Жаңа Конституцияда адам, азамат және шетелдіктердің құқығы нақты айқындалады Әділет министрлігі

Оның айтуынша, ұсынылып отырған өзгерістер 14-баптың ережелеріне қатысты және Ата заңда адамға бағдарлану қағидатын бекітуге бағытталған.

− Біз 14-бапқа енгізіп отырған осы жаңашылдықтардың басты идеясы мен негізгі мәні өте қарапайым: Конституцияның негізі – адам және оның құқықтары мен бостандықтары болуы керек. Мұндағы мәселе күрделі құқықтық тұжырымдарда емес, әрбір адамға қандай құқықтар тиесілі және ел азаматтарына ғана берілетін қандай құқықтар бар екенін нақтылайды, − деп түсіндірді И.Әубәкірова.

Оның айтуынша, 14-баптың 2-тармағында адамның құқықтары мен бостандықтары бекітіледі, ал одан кейін Қазақстан Республикасының азаматтарының, шетелдіктердің және азаматтығы жоқ адамдардың құқықтары жеке-жеке көрсетіледі.

Сонымен қатар шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдар кейбір құқықтарды ел азаматтарымен тең дәрежеде пайдалана алады. Әйтсе де мұндай құқықтар автоматты түрде емес, тек заңда тікелей көзделген жағдайларда ғана беріледі.

− Ал мұндай құқықтарды шетелдіктер немесе азаматтығы жоқ адамдар пайдалана ала ма? Конституция бұл сұраққа анық әрі түсінікті жауап береді: иә, бірақ тікелей заңмен көзделген жағдайда ғана пайдалана алады. Яғни, шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдардың құқықтары автоматты түрде туындамайды, тек Құрылтай көпшілік дауыспен тиісті заң қабылдаған жағдайда ғана пайда болады. Ол заңда бұл құқықтардың көлемі, оларды пайдалану шарттары, сондай-ақ осы құқық иелеріне қатысты өзге тұлғалар мен мемлекеттің міндеттері нақты айқындалуы қажет. Бұл − мемлекеттік мүдделерді де, азаматтарды да және құқықтық жүйенің өзін де қорғайтын адал әрі ашық тәсіл, − деп атап өтті комиссия мүшесі.

Спикердің айтуынша, ұсынылып отырған өзгерістер құқықтарды шектемейді, керісінше олардың мазмұны мен ауқымын нақтылайды. Бұл өз кезегінде даулардың, асыра пайдаланудың және негізсіз шешімдердің санын азайтуға мүмкіндік береді.

Бұған дейін Мәжіліс депутаты, «Ардагерлер ұйымы» республикалық қоғамдық бірлестігінің төрағасы Бақтығожа Ізмұхамбетов жаңа Конституцияға егде адамдарға қатысты қандай маңызды нормалар енгенін айтқан еді.