Әлеуметтік жәрдемақы жүйеленіп келеді

Биылғы жыл басынан бері мүгедектік санатына өткендер мен асыраушысынан айырылғандарға мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақыларды (МӘЖ) төлеуге респуб­ли­калық бюджеттен 436,1 млрд теңге жұмсалды. Бұған қоса, Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан (МӘСҚ) еңбекке жарамайтын жандарға, сонымен қатар асыраушысынан айырылғандарға шамамен 59,8 млрд теңге сомасына әлеуметтік төлемдер аударылды.

Сурет: egov.kz

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің мәліметінше, биылғы 1 қыркүйектегі есепте елімізде мүгедектігімен МӘЖ алушылар саны шамамен 543,7 мың адамға, асыраушысынан айырылған жандар 184,1 мың адамға жеткен.

Мүгедектігі бойынша мемлекеттік әлеуметтік жәрдем­ақылардың мөлшері мүгедектіктің тобына, себебіне байланыс­ты сараланады. Сондай-ақ тиісті қаржы әр жылға арналған «Республикалық бюджет туралы» заңда белгіленген ең төмен күнкөріс деңгейіне қарай есептеледі.

Асыраушысынан айырылған жандарға мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақылардың мөлшері қайтыс болған асыраушының қамқорлығындағы адамдардың санына, қайтыс болу себептері мен ең төмен күнкөріс деңгейіне байланысты болады.

Бұдан басқа, міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысушыларға әлеуметтік тәуекелдер туындаған жағдайда МӘСҚ-дан әлеуметтік төлемдер аударылады. Мәселен, биылғы 1 қыркүйекке дейін 97 мың адам еңбек ету қабілетінен айырылғаны үшін, 65,9 мыңға жуық отбасы асыраушысы қайтыс болғандықтан, әлеуметтік төлем алған.

Төлемдердің мөлшері кейінгі екі жылдағы МӘСҚ-ға әлеуметтік аударымдар жүргізілген орташа айлық табыс, еңбекке қабілеттілігінен айырылу коэффициенттері, асырауындағы адамдар саны, міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысу өтілі мен табысты ауыстыруына қарай белгіленеді. Бұл төлемдер республикалық бюджеттен берілетін өзге әлеуметтік жәрдемақыларға қосымша аударылады.

Мүгедектікке, сондай-ақ асыраушысынан айырылғандарға төленетін мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақылардың мөлшері 2025 жылғы 1 қаңтардан бастап, ең төмен күнкөріс деңгейінің ұлғаюына байланысты 6,5%-ға өсті. Үкіметтің шешімімен еңбекке қабілеттілігінен айырылғандарға және асыраушысы қайтыс болған жандарға МӘСҚ-дан төленетін төлемдердің мөлшері де 6,5%-ға артты. Айталық, биыл жалпы сырқаты меңдеп, мүгедектік санатына өткендерге мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақы мөлшері артты: І топ үшін – 101 702, ІІ топ санатындағыларға – 81 362, ІІІ топ мүгедектігін алған зағиптар үшін – 55 474 теңге.

Биылғы 1 қыркүйектегі есепте еңбекке қабілеттілігінен айырылғандарға берілетін әлеуметтік төлемдердің орташа мөлшері 71 468, асыраушысы қайтыс болған отбасыларға берілетін жәрдемақы 74 460 теңге болды.