Иран мен АҚШ келіссөздері аясында мұнай бағасы көтерілуде: Қазақстан үшін бұл нені білдіреді

Лондондағы ICE Futures Europe биржасының соңғы деректері бойынша, бүгін Brent маркалы мұнай баррелі шамамен 71 доллар, ал WTI – 66 доллар деңгейінде саудаланып жатыр. Өткен аптада Brent бағасы 72 доллардан асып, 2025 жылғы шілдеден бергі максимумға жеткен. Бағаның өсуі АҚШ пен Иран арасындағы мүмкін қақтығысқа байланысты қауіптен туындады. Апта ішінде Brent бағасы 1,81%, айлық өсімі – 9,16%, ал үш айда шамамен 14% артқан.

Reuters деректеріне қарағанда, нарық "өте сезімтал" болып отыр. Вашингтон мен Тегеран ядролық бағдарлама бойынша үшінші мәрте келіссөздерге дайындалып жатыр.

Бағаның тұрақсыздығын АҚШ президенті Дональд Трамптың тариф саясаты да күшейтеді. АҚШ Жоғарғы сотының шешімдері, тарифтердің ішінара тоқтатылуы және уақытша мөлшерлемені 15%-ға дейін көтеру мүмкіндігі туралы мәлімдемелер нарықтағы тұрақсыздықты арттырды.

Осы жағдайды ескере отырып, Goldman Sachs 2026 жылғы төртінші тоқсанға болжамын көтерді. Банктің бағалауы бойынша, 2026 жылы Brent бағасының орташа деңгейі бұрынғы 56 доллар орнына 64 доллар шамасында болады.

Бағаны қайта қараудың себебі – ОЭСР елдеріндегі мұнай қорларының төмендеуі. Сонымен бірге, банк 2026 жылы ұсыныс артықшылығын күніне 2,3 млн баррель деңгейінде есепке алады. Яғни нарықта аналитиктердің бағалауынша сұраныстан көп мұнай болады.

Қазақстан бойынша болжамдар

Банк кейбір елдердің, соның ішінде Қазақстанның, мұнай өндірісіне қатысты болжамын төмендетті. Қазақстаннан жеткізулер бойынша көрсеткіштер нақты көлемнен төмен болғандықтан түзетілген. Бұл маңызды сигнал: ірі халықаралық банктер Қазақстан өндірісін төмен бағаласа, бұл автоматты түрде экспорттық кірістер мен валюталық түсімдерге әсер етеді.

Goldman Sachs сондай-ақ, ОПЕК+ 2026 жылдың екінші тоқсанында өндірісті біртіндеп арттырады деп күтеді, өйткені ОЭСР елдеріндегі қорлар өспей отыр.

Алайда, бағаның төмендеу қаупі сақталады: егер Иран мен Ресейге қарсы санкциялар жұмсарса, Brent бағасы 5 долларға, WTI – 8 долларға төмендеуі мүмкін, нарыққа қосымша мұнай көлемі шығуы ықтимал.

Ұзақ мерзімде банк бағаның біртіндеп қалпына келетінін күтеді. 2027 жылы Brent бағасы орта есеппен 65 доллар шамасында болуы мүмкін, ал 2027 жылдың желтоқсанында – 70 долларға жақындауы ықтимал. Бұл тұрақты сұраныс пен ұсыныстың баяу өсуімен байланысты.

Қазақстан үшін маңызы

Қазақстан бюджеті үшін мұнайдың 70 доллар және 60 доллар деңгейіндегі бағасы – мүлде әртүрлі сценарий. Баға төмен болған жағдайда теңгеге қысым күшейеді, Ұлттық қордан трансферт қажеттілігі артады және бюджет тапшылығы өседі.

Қазіргі уақытта нарық екі күш арасында теңселуде. Бір жағында – геосаясат пен азайған қорлар, олар бағаны ұстап тұр. Екінші жағында – ұсыныс артықшылығы және сауда қақтығыстарынан туындайтын жаһандық экономиканың баяулау қаупі.

Егер АҚШ пен Иран келіссөздері санкцияларды жеңілдетуге әкелсе, қосымша мұнай нарықты салқындатуы мүмкін. Ал егер шиеленіс күшейсе, бағалар 70 доллардан жоғары өрлеуі мүмкін.

Айта кетейік, мұнай секторы Қазақстан экономикасының басты қозғаушы күші болып қала береді: "қара алтын" елдің барлық экспорттық кірісінің 51%-ын құрайды. 2025 жылы Қазақстан 76 миллион тонна мұнайды 29 елге экспорттады. Жалпы мәмілелер сомасы 2025 жылы 39,88 миллиард доллар болды.