Ұлыбританияда пәтер жалдау тәртібі өзгерді

Ұлыбританияда кісі есігін сағалап жүргендер көп. Үй қымбат болған соң бірсыпыра жұрт жалдап тұруға мәжбүр. Бірақ адал ақшаңды уақытылы қолына ұстатсаң да пәтер иесінің айтқанына көніп, айдағанына жүресің. Басқа амал жоқ. Өйткені заң жалдаушыны емес, жалға берушіні жақтайды.

Корольдік енді пәтерді жалға алу тәртібін өзгертті. «Жалға алушылар құқықтары туралы» құжат күшіне енді. «Жаңа заң жылжымайтын мүлік саласында кейінгі отыз жылдағы ең ауқымды реформа», - дейді сарапшылар. 

Ұлыбританияда 11 млн  тұрғын пәтер жалдап, өзгенің босағасында тұрып жатыр. Ресми дерек бойынша 2,3 млн адам үйін жалға береді. Заң да осы қожайынның жағында. Үй жалдаушыларды кез келген уақытта тентіретіп жіберуі мүмкін. Сол себепті кіріптар жұрт жалдау ақысының қымбаттығы мен өзге де шарттарына көнетін. Ағылшындар енді осы мәселені қолға алды.  Жаңа заң бойынша жалға алушы келісімді екі ай бұрын ескертіп тоқтата алады, ал үй иесі оны тек заңды, дәлелді негізбен ғана шығара алады. Сосын бір айдан артық алдын ала төлем талап ете алмайды. Жалдау ақысын негізсіз көтерсе, заң тұтынушыны қорғауы мүмкін. Ит, мысық ұстауға рұқсат. Тек шектен шықпауға тиіс.

Стив Рид, Ұлыбританияның тұрғын үй және жергілікті басқару жөніндегі мемлекеттік хатшысы:

- Ондаған жылдар бойы таразы басы үй иелерінің пайдасына қарай иіліп тұрды. Ендігі мақсат - жалға алушылар мен үй иелері арасындағы тепе-теңдікті қалпына келтіру. Біз алдыңғы үкіметтердің көз алдымызда қалыптастырып кеткен әділетсіздігіне нүкте қойып, миллиондаған адамның үйінен айырылып қалам ба деген қорқынышын жоймақпыз. Бұл – елдегі барлық жалға алушылар үшін тарихи сәт, осының қолымыздан келгені үшін қуаныштымыз.

Бұрын балалы жан, мүгедек, студент десе басын ала қашатын үй иелері енді олай еркінси алмайды. Жеке жалдау секторы үшін Омбудсмен институты құрылып, жалға алушылардың шағымдарын тез және міндетті түрде қарайтын болды. Омбудсмен үй иесін кешірім сұратуға, жөндеу жүргізуге немесе өтемақы төлеуге міндеттей алады.

Кир Стармер, Ұлыбритания премьер-министрі:

- Әр отбасы қауіпсіз және қорғалған үйде өмір сүруге лайық. Миллиондаған жалға алушылардың тағдыры осы күнге дейін тұрақсыз келісімшарттардың қолында болды. Біз бұл қателікті жойдық. Қауіпсіз баспана – тек кірпіш пен бетон емес, ол мүмкіндікке, қауіпсіздікке және жақсы өмірге бастайтын іргетас. Бірде-бір бала онсыз өспеуі керек.

Үкімет алдағы уақытта реформалардың қалай, қай деңгейде іске асатынын жария етеді. Сарапшылар бұл сәтті тарихи кезең деп санайды. Өйткені тұтынушылар мен заңгерлер осындай әділетсіздікпен ондаған жылдар бойы күресіп келеді. «Заң күшіне енсе, Ұлыбританияның баспана нарығында жаңа дәуір басталады», - дейді олар.
Авторы: Әйгерім Ардаққызы