Арқада әжептәуір тоң қатты

Биыл сырттан су аз келеді, құрғақшылық қаупі басым деген болжамдар айтылған еді.

Бірақ қазір жердің тоңы әжептәуір. Солтүстік тұрмақ арқаның біраз аумағында жер астында бір метрден аса топырақ қатқан. Яғни тоң 110-130 сантиметрге дейін жетеді. Бұл алдағы жаз осы аймақтарда егістік де,. шабындық да ылғалдан кенде болмайды деген сөз.

Ал Арқаның Бетпаққа ұласар тұсы мен оңтүстікте қар аз түскен. Бірақ үміт жоқ емес. Алты ай қыстың әлегі әлі алда екенін ескерсек, боран да, аяз да аз болмайтын тәрізді. Өйткені алда "бөрісырғақ", "бесқонақ" бар.

"Қазгидромет" мамандары жердің тоң қабатына қатысты кейінгі онкүндікте жүргізген зерттеудің нәтижесін жариялады. Мәліметке қарағанда, елдің оңтүстігінде топырақтың қату тереңдігі небәрі 13-25 см аралығында. Кейбір таулы аумақтарда мүлде байқалмаған. Ал батыста 16-65, шығыста 18-43 см шамасын көрсетіп тұр. Қалған өңірлерде бұдан терең. Ең жоғары көрсеткіш Ақмола, Қостанай, Павлодар облыстарында. Бұл аймақтарда тоң 110-130 см аралығында.

ТОҢ ҚАЛЫҢДЫҒЫ

16-65 СМ    БҚО, Маңғыстау, Ақтөбе, Атырау облыстары

13-25 СМ   /оңтүстік, яғни Қызылорда, Түркістан, Жамбыл, Алматы, Жетісу облыстары

18-43 СМ / / шығыс, яғни ШҚО, Абай облыстары

51-130 СМ / қалған облыстар, яғни орталық пен солтүстік

Қамар Сәлиева, "Қазгидромет" РМК Агрометеорологиялық болжам басқармасының басшысы:

- Әр жылы әрдайым өзгеріп отырады. Негізі еліміздің орталығында, солтүстігінде және шығысында топырақтың қатуы әдетте 100-140 см-ден асады. Еліміздің оңтүстік бөлігінде және оңстүтік шығысында 40-60 см-ден аз. Қиыр оңтүстік қөңірлерде әдетте 10-15 см-ге жетпеуі мүмкін. Ал еліміздің солтүстік-шығысында кейбір жылдары 250 см-ден асады.

Қазір ел аумағының 92 пайызы қар жамылған. Алайда өңірлердің көбінде өте жұқа. Арқаның Бетпаққа ұласар тұсында ақұлпа тым аз, дейді шаруалар. Олар алдағы бөрісырғақтан үлкен үміт күтіп отыр.

Төлеген Жаманов, шаруа қожалығының жетекшісі:

- Жыланның қалыңдығындай ғана қар жатыр. Даладағы жылқыға тебінге аса ауырлық түсіріп тұрған жоқ. Жайлы жыл болды. Қысып жатқан аяз жоқ. Қаңтардың шілдесінде бір-екі күн ғана аяз болды. Қар өте жұқа. Енді қазақтың ескі жылтануымен есептегенде, осы ақпан айындағы бөрісырғақта бір өзгеріс болатын шығар. Қалыңдап қар түсіп қалар деген үміт бар. Әйтпесе бір сарышұнақ аяз, болмаса ат құлағы көрінбейтін ақборан дәл қазір Арқаның кіндігі, Жаңарқаның төңірегінде болған емес. 

Тоң қалың түссе жер ананың бере көп болмақ. Егінде мол шығады, шабындық та жайқалып тұрады. Мамандар қыс әлі де алда болғандықтан уайымдайтын ештеңе жоқ дейді.

Қамар Сәлиева, "Қазгидромет" РМК Агрометеорологиялық болжам басқармасының басшысы:

- Ағымдағы жылы еліміздің әдетте күздік бидай егетін өңірлерінде қыстайтын дақылдар үшін ауа райы жағдайы қанағаттанарлық. Әзірге критикалық температура байқалмады.

Синоптиктердің болжауынша, осы аптада ел аумағының басым бөлігінде қар жауып, боран соғады. Ал ақпанда ақ ұлпа мол түсуі мүмкін. Демек, алдағы жаз берекесіз болмайды деген болжам бар. 

Еркебұлан Смадияров, Мұрат Әріпханов