Алатау аманаты туризм саласындағы іргелі бастама

Бүгінде Қазақстан туризмін дамытуға бағытталған бастама ірі жобаға айналды. «AMANAT» партиясының мұрындық болуымен жүзеге асырылған ауқымды іске альпинистік федерациялар, туристік клубтар, әкімдіктер мен ұлттық парктер сынды серіктестер қатысты.

Жиын барысында сөз алған «AMANAT» партиясы Ұйымдастыру және аумақтық жұмыс департаменті директорының орын­басары Жандос Қалтаев «Алатау аманаты» жобасының Алматы өңірінде жүзеге асы­рылуы – ел азаматтары үшін жаңа мүм­кін­діктерге жол ашқанын алға тартты. Оның сө­зінше, бұл бастама – тау бөктеріндегі сая­хат, экологиялық мәдениет және спорт­ты насихаттау бағытын бір арнаға тоғыс­тыр­ған әмбебап жоба. 

Бастама биыл 10 шілдеде партия төра­ғасы Ерлан Қошановтың тапсырмасымен ресми түрде бастау алған еді. Жандос Қал­таевтың мәліметінше, ұлттық туристік мар­шруттың жалпы ұзындығы 1 200 шақы­рымға жетеді. Оның 480 шақырымы Алма­ты қаласында болса, ал қалған 720 ша­қы­рымы Алматы облысы арқылы өтеді. Сон­дай-ақ конференцияда кезең-кезеңі­мен заманауи туристік инфрақұрылым бой көтеретіні белгілі болды. Жобаны іске асыру барысында 28 құтқарушы пункт, 12 ви­зит-орталық, 5 этноауыл мен этнолагерь, 5 жылқы жалға беру пункті және 5 гас­троай­м­ақ салу жоспарланған. 

Жандос Қалтаев өңірде жаңа туристік инф­рақұрылымның салынуы экономикаға пайда әкелетінін қоса айтты. Себебі бұл бастаманың нәтижесінде 650 жаңа жұмыс орны ашылып, 7 мың адам жұмыспен қам­тылады. Сонымен, инфрақұрылымды да­мыту экономикалық тұрғыда оң нәтижесін беріп қана қоймай, туристік ағынның 15 пайызға артуына ықпал етеді. Жобаны жү­зеге асыру мерзімі екі кезеңге бөлінген. Бастама 2025-2027 жылдар аралығында то­лықтай жүзеге асырылады. 

– Осы уақытқа дейін жоба аясында пар­тия Туризм министрлігі, Алматы қа­ласы мен Алматы облысының әкім­дік­тері­мен, сондай-ақ тау-кен саласының қауым­дас­тығымен ынтымақтаса отырып бірнеше іс-шараны жүзеге асырды. Мысалы, KAZ Alpine Club қоғамдық бірлестігі Іле Ала­тауы­ның 1,5 мың шақырымдық жолын зерт­теді. Осының нәтижесінде, 31 түрлі бағыт­қа талдау жасалып, маршруттардың ерек­шелігі мен әлеуеті анықталды. Трекинг пен альпинизмнен бастап, вело, ат, авто, мо­то және су туризміне дейінгі кең туристік мар­шруттар желісі жасақталды. Сол ар­қылы екі магистралдық дәліз құрылды, – деді Жандос Қалтаев.

Қазір жалпы ұзындығы 1 582 шақырым бо­латын 42 бағытқа экспедициялық зерт­теу жүргізілген. Оның қатарында биік тау­лы аймақтар да бар. Зерттеу нәтижесінде екі негізгі маршрут әзірленді. Алғашқысы ұзын­дығы шамамен 400 шақырымға же­тетін биік таулы бағыт альпинистер мен кә­сіби туристерге арналса, «Синегорье» деп аталатын екінші маршрут жаяу серуен, велотуризм және атпен саяхаттауға бейім­делген қолжетімді бағыт ретінде ұсы­ныл­мақ. Жандос Қалтаевтың айтуынша, қазір мамандар негізгі 10 тауда барлау жұмысын жүргізіп келеді. Алматы облысы әкімдігінің тарапынан экспедицияға 38,9 млн теңге қар­жы бөлінген. Дегенмен Жандос Қалтаев жос­парланған жобаларды сәтті жүзеге асы­руға тосқауыл болатын бірқатар түйіткілдер бар екенін жасырмады. 

