АҚШ пен Израиль аятолла Хаменеидің қайда екенін қалай анықтады?

Иранның жоғарғы көшбасшысы аятолла Әли Хаменеидің қаза табуына әкеп соққан шабуыл, күткендегідей түн ішінде емес, таңертең жасалды. Бұған АҚШ пен Израильдің оқиғадан бірнеше сағат бұрын алған аса маңызды барлау мәліметтерін дер кезінде пайдалануы себеп болған, деп хабарлайды Arasha.kz.

Би-би-си агенттігінің жазуынша, олар бірнеше ай бойы Иранның жоғары лауазымды тұлғаларының басын қосатын сәтті күтіп, ақыр соңында Хаменеидің сенбі күні таңертең Тегеран орталығындағы ғимараттар кешенінде болатынын анықтады. Сонымен қатар, дәл сол уақытта жиналыс өткізіп жатқан басқа да жоғары шенді әскерилер мен барлау қызметкерлерінің орналасқан жері де белгілі болған.

Аңду және технологиялық басымдық

АҚШ пен Израиль Иран көшбасшысының әрбір қадамын айлап бақылаған. Бақылаудың нақты әдістері құпия сақталғанымен, АҚШ президенті Дональд Трамп әлеуметтік желідегі жазбасында бұған ишара жасап өтті:

«Ол біздің барлау қызметіміз бен жоғары технологиялық бақылау жүйелерімізден қашып құтыла алмады», - деді Трамп.

Хаменеи туралы ақпарат жергілікті агенттен түсуі де мүмкін, бірақ оны заманауи технологиялар арқылы басқа ирандық шенеуніктердің қозғалысын бақылау барысында анықтау ықтималдығы жоғары.

Өткен жылдың маусым айындағы 12 күндік соғыс кезінде Израиль Иранның ядролық бағдарламасына қатысы бар ғалымдар мен шенеуніктерге шабуыл жасап, телекоммуникация мен ұялы байланыс жүйелерін бұзу арқылы жекелеген адамдарды аңдыған болатын. Кей жағдайларда бұл маңызды тұлғалардың оққағарларын бақылау арқылы жүзеге асырылды.

Ұзақ уақыт бойы бақылау жүргізу нәтижесінде көшбасшының күнделікті өмір сүру салтының «үлгілері» (паттерндері) жасалды: ол кіммен және қаншалықты жиі кездеседі, кездесулерді қай жерде өткізуді жөн көреді деген сияқты осал тұстары анықталды.

Қауіпсіздік жүйесінің сәтсіздігі

Иран билігі өз көшбасшысының қарсыластар назарында екенін білген. Алайда айлар бойы осы осал тұстарды жоя алмауы - Иранның қауіпсіздік және қарсы барлау жүйесінің айтарлықтай әлсіздігін немесе АҚШ пен Израильдің бақылаудың жаңа әдістерін тауып, икемделе алу қабілетін көрсетеді. Иран билігі шабуыл күндіз болады деп күтпеген болуы да мүмкін.

The New York Times басылымының жазуынша, барлау мәліметтері ЦРУ-дан алынып, соққы жасау үшін Израильге берілген. Бұл жерде міндеттерді бөлу байқалады: Израиль Иран басшылығына қатысты нысандарды нысанаға алса, АҚШ әскери нысандарға назар аударған.

Шабуылдың барысы

Барлау мәліметтері көшбасшының қозғалысы туралы алдын ала хабар бергендіктен, алыс қашықтыққа ұшатын зымырандары бар жойғыш ұшақтармен шабуыл жоспарланды. Бұл тек бір ғана соққы емес, ауқымды науқанның бастауы ретінде қарастырылды.

Израиль жойғыш ұшақтарына Тегеранға жету үшін шамамен екі сағат қажет. Жергілікті уақытпен таңғы 09:40-та нысанаға алынған кешенге 30 қуатты бомба тасталды. Мұндай көп мөлшердегі оқ-дәрі көшбасшының жер асты бункерінде жасырынуы мүмкін екендігін ескеріп қолданылған.

Шығындар мен салдарлар

Соққы кезінде басқа да нысандар, соның ішінде президент Масуд Пезешкианның кеңсесі зақымданды, бірақ кейінірек оның аман екені хабарланды. Иран Қорғаныс министрлігінің үш жоғары лауазымды тұлғасының қаза тапқанын растады:

Әли Шамхани - Қорғаныс кеңесінің хатшысы.

Азиз Насирзаде - Қорғаныс министрі, бригада генералы.

Мохаммад Пакпур - Ислам революциясы сақшылар корпусының (ИРСК) қолбасшысы.

Ұшақтар соққы берген кезде, Флоридадағы Мар-а-Лаго резиденциясында отырған Трамп пен оның командасы үшін түн еді. Бірнеше сағаттан кейін Хаменеидің өлтірілгені ресми түрде расталды.

Дегенмен, Тегеран мұндай жағдайға дайын болған көрінеді. Хаменеи мен басқа да шенеуніктердің орнын басатын тұлғалардың тізімі алдын ала дайындалғаны туралы ақпарат бар. Сондықтан Хаменеидің қазасы бұл қақтығыстың алдағы барысына қалай әсер етері әлі де белгісіз.