Әділетті қоғам Конституциядан басталады

Жиынға  Парламент Мәжілісінің депутаттары, Конституциялық комиссия мүшелері, азаматтық қоғам өкілдері, баста­­­уыш партия ұйымдарының белсенділері және партия­ның өңірлердегі Әйелдер қанатының мүшелері қатысты.

«AMANAT» партиясының Хат­шысы, Әйелдер қанатының төра­ға­сы Шолпан Каринова модера­тор­лық еткен дөңгелек үстелде жаңа Конституция жобасының әйелдер үшін айрықша маңызға ие екенін атап өтті. Оның айтуынша, бұл құжат әйелдердің қоғамдық өмірге араласуы, кәсіби дамуы мен саяси белсенділігіне тікелей ықпал етеді.

«Жаңа Конституция тек заңгер­лерге немесе саясаткерлерге арнал­ған құжат емес. Бұл – әр азаматтың, әр қазақстандықтың, әсіресе әр әйелдің күнделікті өміріне тікелей әсер ететін негізгі қоғамдық ке­лісім. Конституция азаматтардың білім алуға, еңбек етуге, басқаруға, шешім қабылдауға және денсаулық сақтау жүйесіне қатысуына тең мүмкіндік береді. Біз Конституция жобасын әйелдік тәжірибе, жа­уап­кершілік және азаматтық ұстаным тұрғысынан қарастырамыз. Себебі әйелдердің қатысуынсыз әділетті қоғам құру мүмкін емес, ал әділетті қоғам Конституциядан бастала­ды», – деді Шолпан Каринова.

Талқылау барысында Консти­туция жобасында тең мүмкіндіктер қағидаттары бекітіліп, азаматтық қатысу тетіктері күшейтілгені, от­басын, ананы және баланы қорғау көзделгені, сондай-ақ цифрлық дәуірдің сын-қатерлеріне, оның ішінде дербес деректерді қорғау мен жеке өмірге қолсұқпау мәсе­лелеріне жауап беретін нормалар қамтылғаны айтылды.

Парламент Мәжілісінің депу­таты, Конституциялық комиссия мүшесі Үнзила Шапақ жаңа Конс­титуция жобасының құрылымы мен негізгі жаңашылдықтарына жан-жақты тоқталып, преамбу­ланың жаңартылуын, мемлекет қызметінің іргелі қағидаттарының бекітілуін, сондай-ақ құжаттың халықаралық стандарттарға сәй­кестігін атап өтті. Сонымен қатар конституциялық процестің ашық әрі инклюзивті сипатына және Конституциялық комиссия жұмы­сына әйелдердің белсенді қаты­суына ерекше назар аударды.

«Конституциялық комис­сия­ның жұмысында әйелдердің үні толыққанды әрі мазмұнды естілуде. Оның құрамында «AMANAT» пар­тиясының Әйелдер қанатынан үш өкіл жұмыс істеп, нақты әрі сал­мақ­ты ұсыныстар енгізіп отыр. Конституция жобасында неке әйел мен ер адамның ерікті әрі тең­құ­қылы одағы ретінде айқындалған, оның негізінде тараптардың ер­кін­дігі мен теңдігі жатыр. Конститу­ция­ның әрбір нормасы бүкіл заң­нама жүйесіне тигізетін ықпалын ескере отырып қарастырылуда», – деді Үнзила Шапақ.

Парламент Мәжілісінің депу­таты, Конституциялық комиссия мүшесі Вера Ким жаңа Консти­ту­ция жобасы бойынша жұмыс бір­неше ай бойы жүргізіліп жатқанын және кең қоғамдық талқылауға негізделгенін атап өтті. Ол қоғам­дық қатысудың жаңа институт­тарын қалыптастыруға және мем­лекет пен қоғам арасын­дағы тұ­рақты диалог моделіне көшуге ерекше мән берді.

«Жаңа Конституция жобасы жабық форматта емес, қоғаммен ашық диалог негізінде әзірленуде. Осы уақыт ішінде шамамен төрт мыңға жуық ұсыныс келіп түсті және оларды талқылау жалғасып жатыр. Жобада жаңа конституция­лық институт – Халық Кеңесі енгі­зілуде. Ол қоғамның стратегиялық шешімдерді талқылауға қатысуы­ның жалпыұлттық арнасына ай­налады. Бұл – мемлекет пен қоғам бірлесіп ел дамуының негізгі ба­ғыт­тарын айқындайтын жаңа мо­дельге көшу», – деді Вера Ким.

Мәжіліс депутаты Екатерина Смышляева өз сөзінде цифрлан­дыру жағдайындағы адам құқық­тары мен конституциялық кепіл­діктер мәселесіне тоқталды. Оның айтуынша, жаңа Конституция жобасында алғаш рет цифрлық тех­нологияларды пайдалана оты­рып, дербес деректерді қорғау және хат алмасу құпиялылығы құқығы бе­кітіліп отыр.

Жаңа Конституция жобасын тал­қылау барысында жекеменшік білім беру ұйымдары қауым­дас­ты­ғының төрағасы, адвокат Динара Құдайқұлова адвокатураның ерек­ше мәртебесін Конституциялық дең­гей­де бекітуді көздейтін 86-бап­қа назар аударды. Оның сөзінше, жаңа нормалар әділ сот жүйесіндегі адво­каттардың рөлін күшейтіп, салалық заңнаманың сапасын арттырып, аза­маттардың құқықта­рын сот ар­қы­лы қорғау кепілді­к­терін нығайтады.

«AMANAT» партиясының Маң­ғыстау облысы бойынша Әйел­дер қанатының жетекшісі, облыстық мәслихаттың әлеуметтік мәселелер жөніндегі комиссия төрағасы Пания Сармұрзина жаңа Конституция жобасы жергілікті өзін-өзі басқаруды кеңейтуге, бас­қару ашықтығын арт­тыруға құ­қықтық негіз қалып­тас­ты­ратынын атап өтті. Сонымен қатар ол өңірде жүзеге асырылып жатқан инфра­құрылымдық және әлеуметтік жобаларға, сондай-ақ әйелдер мен отбасыларды қолдауға бағытталған партияның Әйелдер қанатының бастамаларына назар аударды.

Шолпан Каринова қорытын­дылай келе, негізгі заң жобасы кең қоғамдық диалог аясында қалып­тасып, азаматтардың нақты сұра­ныстарын ескеретінін атап өтті. «AMANAT» партиясының Әйелдер қанаты алаңында өткен талқылау әйелдер, балалар және отбасы құ­қықтарын қорғау тұрғысынан ұсы­нылған өзгерістерді қарастыруға мүмкіндік берді. Кездесу қорытын­дысы бойынша партияның Әйел­дер қанаты жаңа Конституция жо­басын қолдайтынын білдіріп, өңір­лерде түсіндіру жұмыстарын жал­ғасты­руға дайын екенін жеткізді.

Айсұлу СЬЕЗХАН