– Біріншіден, ұлттық туристік бағыт­тардың мәртебесін бекіту, таңбалау жүйесі, навигация және экологияны қорғауға қа­тысты заңдық негіздің жоқтығы қолбайлау болып тұр. Осы себепті маршруттарды рес­ми түрде мойындау және оларды тұрақ­ты пайдалану әзірге мүмкін болмай отыр. Екіншіден, маршруттардың едәуір бөлі­гін­де қажетті инфрақұрылымның жеткі­лік­сіз­дігі байқалады. Өткелдер, көпірлер, де­малыс алаңдары, баспаналар, сервистік пункт­тер секілді нысандардың болмауы мар­шруттардың қолжетімділігі мен қауіп­сіздігіне әсер етеді. Үшіншіден, эколо­гия­лық қадағалау жүйесі әлі де толыққанды жол­ға қойылған жоқ. Бұл жағдай жолдың ес­кіріп, табиғи нысандардың жойылу қау­пін күшейтеді. Сондықтан бұл мәселелерді бірлесіп шешу – жобаның табысты жүзеге асуы үшін аса маңызды, – деді ол.

Аталған мәселелердің түйінін тарқату үшін «AMANAT» партиясы Ұлттық турис­тік маршруттарды реттеу жөніндегі заң жобасын, соның ішінде таңбалау, навига­ция, қауіпсіздік және табиғатты қорғау стан­дарттарын бекіту мақсатында норма­тив­тік-құқықтық базаны әзірлеу үшін ар­найы жұмыс тобын құруды, ALATAU AMANATY TRAIL бренді жасалып, сайт пен мобильді қосымша іске қосуды, сон­дай-ақ туристік маршруттарды басқаруда экологиялық бақылау мен мониторинг жүйесін енгізуді ұсынды. Одан бөлек, мар­шрут­тардағы қызмет сапасын жетілдіру мақ­сатында кадр даярлау және жергілікті тұрғындарды жұмыспен қамту маңызды міндет ретінде қарастырылған. Жоба ая­сын­да жаңа жұмыс орындары ашылып, ішкі туристік салаға шамамен 100 мың жер­гілікті тұрғынды тарту көзделген. Бұл өз кезегінде табиғи және мәдени мұраны сақ­тауға ықпал етеді.

Конференцияның келесі бөлімінде қоғамдық ұйымдар мен кәсіби туристік қауым­дастық өкілдері сөз алды. Олар «Ала­тау аманаты» жобасын Қазақстанда ұлттық туристік маршрут жүйесін қалыптастыру жолындағы алғашқы әрі маңызды қадам деп бағалады. 

KazAlpineClub ҚБ басқарма мүшесі Ерлан Смайлов бұл жоба болашақта елдегі ұлттық маршруттар желісінің негізіне айналатынын баса айтты. Оның сөзінше, бастама туристік инфрақұрылымды жүйелі дамытуға мүмкіндік беріп, өзге аймақтарда қолға алынатын бастамаларға үлгі болмақ.

Алматы облысы спорттық туризм фе­де­­­рациясының төрағасы Константин Сап­ронов өз сөзінде жобаға қатысты алдағы жос­парларды тізіп өтті. Оның айтуынша, маршруттардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін шамамен 450 шақырым соқпақты арнайы белгілеу қажет. Сондай-ақ өзен­дер­ге өткелдер орнату, аспалы көпірлер салу, кемпинг алаңдарын дайындау және биік тауда паналау орындарын құру жос­пар­ланған. Осыған байланысты эколо­гия­лық бақылау жүйесін енгізу және ұлттық туристік маршрут туралы заң жобасын әзір­леу көзделген. Константин Сапронов биыл KazAlpineClub мамандары «AMANAT» партиясы мен Алматы облысы ту­ризм басқармасының тапсырмасымен Іле Алатауының 1 580 шақырымнан астам соқпағын зерттегенін жеткізді. 

Сонымен, конференция барысында ор­таға салынған пікірлер «Алатау аманаты» жо­басының мәнін айқындай түсті. Бұл бастама – инфрақұрылымды жетілдіру, эко­логиялық жауапкершілікті күшейту және жергілікті қауымдастықты туристік салаға тарту сынды маңызды міндеттерді қамтитын кең ауқымды жоба. Сарапшылар жоба келешекте ұлттық брендке айналып, ел экономикасына оң ықпал етеді деп се­неді.

Алтынай БАУЫРЖАНҚЫЗЫ,

Алматы қаласы