдында қарыз жоқ, пәтер жылдам өз мүлкі болып қалады. Сондай-ақ ай сайын міндеттемелер жүктелмейді, психологиялық еркіндік бар. Ал тәуекелі – барлық қаражатты үйге салу, резерв капиталдан айырады. Түрлі күтпеген жағдай, жұмыстан шығып қалу деген сияқты мәселе туындаса қаражатсыз қалып қояды. Үлкен соманы бірден жұмсау, инвестициялық мүмкіндікті жоғалту деп айтуға болады. Қолдағы қаражаттың бір бөлігін басқа бағыттарға – депозит, бағалы қағаз, бизнеске бағыттаса табыс табуға болады. Сосын инфляция кезінде нақты ақшаға сатып алу қабілеті төмендейді. Сондықтан үй бағасы қымбаттап жатқанда баспаналы болуды ұзақ күтіп, қаражат жинаса, қолдағы ақша күшін жояды, - дейді Бауыржан Ысқақ.

Маманның айтуынша, ипотека өмір сапасын қазірден-ақ арттыруға мүмкіндік береді. Сондай-ақ еліміздегі қазіргі инфляция деңгейі ипотеканы жеңілдетеді. Яғни, табыс жыл сайын өсіп отырса, төлемнің салмағы азаяды. 

- Кейде арзан несие бағдарламалары да болады. Мысалы «7-20-25», «Баспана хит» сияқты банктерден субсидияланған өнімдер тұтынушыға 5-7% аралығында беріледі. Мұндайда үй бағасы өсіп кетсе де сатып алушы ұтады. Ал тәуекелі – артық төлем. Жалпы есептегенде үй құнына 30%-60% аралығында қосымша қаржы төлейді. Тағы бір тәуекелі - ай сайынғы тұрақты жүктеме. Табыс азайса, төлем қиындық туғызады. Үшінші, ұзақ мерзімді тәуекелділік. Жұмыс, денсаулық, отбасылық жағдай өзгерсе, қарыздың қысымы да көбейе береді, - дейді маман. 

Нені білу керек?

Экономист баспана аларда кем дегенде 3-6 айға дейін жететін қор болу керек екенін айтады. Сондай-ақ ипотеканың ай сайынғы төлемі табыстың 30%-нен аспауы қажет деп ескертті. 

- Пайыздық мөлшерлеме мен тиімді жылдық мөлшерлеменің арасын салыстыруымыз керек. Банктің жарнамасындағы 7% кейде сақтандыру мен комиссияларды қосқанда 10-11%-ке шығуы мүмкін. Сондай-ақ үй бағасының өсу қарқынын қадағалап отыру керек. Егер жылдық өсім 10-12% болып, ипотекада 7-8% болса, онда ипотека тиімді. Ал нарық тұралап қалатын болса, онда қолма-қол алу артықтау болады, - дейді экономист. 

Маманның пікірінше, валюталық тәуекелділікке мән беру қажет. Табыс теңгемен болса, несие де теңгемен болғаны жөн. Басқа валюта ипотека қарызын қымбаттатып жібереді.

Айта кетейік, мемлекеттік бағдарлама бойынша ипотекалық, жалдамалы тұрғын үйлер қалай үлестірілетіні туралы мынау сілтемеде хабарланды.