Жыл сайын жол апатынан 1,2 млн адам опат болады

Әлемде жол апатынан күніне 3000, ал жылына 1,2 млн адам ажал құшады. Қауіп қыста тіпті күшейе түседі. Экономикаға әкелетін шығыны да жетерлік. Бұл жағдай Біріккен Ұлттар Ұйымын алаңдата бастады. Бірақ әзірге қолдан келгені -  2035 жылға дейін жол апатын азайтуды көздейтін жоспар ғана. Бүгінде жол апаттары әлемдегі өлім себептері арасында сегізінші орында тұр. Бес жастан асқан балалар мен жасөспірімдердің де негізгі өлім себебі осында. Жыл сайын 1,2 миллион адам жол апатынан опат болады, 50 миллионға жуығы жарақат алады. Қайғылы оқиғаларға көбіне жаяу жүргіншілер, велосипедшілер, мотоциклжегілер және балалар ұшырайды. 

Антониу Гутерриш БҰҰ Бас хатшысы:

Бұл - жай ғана сандар емес. Бұл мектепке бара жатқан балалар, жұмысқа асыққан ата-аналар мен бір сәтте өмірі өзгеріп кететін адамдар. Жол апаттарының залалы көбіне ірі дағдарыстардың көлеңкесінен көрінбейді. Бүгінде жолдағы барлық өлімдердің 90%-ы кірісі төмен және орташа елдерде тіркеледі, негізінен Азия-Тынық мұхиты аймағы мен Сахараның оңтүстігіндегі елдерде.

Халықаралық жолдарды бағалау бағдарламасының (iRAP) мәліметі бойынша, әлемде жол апатынан күніне 3000-нан астам өлім тіркеледі. Бір ғана АҚШ-та апаттар күніне 10 млрд доллар шығын әкеледі. Мамандар мәселені әртүрлі себептермен байланыстырады. Мәселен, Африкада жол апатына көбіне қоғамдық көліктің ескіруі мен техникалық тексерістен уақытылы өтпеуі себеп. Жалған жүргізуші куәлігін қолдану фактілері де жиілеген. Ал Грузиялық жүргізушілер жылдамдықты жиі асырады. Жол апаты құрбандарының 25%-ы жаяу жүргіншілер. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының есебінде 2030 жылға қарай әлемдегі көлік саны екі есе артады деген болжам бар. Алайда БҰҰ-на мүше елдердің тек 51-інде ғана қауіпсіздік тексерістерін міндеттейтін заң қолданыста. 

Антониу Гутерриш БҰҰ Бас хатшысы:

Жол апатына көбіне қажетті инфрақұрылымның жоқтығы себеп.  БҰҰ жол қауіпсіздігіне белсенді түрде атсалысады. Бүгінде 94 мемлекетке қолдау көрсетіп отырмыз. Алдағы үш айда біз «Тұрақты көлік онжылдығы» жобасына кірісеміз. Жоспар жол апаттарын 2035 жылға дейін екі есеге азайтуды көздейді. Өзгеріс үшін үкімет, азаматтық қоғам, жеке сектор мен филантропиялық көшбасшылар іске жұмыла кірісуі керек. 

Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас хатшы Антониу Гутерриш Нью-Йоркте өткен жиындағы мәлімдемесінде Бразилия, Руанда мен Лаостағы жайттарды ерекше атады. Өйткені  атқарылған жұмыстардың нәтижесінде бұл елдерде жолдағы өлім-жітім төмендеген. Мәселен, Бразилияда көлік жылдамдығы қатаң бақылауда, ал Руандада мотоциклші жолға шықса, каска киюге міндетті. Лаостағы жаңа лицензиялау жүйесі күнделікті мыңдаған жүргізушінің қауіпсіздігін сақтап отыр. Ұйым өкілдері 2026 мен 2035 жылдар аралығында осы мәселеге кіріспек. Олар жол қауіпсіздігі денсаулық сақтау мәселесінде ғана емес, қала жоспарлау мен климатты қорғау саласында да маңызға ие дейді. Он жылдық жоспарда ұйым жол сапасын арттыру, жол тәртібін бақылау мен апат жағдайында шұғыл әрекет ету, сондай-ақ қоғамдық көліктің қолжетімділігіне назар аударылмақ.