Жамбыл облысында донорлар жетіспейді: жүздеген науқас кезекте тұр

Мамандардың айтуынша, донор жетіспеушілігі мәселесі бүкіл Қазақстан бойынша өзекті күйінде қалып отыр. Облыстық трансплантация үйлестірушісі, денсаулық сақтау басқармасының штаттан тыс бас нефрологы Аягөз Баймұратованың мәліметінше, соңғы бес жылда елімізде 1005 трансплантация жасалған. Алайда операциялардың басым бөлігі – 92,1%-ы тірі донорлар есебінен жүзеге асқан.

Ал қайтыс болғаннан кейінгі донорлықтың үлесі небәрі 7,9% ғана.

Жамбыл облысында да жағдай осыған ұқсас. Қазіргі таңда 137 адам трансплантация кезегінде тұр. Олардың 122-сі, оның ішінде бес бала бүйрек ауыстыруға мұқтаж. Бұл өңірдегі бағдарламалық гемодиализдегі науқастар санының көптігімен байланысты, бүгінгі күні олардың саны 439 адамға жеткен.

Сондай-ақ 8 адамға бауыр, 7 адамға жүрек трансплантациясы қажет.

Жүргізіліп жатқан жұмыстарға қарамастан, жүйе әлі де туыстық донорларға тәуелді. 2024 жылы өңірде 25 бүйрек және 5 бауыр трансплантациясы жасалса, оның тек біреуі ғана мәйіттік донорлық есебінен жүзеге асқан.

2025 жылдың сегіз айында жасалған 7 бүйрек трансплантациясының барлығы тірі донорлардан алынған.

Мамандардың айтуынша, мәйіттік донорлықтың дамуы өте баяу жүріп жатыр. 2014-2017 жылдары мұндай небәрі төрт жағдай тіркелсе, кейінгі жылдары тек екі жағдай (2023 және 2025 жылдары) ғана болған.

Сарапшылар бұл мәселенің тек медицинаға емес, қоғамдағы көзқарасқа да байланысты екенін атап өтеді. Сенімнің төмендігі, түрлі мифтер мен этикалық күмәндар жүйенің дамуын тежеп отыр.

Осыған байланысты мамандар ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын күшейтуді басты бағыт ретінде қарастырады. Дәрігерлер, дін өкілдері мен бұқаралық ақпарат құралдары қоғамда мәйіттік донорлыққа оң көзқарас қалыптастыруда маңызды рөл атқаруы тиіс. Себебі бір ғана шешім бірнеше адамның өмірін сақтап қалуы мүмкін.

Бұған дейін Қазақстан бойынша шамамен 5 мыңға жуық адам орган трансплантациясын күтіп отырғаны хабарланған.