Қазақстанда шетелге жұмысқа жіберу тәртібіне қатысты жаңа талаптар әзірленіп жатыр

Бұл туралы 2026 жылғы 30 қазанда Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің (ЕӘҚМ) мәлімдемесінен белгілі болды.

Ведомствоның мәліметінше, қазақстандықтарды шетелге жұмысқа орналастыру қызметін көрсететін жеке жұмыспен қамту агенттіктерінің қызметін ашық етуге бағытталған заңнамалық өзгерістер әзірленіп жатыр.

Мамандардың айтуынша, реттеу тетіктерін жетілдіру қажеттілігі азаматтардың адал емес делдалдардың қызметіне жүгінген кезде тап болуы мүмкін тәуекелдерге байланысты туындаған.

Атап айтқанда, азаматтарға шетелде тартымды шарттармен жұмыс ұсыну, делдалдық қызмет үшін қомақты ақша алу, алайда іс жүзінде жұмыс жағдайлары бастапқы уәделерге сәйкес келмейтін жағдайлар кездеседі.

Бұдан бөлек, азаматтар баратын елде заңды түрде жұмыс істеуге мүмкіндік бермейтін құжаттармен шетелге шыққан жағдайда да қосымша тәуекелдер туындайды.

"Қарастырылып жатқан тетіктердің бірі – жеке жұмыспен қамту агенттіктерінің мемлекеттік цифрлық тізілімін жүргізу. Сондай-ақ агенттіктер азаматты шетелге жібермес бұрын жұмыс беруші, бос жұмыс орны және алдағы жұмысқа орналасу шарттары туралы мәліметтердің дұрыстығын растауға міндеттелуі мүмкін", – деп хабарлады ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің баспасөз қызметі.

Сонымен қатар шетелге шықпас бұрын азаматқа жұмысқа орналасу шарттары, еңбекақы мөлшері мен төлеу тәртібі, жұмыс орны, тұру жағдайлары және басқа да маңызды талаптар туралы ақпарат берілуі тиіс.

Сондай-ақ мұндай агенттіктердің қызметін пайдаланатын азаматтарға қосымша қаржылық кепілдік беру мүмкіндігі қарастырылып жатыр. Ол үшін Қазақстан аумағындағы екінші деңгейлі банкте жұмысқа орналасатын азаматтың атына кепілдік жарна енгізу тетігі ұсынылуда.

Бұл кепілдік азаматтың шетелде одан әрі болуына кедергі келтіретін және оның Қазақстанға оралуын талап ететін жағдайлар туындаған кезде пайдаланылуы мүмкін.

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі ұсынылып отырған өзгерістер әзірге әзірлеу және талқылау сатысында екенін, сондықтан олар қолданыстағы заңнама нормалары болып саналмайтынын атап өтті.

Сонымен қатар ведомство шетелде жұмыс істеуді жоспарлап жүрген қазақстандықтарға мынадай кеңес береді:

Делдал мен шетелдік жұмыс беруші туралы ақпаратты тексеру;Жұмыс шарттарын алдын ала нақтылау;Міндетті түрде жазбаша еңбек шартын жасасу;Таңдалған елде заңды жұмыс істеу үшін қандай құжаттар мен рұқсаттар қажет екенін анықтау;Жұмысқа орналастыру үшін алдын ала қомақты ақша төлеуді талап ететін ұсыныстарға сақтықпен қарау;Егер бұл баратын елдің заңдарына қайшы келсе, туристік визамен барып, жұмысқа орналасқаннан кейін құжат рәсімдеу туралы ұсыныстарға келіспеу.

2026 жылғы 21 қазанда Қазақстанның Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры (БЖЗҚ) Еуразиялық экономикалық одақ (ЕАЭО) елдерінде жұмыс істеген кезде еңбек шартын жасасудың маңыздылығы туралы ескерткен болатын.