​Конституциялық сот қазақстандықтарды мерзімі өткеннен кейін қайтадан қамауға алуға тыйым салды

Қазақстанның Конституциялық соты азаматтардың шағымын қарап, Қылмыстық-процестік кодекстің (ҚПК) нормаларының бірін Конституцияға сәйкес келмейді деп таныды. Сөз сотталушыларды күзетпен ұстау мерзімдерін заңсыз ұзарту туралы болып отыр.

Бұл істің қаралуына басты сот талқылаулары кезінде өз құқықтарының бұзылуына тап болған қазақстандықтардың өтініштері себеп болды.

Бірінші жағдайда сот сотталушыны қамауда ұстау мерзімін заңмен белгіленген алты айлық мерзім (іс сотқа түскен сәттен бастап) ресми түрде аяқталғаннан кейін ұзартқан. Екінші жағдайда, шекті 12 айлық мерзімнің өтуіне байланысты адам үй қамағына ауыстырылған, бірақ бұл ретте сот оны дәл сол негіздер бойынша тергеу изоляторына (СИЗО) қайта қайтару үшін заңдық саңылау қалдырған.

Материалдарды қарастыра келе, Конституциялық сот елдің Негізгі Заңы әркімнің жеке бас бостандығына құқығына кепілдік беретінін еске салды. Қамауға алуға тек қатаң көзделген жағдайларда ғана жол беріледі, ал заңда оқшаулаудың себептері ғана емес, оның шекті мерзімдері де нақты жазылуы тиіс.

«Сотталушыны күзетпен ұстаудың заңда көзделген мерзімінен кез келген асып кету осы конституциялық құқықты бұзады және құқықтық айқындық принципіне сәйкес келмейді», — деп баса айтты Конституциялық сотта.

Қорытындылай келе, Конституциялық сот ҚР ҚПК-нің 342-бабының 3-бөлігін («осы баптың екінші бөлігінде көрсетілген мерзім өткеннен кейін» деген сөздер бөлігінде) Конституцияға сәйкес келмейді деп таныды.

Сот нақты түсіндірме берді: шекті 12 айлық мерзім өткеннен кейін сотталушыны қайтадан күзетпен ұстауға алу мүмкіндігі толықтай жоққа шығарылады. Қамау мерзімін «өткен күнмен (задним числом)» ұзартуға немесе адамдарды тергеу изоляторында лимиттен тыс ұстауға енді соттарға ресми түрде тыйым салынады.

Қазақстан үкіметіне алты ай ішінде елдің қылмыстық-процестік заңнамасын Конституциялық соттың осы шешіміне түпкілікті сәйкестендіретін заң жобасын әзірлеп, Мәжіліске енгізу ұсынылды.

Бүгін, 10:36