Бір палаталы Парламент елімізге қандай өзгеріс әкеледі?

Бір палаталы Парламент елімізге қандай өзгеріс әкеледі?

Сарапшылар Қазақстан сияқты унитарлы мемлекетке тиімді екенін айтып отыр. Президент қыркүйектегі Жолдауында осы мәселеге қатысты ұсыныс тастағанын білеміз.  Бірақ бұл реформаны аптығып жүзеге асыруға болмайды. Сондықтан бір жыл көлемінде сарапшылар мен қоғам арасында және Парламентте ауқымды талқылау жұмыстары жүргізіледі.

Жалпы бір палаталы парламент жаһанда жаңалық емес. Қазір ол әлем елдерінің тәжірибесінде оң бағаланып отыр. Депутаттар бір палаталы парламент қалыптастыру арқылы бұл жүйеге өзгерістер енеді, дейді. Дәлірек айтқанда, халық алдында жауапкершілік еселеп артады әрі заң жобалары тез қаралады. Бұған қоса, бюджетке де оң әсерін береді.

Марат Бәшімов, ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты:

- Бір палаталы парламент: заңдар тез өтеді, жауапкершілігі бар, халық сайлайды тікелей. Халықтың алдында тікелей  жауапкершілік күшейтіліп отырады. Содан кейін сенаттың құзыреті парламентке өтеді. Тағы бір пайдасы бюджетке де пайдалы болады. Қарасаңыздар көп нәрсе бюджет арқылы болып отырады.

Дания Еспаева, ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты:

- Халықаралық тәжірибе көптеген елдерде ол бар. Меніңше осы унитарлық мемлекеттерде нағыз дұрыс тәжірибе. Бұрыннан бері 2017 жылдан бастап конституцияға осындай түзетулер қосқанбыз. Негізі Қазақстан унитарлы болған соң бірпалаталы болу керек деп, сондықтан қолдаймын. 

Ал сарапшылар бір палаталы Парламент өкілеттігі жағынан әлдеқайда күшті болуы мүмкін екенін айтады. Демек партиялардың рөлі және депутаттардың сайлаушылар алдындағы жауапкершілігі күшейе түседі. Әрі билік тармақтары мен мемлекеттік институттар арасында әлеуетті өкілеттіктерді қайта бөлуге ықпал етеді. Демек бұл саяси реформалардың жаңа кезеңі болмақ. 

Арман Ешмұратов, Еуразиялық интеграция институтының департамент басшысы:

- Екі палаталық парламенттер ол қай мемлекеттерде болады. Ол негізі федертивтік мемелкеттерде болады. Унитарлы мемелкеттерде бір палаталы жүйе. Сол себепті бізге сенат керек пе, керек жоқ па деген ол жағынан енді біздің өз көзқарасымыз, сарапшы ретінде, бір жағынан керек те сияқты бір палаталық. Екінші жағынан бізде дәстүр де қалыптастып қалды. Көрдіңіз бе? қоғам қалай шешеді екен? Әлі референдумға дейін көп уақыт қой. Оны енді қоғам шешеді. Референдумда бір жақсы жері адамдарды әлеуметтендіреді.  

Президент бұл үдерісті асығыс жүзеге асыруға болмайтынын айтқан еді. Реформаны халық, сарапшылар һәм қазіргі Парламентте жан-жақты талқылайды. Референдумге дейін тиянақты дайындық жүргізілмек. Ал тараптардың пікірі бір жерге түйіссе, 2027 жылы жалпыұлттық референдум өтеді. 

Айнұр Қуатқызы, Айдос Серікболұлы