Сауалнама: азаматтардың 71% ы сайлауда дауыс беруді өзінің азаматтық парызы санайды

Зерттеу 15-26 шілде аралығында Астана мен Алматы қалаларында жүргізілген. Сауалнамаға 2 504 адам қатысқан. Зерттеу барысында азаматтардың сайлауға қатысу белсенділігі, ақпарат алу арналары, саяси партияларға қойылатын талаптары және Құрылтай сайлауынан күтетін нәтижелері зерделенді, - деп хабарлайды Aikyn.kz

Халықтың басым бөлігі сайлауға қатыспақ

Сауалнамаға қатысушының 78,2%-ы сайлау мен референдумдарға тұрақты қатысқаны белгілі болды. Зерттеу деректеріне сәйкес, соңғы жылдары азаматтардың саяси науқандарға қатысу белсенділігі біртіндеп артып келеді. Мысалы, респонденттердің жауабында 2023 жылғы парламент сайлауына қатысу көрсеткіші – 53,4%, 2024 жылғы референдумда – 63,4%, ал 2026 жылғы референдумда 75,3% болғаны көрсетілген.

Ал жаңа Конституцияны қабылдау жөніндегі референдумға қатысу себептері  де көрсетілген.

Олардың мәліметінше, жаңа Конституцияны қабылдау жөніндегі референдумға қатысқан азаматтардың 71%-ы дауыс беруді азаматтық парызы деп санаса, 59,5%-ы саяси реформаларды маңызды деп бағалаған. Ал 31,4%-ы дауыс беруді демократиялық құқық ретінде қабылдаған. Тек 18%-ы алғаш рет дауыс берген екен.

Ақпараттың негізгі көзі – теледидар мен әлеуметтік желілер

Осы  зерттеудің арқасында қазақстандықтардың сайлау туралы ақпаратты негізінен дәстүрлі және цифрлық арналардан алатыны анықталды. Мәселен, респонденттердің 51,3%-ы негізгі ақпарат көзі ретінде теледидар деп көрсетсе, 44,5% Instagram-нан алатынын жеткізген. Қызығы, интернет порталындағы жаңалықты  32,5% ғана қарайды. Ал ағайын-туғанның арасындағы әңгімеден ақпаратты 27,4% алады.

Осы дерекке қарап, теледидардың саяси ақпарат таратудың маңызды арнасы болып қала бергенімен әлеуметтік желілердің де азаматтардың ақпарат алуындағы рөлі маңызды екенін аңғартады.

Құрылтайдан не күтеді?

Сауалнаманың нәтижесінде, азаматтардың басым көпшілігі Құрылтай сайлауынан кейін оң өзгерістер күтеді. Өйткені зерттеуге қатысқанның 68%-ы елде оң өзгерістер болады деп сенім білдірген. Ал 48,8%-ы сайлаудың әділ өтеді десе, 43,3%-ы жаңа сайланған депутаттар азаматтардың мүддесін қорғайды деп есептейді.

Респонденттердің 35,9%-ы жаңа депутаттардың келуі елдегі әлеуметтік-экономикалық жағдайды жақсартуға ықпал етеді деп санаса, 23,8%-ы саяси мәдениеттің артуын күтсе, 22,3%-ы депутаттардың сайлаушылармен ашық әрі тұрақты байланыс орнатуын қалайды.

Осыған қарай респонденттер Құрылтайдан саяси өзгерістерді ғана емес, әлеуметтік-экономикалық мәселелердің шешілуін және халықпен ашық байланысты күтетінін көрсетеді.

Сауалнама барысында респонденттер тиімді саяси партия қандай болуы керектігі туралы да пікір білдірген.

Ең көп аталған басымдықтар:

44% – елдің экономикалық өсімі мен өркендеуіне ұмтылуы тиіс; 33,2% – әлеуметтік әл-ауқат пен теңдік мәселесіне басымдық беруі керек; 32,4% – елдің болашағына қатысты нақты әрі түсінікті көзқарас ұсынуы қажет.

Бұдан бөлек, қатысушылардың пікірінше, саяси партиялардың харизмасы жоғары көшбасшылары болуы, заң шығару жұмысына белсенді араласуы, азаматтарға нақты пайда әкелетін бастамаларды ұсынуы, демократиялық қағидаттарды ұстануы және бұқаралық ақпарат құралдары мен әлеуметтік желілер арқылы сайлаушылармен тұрақты байланыс орнатуы маңызды

Қоғамның саяси үдеріске қызығушылығы артуда

Еуразиялық интеграция институты әлеуметтік зерттеулер департаментінің жетекшісі Гүлден Емішованың айтуынша, сауалнама нәтижелері азаматтардың қоғамдық-саяси үдерістерге қызығушылығы артып келе жатқанын көрсетеді.

Оның пікірінше, азаматтар сайлауға қатысуға дайын.

«Зерттеу барысында азаматтардың сайлауға деген көзқарасы ғана емес, ақпаратты қайдан алатыны, саяси партиялардан қандай нәтиже күтетіні және Құрылтай жұмысына қандай үміт артатыны жан-жақты зерделенді», – деді Гүлден Емішова брифинг барысында.

Зерттеу нәтижелері саяси партиялар үшін де маңызды болуы мүмкін. Өйткені сауалнама азаматтардың қазіргі электоралдық кезеңдегі негізгі сұранысы мен басымдығын көрсетеді.

– Бұл деректер партияларға сайлаушылармен жұмыс тәсілдерін, ақпарат тарату арналары мен үгіт-насихат мазмұнын жетілдіруге мүмкіндік береді. Сонымен қатар қазіргі электоралдық кезеңдегі қоғамның негізгі сұраныстары мен басымдықтарын айқындауға көмектеседі, – деді Еуразиялық интеграция институты әлеуметтік зерттеулер департаментінің жетекшісі.

Айта кетейік, Зерттеу Қазақстанның 18 жастан асқан тұрғындарының әлеуметтік-демографиялық құрылымына барынша сәйкес келетін іріктеме негізінде жүргізілген.