Брюссель келіссөздері жаһандық игі жол

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев «Euronews» сайтында жария­ланған мақаласында Қазақстан мен Еуроодақ өзара тиімділікке, сенімге және Еуразия кеңістігіндегі тұрақты байланыстарды дамытуға негізделген стратегиялық әріптестіктің жаңа кезеңіне қадам басып отырғанын атап өтті. Сондықтан бұл сапар­дың мәні тек Қазақстан мен Бель­гия арасындағы екіжақты қарым-қатынаспен шектелмейді.

Әңгіме еліміздің тұтас Еуро­одақ­пен өзара іс-қимылы­ның жаңа архитектурасын қалып­тас­тыру туралы болып отыр. Бельгияның Қазақстан экономикасына инвестиция құйған бес ірі елдің қатарына енуі де кездейсоқ емес. Кейінгі жиырма жылда бельгиялық инвестиция көлемі
14,8 млрд долларға жетті. Қысқасы, сапардың басты нәтижесі Қазақстан мен Еуроодақ арасындағы стратегиялық әріп­тес­тіктің жаңа күн тәртібін нақты жобалар арқылы жүзеге асыру болмақ. Жалпы, құны 403 миллион еуродан асатын келісімдер топтамасы әзірленді.

2021 жылғы сапар пандемия­дан кейінгі қалпына келтіру кезеңімен тұспа-тұс келсе, бүгінгі күн тәртібі әлдеқайда страте­гия­лық сипат алды. Мемлекет басшысы «Euronews»-тегі мақаласында атап өткендей, Қазақстан мен Еуроодақ дәстүрлі «сауда және инвестиция» үлгісінен жаңа буын серіктестігіне көшіп келеді. Бұл әріптестік маңызды минералдар, цифрлық технологиялар, жасанды интеллект, энергетика, көлік байланысы және адам капиталы сияқты бағыттарды қамтиды.

Қазір еліміз әлемдегі табиғи уран өндірісінің шамамен 40 па­йызын қамтамасыз етеді. Соны­мен бірге маңызды минерал­дар­дың мол қорына ие және Еуропа мен Азия арасындағы тұрақты жеткізу тізбегінің негізгі буын­дарының біріне айналып келеді. Нәтижесінде, Орта­лық Азия шеткері өңір мәрте­бесінен шығып, Еуразия кеңіс­ті­гін­дегі жаңа өзара байланыс орта­лық­та­ры­ның бірі болып отыр.

Сауда-экономикалық ынты­мақтастық та тұрақты өсіп жатыр. Өткен жылы екі ел арасын­дағы тауар айналымы 582,4 миллион долларға жетіп, 27,6 пайызға артты. Қазақстан экспорты 48 па­йыз өсіп, 311,5 миллион долларды құрады. Ал осы жылдың алғашқы төрт айында өзара сауда көлемі 179,5 миллион долларға жетті.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев мақаласында Қазақстанның тек шикізат жеткізуші ел емес, жаһандық өндірістік тізбектердің толық­қанды қатысушысына айна­­­лу­ға ұмтылып отырғанын айтты.

Сол себепті еліміздің Бельгияға экспорттайтын өнімдерінің жартысынан астамын зығыр тұқымы құрайтыны ерекше назар аудартады. Титан, молибден және ферроқорытпалармен қатар бұл экспорт құрылымының кеңе­йіп, қосылған құны жоғары өнім үлесінің артып келе жат­қанын көрсетеді. Еуропа үшін бұл азық-түлік қауіпсіздігін нығай­туға және жеткізу көздерін әртарап­тан­дыруға мүмкіндік берсе, Қазақстан үшін шикізаттық емес сек­торды дамытуға жол ашады. Қысқасы, бұл сапардың ең маңыз­ды нәтижесінің бірі де осы болуы мүмкін.

Жалпы айтқанда, бүгінде еліміз Еуразиядағы көлік архитек­ту­расының негізгі буынының біріне айналып, әлемдік логистика қайта құрылып жатқан жағ­дайда Транскаспий халықаралық көлік бағытының маңызы арта түсті. Бұл ретте Президент Тоқаев өз мақаласында Орта дәлізді «XXI ғасырдың Жібек жолы» деп атағанын айта кеткен жөн. Қазіргі уақытта Қытай мен Еуропа арасындағы құрлықтық жүк тасымалының шамамен 85 пайызы Қазақстан аумағы арқылы өтеді. Яғни Транскаспий бағытын Еуропаның Global Gateway бастамасымен ықпалдастыру тың мүмкіндіктерге жол ашып отыр.

Сондай-ақ Румыниядағы Мидия портында терминал салу, «Maersk» компания­сымен жасал­ған келісімдер, авиацияны цифрландыру жобалары мен ЕҚҚДБ-ның инфрақұрылымдық қар­жыландыруы Еуропа мен Азия арасындағы жаңа логистикалық экожүйені қалыптастыруға негіз болады. Осылайша, Қазақстан жай ғана транзиттік аумақ емес, толыққанды еуразиялық көлік-логистика хабына айналмақ.

Манарбек ҚАБАЗИЕВ,

Сыртқы саяси зерттеулер институты басқарма төрағасының орынбасары