Ормуз бұғазы арқылы мұнай тасымалдау пандемиядағы деңгейден де төмен

Қақтығыстың ушығуына дейін жаһандық мұнай мен табиғи газ тасымалдаудың маңызды орталығы болған Ормуз бұғазы арқылы күніне орта есеппен 130 кеме өтсе, қақтығыс басталғаннан бері олардың саны бір таңбалы сандарға дейін қысқарған.

- 8 сәуірде Израильді қоса алғанда АҚШ пен Иран арасында шабуылдарды тоқтату және Ормуз бұғазын ашу шартымен қол жеткізілген атысты екі аптаға уақытша тоқтату туралы келісім тараптар арасында келіссөз жүргізілетініне үміт ұялатқанымен, Израиль басшылығы келісімге Ливан мәселесі кірмейді деп мәлімдеп, Ливанға шабуылдарын жалғастырып келеді, ал Иранның атысты тоқтату келісімін бұзу туралы мәлімдемелері бұғаз арқылы өтуде шиеленіс тудырып отыр, - делінген жарияланымда.

«Ормуз тәуекелдерінің» әлемдік мұнай логистикасына әсері туралы

Бұғаздың іс жүзінде жабылуы тасымалданатын жүк массасына да, оны тасымалдау қашықтығына да, көрсететін жүк көлемінің негізгі өлшемі тонна-миль көрсеткішіне айтарлықтай әсер етті.

Теңіз бағдарламалық жасақтамасы мен деректерді талдауға маманданған америкалық Veson Nautical компаниясының деректеріне сәйкес, бұғаздың жабылуынан ең көп зардап шеккен кемелер тобы Парсы шығанағынан мұнай тасымалдаудың негізгі құралы – шикі мұнай тасымалдаушы супертанкерлері (VLCC) болды.

Наурыз айында бұл супертанкерлердің «тонна-милі» өткен жылмен салыстырғанда 20%-ға, ал бір кемеге тиесілі көлемі 27%-ға төмендеді. Бұл көптеген VLCC кемелерінің іс жүзінде жүксіз қалып отырғанын көрсетеді.

8 сәуірдегі жағдай бойынша Парсы шығанағының ішкі бөлігінде 73 VLCC болды, олардың 58-і аймақтағы порттарға тоқтағаннан кейін шығанақтан шыға алмағандықтан, «тұрып қалған» деп жіктелді. Дүние жүзінде 911 VLCC жұмыс істейтінін ескергенде, әлемдік флоттың 6,3%-ы Парсы шығанағында тұр.

- VLCC флотының жалпы көлемі 280,9 млн тонна. Оның 17,9 миллионы Парсы шығанағында бос тұр. Бұл «Ормуз тәуекелдерінің» жаһандық мұнай логистикасына әсерін айқын танытып отыр, - деп атап өтті басылым.

Парсы шығанағынан тыс сауда жолдары үлкен көлемде жұмыс істеп жатыр

Супертанкерлерге қарағанда Ормуз бұғазына тікелей тәуелді емес балама қысқа және орта бағыттарда жұмыс істейтін Aframax және Suezmax орта және ірі танкерлері бұл процестен аз зардап шекті, деп атап өтті басылым.

Наурыз айында Aframax танкерінің тонна-милі жылдық мәнде 7%-ға, ал бір кемеге шаққандағы көлем 10%-ға өсті. Бұл өсім Парсы шығанағынан тыс сауда жолдарының негізінен жұмыс істеп тұрғанын көрсетеді. Aframax-тың Мексика шығанағындағы экспортының өсімі өткен жылмен салыстырғанда 23%-ға өсуі тонна-милді 15%-ға арттырды. Оңтүстік-Шығыс Азияда экспорт көлемінің 28,5%-ға төмендеуіне, кемелер қашықтығының артуына қарамастан тонна-миль шамамен 50%-ға өсті.

Suezmax танкерлеріне келетін болсақ, тонна-миль іс жүзінде өзгеріссіз қалды, жылдық көрсеткіш 1%-ға, ал кемеге шаққандағы көлем 5%-ға төмендеді. Басылымның атап өтуінше, бұл Ормуз бұғазы арқылы өтуге тәуелді емес бағыттардың жалпы жұмыс істеп тұрғанын көрсетеді.

VLCC, Aframax және Suezmax танкерлерін қоса алғанда жалпы тонна-миль көлемі наурыз айында жылдық көрсеткіштен 13,7%-ға қысқарды. Осы төмендеудің нәтижесінде теңіз арқылы мұнай тасымалдау COVID-19 пандемиясы кезінде байқалған ең төменгі айлық көлемнен де аз болды.

Теңіз арқылы тасымалданатын мұнай көлемі наурыз айында өткен жылмен салыстырғанда 17,9%-ға қысқарды

Veson Nautical сауда аналитикасы бөлімінің басшысы Грэм Клоуз Анадолы агенттігіне ақпан айында күнтізбелік ерекшеліктерге байланысты әлсіз деректер көрсетілгенін және салыстыру үшін қолданылмайтынын, ал наурыз айындағы деректер нарықтағы шокты анық көрсетіп отырғанын мәлімдеді.

Клоуз атап өткендей, наурыз айында теңіз арқылы тасымалданатын мұнай көлемі жылдық көрсеткішпен салыстырғанда 17,9%-ға қысқарды.

- Нақты көлем сәл жоғары болуы мүмкін, себебі Парсы шығанағында күтіп тұрған жүк тиелген кемелер әлі де теңізде деп саналып отыр. Ақпан айындағы төмендеуді есептемегенде, бұл 2020 жылдың қыркүйегінен бері ең төменгі айлық көлем, - деп атап өтті ол.

Талдаушы Азиядағы мұнай өңдеу зауыттары қақтығыс басталғанға дейін де Атлант бассейнінен шикі мұнайын сатып алуды арттыра бастағанын түсіндірді.

- Сәуір айы өте күрделі болады. Егер азиялық мұнай өңдеу зауыттары Парсы шығанағынан жоғалған жеткізілімдерді шынымен Атлант бассейніндегі жеткізілімдер есебінен өтесе, VLCC тонна-милі қалпына келе бастап, жүзудің орташа қашықтығы қақтығысқа дейінгі деңгеймен салыстырғанда артуы тиіс, - деп қосты ол.

Еске сала кетсек, америкалық әскери күштер 13 сәуірде Иран маңындағы теңіз қатынасын шектеу шараларын енгізеді. 

Сондай-ақ Иран мен АҚШ Пәкістандағы келіссөздерде соғысты тоқтату туралы келісімге келе алмағанын жаздық.

Соңғы 24 сағат ішінде келіссөздер Ормуз бұғазы, ядролық бағдарлама, әскери өтемақылар, санкцияларды жою және Иранға және өңірдегі соғысты толық тоқтату сияқты негізгі тақырыптардың әртүрлі аспектілерін талдауға арналды.