Израильдің алғысы Қазақстанның халықаралық беделі мен сыртқы саясатының мойындалғанының дәлелі

Egemen.KZ парақшасындағы ақпаратқа сәйкес, Qazaq24.com хабар таратты..

Израиль тарапының Қазақстанға алғыс айтуы – республиканың халықаралық беделінің және дербес сыртқы саяси бағытының мойындалғанының айқын дәлелі. Бұл пікірді қырғызстандық саясаттанушы Бақыт Бакетаев айтты.

Израиль Премьер-министрі Биньямин Нетаньяху Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевқа Қазақстанның Авраам келісімдеріне қосылу туралы шешіміне байланысты терең ризашылығын білдірді. Ол бұл қадамды батыл әрі көреген шешім деп атап, оның бейбітшілік пен тұрақтылықты нығайтуға, халықаралық диалогты кеңейтуге маңызды ықпал ететінін айтты. Бұл туралы Израиль өкілі қазақстандық тараппен телефон арқылы сөйлесу барысында мәлімдеді. Әңгіме израильдік тараптың бастамасымен өтті. Диалогтың мазмұны мен екіжақты өзара тиімді қатынастарды дамыту перспективасы қырғызстандық саясаттанушы Бақыт Бакетаевпен сұхбат барысында талқыланды.

– Бақыт Кушбекұлы, Қазақстан Президенті мен Израиль Премьер-министрі арасындағы телефон арқылы сөйлесудің екіжақты және көпжақты байланыстарды тереңдету тұрғысынан маңызын қалай бағалайсыз?

– Қазақстан мен Израиль арасындағы қарым-қатынасты серіктестік деңгейіндегі байланыстар деуге болады. Ынтымақтастық жылдарында екі ел конструктивті диалог қалыптастырды. Ең белсенді өзара ықпалдастық ауыл шаруашылығы, сауда, денсаулық сақтау, білім беру, инновациялар мен жоғары технологиялар бағыттарында дамып келеді. Сонымен бірге қазіргі жағдайда ерекше маңызға ие су ресурстарын басқару саласында күш біріктіруге тараптар мүдделі. Тегін емес, өткен жылдың сәуір айында Израиль Кнессетінің төрағасы Амир Оханамен кездесу барысында Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев осы бағытта әріптестікті кеңейтуге дайын екенін айтып, Израильде әзірленген озық технологияларды жоғары бағалаған болатын.

Екі ел серіктестігінде экономикалық ықпалдастықтың орны айрықша. Екі тараптың кәсіпкерлері бірлескен жобаларға, стартаптарға және инвестициялық бастамаларға қызығушылық танытып отыр. Іскер топтар арасындағы тұрақты байланыс Қазақстан мен Израиль арасындағы өзара тиімді ынтымақтастықты арттыру үшін жаңа мүмкіндіктер ашады.

Халықтар арасындағы өзара түсіністікті нығайтуда мәдени-гуманитарлық ықпалдастық та маңызды рөл атқарады. Ғылыми ынтымақтастық, білім беру алмасулары және түрлі мәдени іс-шаралар қарым-қатынасты одан әрі дамытудың берік негізін қалыптастырады.

Көптеген екіжақты және көпжақты күн тәртібі мәселелері бойынша ықпалдастықты кеңейтуге дайын екендерін тарап өкілдері жуырдағы телефон арқылы сөйлесу барысында да растады. Диалог бастамашысы Израиль болғанының өзі бұл елдің Қазақстанмен серіктестікті нығайтуға жоғары қызығушылық танытатынын көрсетеді. Қасым-Жомарт Тоқаев пен Биньямин Нетаньяху байланыстарды белсенді қолдап отыруға келісті, оның ішінде жоғары деңгейдегі сапарларды ұйымдастыру мәселесі де сөз болды. Екі мемлекет арасында қалыптасқан көпқырлы қатынастар алдағы уақытта да табысты дамиды деуге негіз бар.

– Биньямин Нетаньяху Қазақстанның Авраам келісімдеріне қосылуын жоғары бағалап, Қасым-Жомарт Тоқаевқа алғыс айтты. Бұл шешімді ұзақ мерзімді, нәзік әрі байыпты көпвекторлы дипломатияның нәтижесі ретінде қарастыруға бола ма және ол жаһандық шиеленіс күшейген кезеңде Қазақстанның жауапты әрі конструктивті халықаралық ойыншы ретіндегі рөлін күшейте ме?

– Израиль басшылығының Қазақстанға алғыс білдіруін еліміздің халықаралық беделі мен дербес сыртқы саяси бағытының мойындалуының дәлелі ретінде қарастыруға болады. Израиль Премьер-министрі Президент Тоқаевтың Қазақстанды Авраам келісімдеріне қосу бастамасын бейбітшілік пен тұрақтылықты нығайтуға, халықаралық тәртіп пен диалогты дамытуға айрықша мәні бар батыл әрі көреген қадам деп атады. Бұл – негізсіз пікір емес.

