Арандатудан сақ болған жөн

Қазіргі уақытта әлеу­мет­тік желілерде, бұ­қара­лық ақпарат құ­ралдарын­да Конс­ти­ту­цияның жаңа жобасына қатыс­ты халық пікірі әрқилы бағыт­та бел­сенді түрде айты­лып жа­тыр. Бұл бір жағы­нан аза­мат­тардың жауап­кер­ші­лігі мен белсенділігінің арт­қанын, халықтың сая­­си са­на­сының өскенін көр­­сетеді. Пікірлердің сан алуан­­дығы жобаны теріске шыға­ру емес, керісінше оны жетіл­­діру, мазмұнын байыту мақ­­сатынан туындап отыр.

Коллажды жасаған – Қонысбай ШЕЖІМБАЙ, «ЕQ»

Әсіресе, қоғамда кеңінен тал­қы­ланып жатқан мәселенің бірі – ана тіліміздің мәртебесі. «Конс­титуциялық құрылыс негіздері» бөлімінің бірінші тар­мағында: «Қазақстан Респуб­ли­касының мемлекеттік тілі – қазақ тілі» деп тасқа қашалғандай етіп жазылған. Бұл – отаншыл, мемлекетшіл азаматтардың елінің, жерінің біртұтастығын ойлаған жұрттың ортақ тоқтамы, ортақ байламы.

Бұрынғы Конституцияда да «Мемлекеттік тіл – қазақ тілі» деп тайға таңба басқандай жазыл­ған. Бірақ қазақ тіліне осын­дай аса үлкен, әрі заңды мәр­тебе беру оңай болған жоқ-ты. Нәсілі басқа болса да Герольд Белгер, Иван Щеголихин секілді қазақ тілінің патриоттары қазақ ұлтымен білек бірік­тіріп, жүзі басқа болса да жү­рек біріктіріп, бірге күресіп жүріп ана тілімізге осындай мәр­тебе алған едік. Өзіміз де үн қос­қан­­быз. Үн қосу – үлес қосу! Қазақ ұлты Қазақстанда 40 пайыз ғана болып тұрып, ана тіліне мем­ле­кеттік мәртебе алып берген ол тар­тыс­ты күндерді ұмытуға болмайды.

Бүгінгі жобадағы тасқашау жазба біртұтас «Халық кеңесі» аясын­да, біртұтас Қазақстан халқы ынт­ымағының арқасында – табиғи заңдылық есебінде Конс­ти­ту­цияға енгелі отыр. Бұл – мемлекет құрушы өз алдына, мемлекет құраушы этностардың дүниетанымының түбегейлі өзгеруінің жемісі. Қазақстан ел-жұртының біртұтастығын ендігі жерде «Қазақстан Халық кеңесі» аталатын жаңа ұйым қамтамасыз етуге тиіс.

Мемлекеттік тіл ретінде қазақ тілінің өсіп-өркендеуіне, республиканың өркениеттік жағдайда дамуының кепілі ретінде өсіп-шарықтауына этносаралық ресми тіл ретінде қызмет етіп келген орыс тілі де, тіпті этнос тілдері де ендігі жерде қызмет ететіні сөзсіз. Тіл саясаты мәселесінде қоғамдағы тұрақтылық пен бірлікті сақтау – басты қағи­да. «Халық кеңесі» аясында ынтымақтасатын біртұтас ел-жұрт әсіре ұлтшылдардың арандатуына жол бермейді.

Ендігі бір мәселе – ұлтшыл, отаншыл патриоттардың кей­бірінің Конституцияда орыс тілінің қосалқы болса да орын алуына қарсылығы жөнінде. Бұл – әрісі 250 жылдық патшалық Ресейдің отары, беріде 70 жыл «советтік большевизмнің» боданы болған елдің санасында қалған зардапты психологиясы, тіпті сақтық ноталары деуге болады.  Оларды күстаналаудың керегі жоқ. Дербес пікір ретінде айтыла береді, тек арандатудан сақ болғанымыз жөн. Аргументсіз, негізсіз айтыла берсе, популизмге айналып кетуі де ғажап емес.

Құлбек ЕРГӨБЕК,

Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, әдебиеттанушы     

Соңғы жаңалықтар

Жас жыршылар «Қырымның қырық батырын» жырлады

Мирас • Бүгін, 08:10

Бакуде ән салған Әміре

Тарих • Бүгін, 08:00

Қазақстан құрамасы Қысқы Олимпиада ойындарының ашылу рәсіміне қатысты

Спорт • Бүгін, 01:41

Алина Чистякова Қазақстан құрамасына алғашқы алтын медальді сыйлады

Жеңіл атлетика • Бүгін, 00:55

Қысқы Олимпиада ойындарының ашылу салтанаты басталды

Спорт • Бүгін, 00:25

Руслан Курбанов семсерлесуден Германиядағы әлем кубогінің жеңімпазы атанды

Спорт • Бүгін, 00:13

Қысқы Олимпиада-2026: Жарыс кестесі жарияланды

Спорт • Кеше

Алматыда жасырылған есірткі зертханасы әшкереленді

Есірткі • Кеше

Мықты теңге экономиканы неге қолдамайды?

Экономика • Кеше

Қазақстанның спорт қауымдастығы жаңа Конституцияны қолдауда біртұтас ұстанымын білдірді

Ата заң • Кеше

Мемлекет басшысы Пәкістанның Президенті мен Премьер-министріне көңіл айту жеделхатын жолдады

Президент • Кеше

Кәсіподақтар федерациясы Жаңа Конституция жобасын қолдау үшін қазақстандықтарға үндеу жасады

Қоғам • Кеше

Пәкістан астанасындағы мешітте жарылыс болып, 31 адам қаза тапты

Оқиға • Кеше

Атырау облысында бұзақылық дерегімен 121 адамға сот үкімі шықты

Аймақтар • Кеше

Түркістанда Димаш Құдайбергеннің продюсерлік «Voice Beyond Horizon» жобасы басталды

Өнер • Кеше

Барлық жаңалықтар