Тұтқындаулар мен өртенген мешіттер. Ирандағы наразылықтар туралы қазіргі не белгілі?

Осы қыста басталған Ислам республикасындағы ауқымды наразылықтарға қайта ораламыз. Жағдай ушығып барады. Соңғы күндердегі оқиғалардың қысқаша мәліметін ұсынамыз.

Сарапшылар интернеттің шектелуі, хаос деңгейі және жүйенің жабықтығы деректерді тексеруді (верификацияны) қиындатып отырғанын айтады.

Солтүстік Хорасан провинциясының прокуроры тірідей өртелді. Онымен бірге бірнеше күш құрылымының қызметкері қаза тапты. БАҚ мәліметінше, прокурор мен оның тобын контейнерге қамап, өртеп жіберген. Құтқарушылар қалың топтың кесірінен оқиға орнына жете алмай, оларды аман алып қалу мүмкін болмады. Жергілікті билік барлық мәліметті ашпай отыр. Дегенмен, қадағалау органы қызметкерінің қаза болғанын Иран сот жүйесінің басшысы Ғолям Хоссейн Мохсени-Эджеи растады.

Өткен түнде наразылық білдірушілер кезекті наразылықты ұйымдастырды: Тегерандағы мешітті және елорда маңындағы муниципалитет ғимаратын өртеген. Тегеран прокуроры Али Салехи наразылыққа қатысушыларға қарсы қатаң шаралар (өлім жазасы) қолданылатынын мәлімдеді. Ол наразыларды «мемлекетке қарсы соғыс жүргізіп жатқан террористер» деп атады.

Иранның жоғарғы көсемі Али Хаменеи не дейді?

Иран билігі болып жатқан оқиғаларға сыртқы күштерді айыптады. Аятолла бұл наразылықтарды АҚШ пен Израиль ұйымдастырды деп мәлімдеп, Дональд Трампты Иранның ішкі ісіне араласты деп мәлімдеді.

Сондай-ақ, егер билік толықтай бақылаудан шығып кетсе, аятолла мен оның айналасындағылардың «Мәскеуге қашу жоспары» бар деген ақпараттар да (бұған дейін де айтылған) қайта қылаң беруде.

Құрбандар мен ұсталғандар саны туралы мәлімет
CNN: Тегеран провинциясында билік 100-ге жуық адамды «қоғамдық тәртіпті бұзғаны» үшін тұтқындаған.

HRANA агенттігі: Екі апталық наразылық кезінде шамамен 65 адам қаза тапты (14-і күш құрылымы қызметкері, 48-і наразылық білдіруші). Ұсталғандар саны 2300-ден асты.

Time басылымы: Денсаулық сақтау саласындағы дереккөздерге сүйеніп, қаза тапқандар санын 217 адам деп көрсетеді. Өлімнің көбі оқ жарақатынан болған деген болжам бар.

Пехлеви төңірегіндегі бірлесу және жағдайдың шиеленісуі

Иранның 1979 жылы тақтан тайдырылған соңғы шахының ұлы Реза Пехлеви наразылық білдірушілерді қалалардағы маңызды нүктелерді басып алуға шақырды. Ал қазіргі билік демонстранттарды өлім жазасымен қорқытуды жалғастыруда. Сарапшылар аятолла режимі құласа, Ислам революциясының күзет корпусы (КСИР) күшейіп кетуі мүмкін екенін жоққа шығармайды.

БАҚ мәліметінше, Тегеранда ондаған мешіт өртелген. Мониторингтік топтар елде интернеттің толықтай дерлік өшірілгенін тіркеп отыр. Ирантанушы Никита Смагин Керманшах провинциясында қауіпсіздік күштері ресурстың жетіспеушілігінен шегінуге мәжбүр болғанын айтады.

«Иран төңірегіндегі ақпараттық кеңістік соғыс алаңына ұқсайды. Фактологиялық тексеру жүргізу мүмкін емес», — деп жазады сарапшы.