Қасым-Жомарт Тоқаев әлемдік көшбасшылардың ішінде дипломатиялық тәжірибесі өте мол тұлғалардың бірі. Ол – кәсіби дипломат. Мәскеу мемлекеттік халықаралық қатынастар институтында білім алған. Әрине, мұндай шешімге ол салмақтап, жан-жақты ойластырып келді. Қазақстанның Авраам келісімдеріне қосылуы – шынымен батыл қадам. Себебі мұсылман халқы басым мемлекеттер арасынан бұл бастаманы алғаш қолдаған ел басшыларының бірі – дәл осы Президент Тоқаев болды. Көпшілік үшін бұл қадам күтпеген шешім болуы мүмкін, алайда ол Мемлекет басшысының сыртқы саясаттағы кемел әрі тәжірибелі бағытын толық көрсетеді.

– Қазақстанның Авраам келісімдеріне қатысуы Таяу Шығыстан тыс өңірлерде, оның ішінде Еуразия кеңістігінде бейбітшілік пен тұрақтылықты нығайту үдерістеріне қалай әсер етуі мүмкін?

– Қазақстанның Авраам келісімдеріне қосылуы – экономикалық және технологиялық мүмкіндіктерді кеңейтуге, жаһандық желілерге интеграциялануға және халықаралық аренада тұрақты серіктес ретіндегі рөлін күшейтуге бағытталған стратегиялық қадам. Бұған дейін Мемлекет басшысы Қазақстан Авраам келісімдеріне қосыла отырып, конфронтацияны еңсеруге, диалогты ілгерілетуге және БҰҰ Жарғысына негізделген халықаралық құқықты қолдауға өз үлесін қосуды мақсат ететінін атап өткен болатын.

Қасым-Жомарт Тоқаевтың: «Қазақстанның бұл шешімі еліміздің бірде-бір мемлекетпен екіжақты қатынастар аясындағы міндеттемелеріне әсер етпейді және көпжақты дипломатияның бейбітшілік пен қауіпсіздікке жәрдемдесуге бағытталған табиғи жалғасы әрі көрінісі болып табылады» деген мәлімдемесі ерекше маңызды. Бұл Қазақстанның Президент Тоқаевтың басшылығымен дәйекті түрде жүзеге асырып келе жатқан бейбітсүйгіш сыртқы саяси бағытын тағы бір мәрте дәлелдейді. Авраам келісімдерін қолдау Қазақстанның әлемдік саясаттағы алдын ала болжанатын, жауапты ойыншы ретіндегі имиджін одан әрі нығайтады.

– Қазақстанның әртүрлі ықпалды орталықтармен белсенді байланыстар орнатуы, ірі державалар арасындағы тікелей коммуникациялар әлсіреген кезеңде, елімізге диалог көпірі әрі модераторы болуға қаншалықты мүмкіндік береді?

– Қазақстан бүгінде аймақтық саясаттың дербестігін күшейтуге және мемлекетаралық қатынастар тұрақтылығын сақтауға бағытталған бітімгерлік бастамаларды белсенді алға жылжытып келеді. Президент Тоқаевтың пікірінше, Еуразияның қақ ортасында орналасқан Қазақстан сыртқы процестерге сырттай бақылаушы болып қала алмайды. Қазіргі күрделі кезеңде еліміз халықаралық қатынастардың негізгі мәселелері бойынша өз ұстанымына ие болуы керек, әрі ол ұстаным байыпты, теңгерімді болуға тиіс.

Қазақстан орта державалардың «ұжымдық дауысы» ретінде дамушы елдердің мүддесін халықаралық алаңдарда белсенді түрде қорғайды. Республика интеграциялық жобаларға қатысады, өңір елдерімен ынтымақтастықты дамытады және жетекші әлемдік державалармен серіктестік қатынас орнатқан. Қазақстанның халықаралық аренадағы табыстары оның беделінің өсіп келе жатқанын көрсетеді. Мемлекет басшысы атап өткендей, Қазақстан бүгінгі таңда халықаралық құқықтың толыққанды субъектісі ретінде сұранысқа ие. Республиканың халықаралық рөлінің кеңеюі Еуразиядағы күштер тепе-теңдігіне және көпжақты ынтымақтастық перспективаларына оң әсер етеді. Бұл, әсіресе, жетекші әлемдік ықпал орталықтары арасындағы сенім дағдарысы күшейген жағдайда айрықша маңызға ие.

Соңғы жаңалықтар