Қызылорда облысында көне киіз басу дәстүрі қайта жаңғырды

Қызылорда облысы, Аққыр ауылында ұлттық өнер мен салт-дәстүрді ұлықтауға арналған ерекше шеберлік сабағы өтті. Ауыл тұрғындары мен қолөнер шеберлері киіз басудың көне әдісін көпшілікке көрсетті. Шараның басты мақсаты – ұмыт бола бастаған дәстүрді қайта жаңғыртып, жастардың ұлттық мәдениетке қызығушылығын арттыру. Шеберлік сабағы ауыл жастары мен мектеп оқушыларының ерекше қызығушылығын тудырды.

Аққырлық әжелер киіз басудың көнеден қалыптасқан әдісін ауыл жастарына көрсетті. Қой жүнінің емдік қасиетін түсіндіре отырып, оны өңдеуді үйретті. «Бұл – мал өнімін қалдықсыз, ысырапсыз пайдаланудың көнеден қалыптасқан үрдісі», - дейді ақ жаулықты аналар.    

Гүлбаһрам Жылгелдиева, Аққыр ауылының тұрғыны:

- Киіз деген бұл күзем жүннен басталады. Күзем жүнді біз күзде қойдан қырқып аламыз, сосын осындай киіз жасаймыз. Үстіндегі түр жүніміз - жабағы жүн. Жабағы жүн көктемде қырқылады. Көтемде қырқып алып, оны бояп, осындай киізге пайдаланамыз. 

Дәстүрлі киіз басу – бірнеше кезеңге бөлінеді. Бұл – шыдам мен шеберлікті талап етеді. Ең бастысы – көрші-көлемнің бірлігі көрінеді. Ауылдағы мектептің мұғалімі Гүлжайна Ақтау бұл өнерді меңгеріп алып, оқушыларға насихаттауды ниет еткен.   

Гүлжайна Ақтау, мұғалім:

-Түр салу деген кәдімгі сурет салумен бірдей ғой. Сөйтіп, киіздің бетіне әдемі өрнек қойып, жүнге жаңадан екінші өмір сыйлағандай болдық. Бұл өте керемет процесс. Мен осындай шараға келіп, өзіме тәжірибе алғаныма қуаныштымын. 

Киіз –  кәделі бұйым ғана емес, ол дене еңбегі. Оны дайындау барасында адамның бойы да шынығады. Шараны ұйымдастырушылар, көне дәстүрді насихаттау арқылы ұлттық мәдениетті ұлықтап, келер ұрпаққа жеткізуді көздеген.

Қаншагүл Мұстафаева, шараны ұйымдастырушы:

- Жүн түту мен сабаудан бастап, бояуы бар, шабақтауы, түр салуы, тарту бар. Жалпы ең соңғы әдісі – қарпуға дейінгі киіз басудың барлық тәсілін халыққа, жас ұрпаққа көрсету, тарихи мұрамызды ұрпаққа жеткізу мақсатында осындай шараны ұйымдастырдық. 

Бабадан қалған өнерді дәріптеген ауыл тұрғындары енді бұл дәстүрді мектеп оқушылары арасында да кеңінен үйретуді жоспарлап отыр.

Авторлары: Нұрлан Жақыпбеков, Нұржан Мұзарапшин, Ақан Әлиев