QazVac халықаралық мойындауға жете алмады: Қазақстан вакцина жобасын тоқтатты

Әзірлеуге және өндірісін жолға қоюға шамамен 9 млрд теңге жұмсалған қазақстандық QazVac коронавирусқа қарсы вакцинасы Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДҰ) халықаралық мақұлдауын ала алмады. Енді Қазақстан Денсаулық сақтау министрлігі бұл бағыттағы жұмысты жалғастырудың орынсыз екенін мәлімдеді.

Бұл туралы 3 қарашада Үкіметтегі брифингте Денсаулық сақтау министрі Ақмарал Әлназарова хабарлады.

Оның айтуынша, 2023–2024 жылдары ДДҰ қазақстандық препаратты тіркеу үшін қосымша талаптар қойған. Алайда барлық қажетті рәсімдерді орындап, вакцинаның халықаралық деңгейде мойындалуына қол жеткізу мүмкін болмаған.

«QazVac вакцинасы енді қажеттілігі болмағандықтан тіркелмеді. ДДҰ тарапынан 2023–2024 жылдары оны тіркеу үшін қосымша талаптар қойылды. Қазіргі уақытта оның өзектілігі жойылды», — деді министр.

Әзірлеу мен өндіріске миллиардтаған теңге жұмсалды

QazCovid-in деген атпен де белгілі QazVac вакцинасын Жамбыл облысындағы Биологиялық қауіпсіздік проблемалары ғылыми-зерттеу институтының мамандары әзірледі.

Жұмыс 2020 жылы басталып, 2021 жылдың көктемінде препаратты Қазақстан халқын вакциналау үшін қолдана бастады.

Жарияланған мәліметтерге сәйкес, вакцинаны әзірлеуге 2 млрд теңгеден астам қаражат бөлінген. Ал Жамбыл облысында зауыт салуға тағы шамамен 7 млрд теңге жұмсалған.

Осылайша, препаратты әзірлеу мен өндірістік инфрақұрылымды құруға жұмсалған жалпы шығын шамамен 9 млрд теңгені құрады.

Алайда осындай қомақты инвестицияға қарамастан, QazVac ДДҰ-ның халықаралық деңгейде мойындалуы үшін қажетті алдын ала біліктілік бағалауынан өте алмады.

Сонымен бірге мұндай мәртебенің болмауы вакцинаның тиімсіз немесе қауіпті деп танылғанын білдірмейді.

Неліктен вакцина мойындалмады?

2026 жылдың сәуірінде Қазақстан ДДҰ жіктемесі бойынша дәрілік заттарды реттейтін ұлттық жүйенің жетілу деңгейінің үшінші сатысына қол жеткізді. Бұл реттеу жүйесінің негізгі функциялары халықаралық талаптарға сәйкес келетінін растайды.

Алайда нақты вакцинаны халықаралық деңгейде мойындату үшін препараттың өзіне, оны өндіру процесіне және құжаттамасына қатысты жеке талаптарды орындау қажет.

Бұған дейін Денсаулық сақтау министрлігі QazVac-қа қойылған шарттардың бірі өндірістің толық циклін қамтамасыз ету болғанын түсіндірген. Яғни биомасса алудан бастап, дайын препаратты құю, қаптау және таңбалауға дейінгі барлық кезең бір өндірістік жүйеде жүзеге асырылуы тиіс еді.

Енді Қазақстан жаңа зертхана салуды жоспарлап отыр

QazVac вакцинасын одан әрі ілгерілету жұмыстарынан бас тартқанына қарамастан, билік вакциналарды сынауға арналған инфрақұрылымды дамытуды көздеп отыр.

Астанада дәрілік препараттардың сапасы мен қауіпсіздігін зерттеуге және тәуелсіз бағалауға мүмкіндік беретін заманауи зертханалық кешен салу жоспарланған.

Жобалық-сметалық құжаттаманы 2027 жылғы 30 сәуірге дейін аяқтау көзделіп отыр. Құрылыс жұмыстары жобалау кезеңі біткеннен кейін басталады.

Осылайша, мемлекет қомақты қаржы бөлген вакцина халықаралық деңгейде мойындалмай қалды. Ал құрылған өндірістік инфрақұрылымды одан әрі пайдалану мәселесі әлі де өзекті болып отыр.

Бүгін, 16:32