Брюссельдегі ЕО саммиті: Украинаға көмек жалғасады, бірақ ресейлік активтердің тағдыры екі айға шегерілді

Еуропалық Одақ елдерінің көшбасшылары Брюссельдегі саммитте Украинаның мұздаған ресейлік активтерін беру мәселесінде келісімге келе алмады, – деп хабарлайды Aikyn.kz сайты www.bbc.com сайтына сілтеме жасап.

бұл мәселе Бельгияның ұстанымына байланысты екі айға кейінге қалдырылды. Сонымен бірге олар Украинаға алдағы екі жылға, яғни 2026-2027 жылдарға қаржылай қажеттіліктерін қаржыландыруға дайын екендігін растады.

Reuters агенттігінің хабарлауынша, 23 қазандағы Брюссель саммиті нәтижесінде ЕО көшбасшылары Украинаға келесі екі жыл бойы қаржылай қажеттіліктерін қамтамасыз етуді келісіп алды.

Саммиттің соңғы коммунюкеде Reuters тілшілері танысқан ЕО 2026-2027 жылдары сондай-ақ әскери және қорғаныс міндеттеріне қатысты Украинаға «қазіргі қаржылай қажеттіліктерін» қамтамасыз етуге уәде берген.

Бірақ саммиттегі негізгі мәселелердің бірі – Украинаға Еуропада мұздаған ресейлік орталық банк активтерін беру туралы екі айға кейінге қалдырылған. Bloomberg агенттігінің мәліметі бойынша, келесі саммит 19 желтоқсанға белгіленген.

Reuters жазғандай, көптеген еуропалық дипломаттар Украинаға «ұзақмерзімді несие» ретінде мұздаған ресейлік активтерді пайдалануға мүмкіндік беретін заңдық әзірлемені ЕО-дан талап етуін көздеді. Аталған активтер — шамамен 140 миллиард еуро мөлшеріндегі ресейлік активтер, олар Бельгиядағы депозитарийде — Euroclear-де сақталады. Бірақ соңғы коммунюкеде тек мына дүние айтылған: егер ЕО заңдары мен халықаралық құқық сақталса, «ресейлік активтер Ресей Украинаға агрессиясын тоқтатқанға және соғыс салдарын өтеуге міндетті болғанға дейін» бұғатталған күйде қалуға тиіс.

Келісімнің кешігуіне себеп болған Бельгияның ұстанымы: ол басқа ЕО елдерінен осы активтерді пайдалану кезінде барлық тәуекелдің оның үстіне қалмауын, тәуекелдерді бөлісуді талап етті. Politico жазғандай, саммит алдында ЕО лидерлері Украинаға 140 миллиард еуро көлемінде «репарациялық несие» бөлуді шамамен келісіп қойған еді, бірақ қарсы болған Бельгия премьер-министрі Барт Де Вевер.

Де Вевер саммит алдында: «Бельгия тәуекелдің барлығын мойнына алмауы керек» деді әрі «егер басқа ЕО мемлекеттері тәуекелдерді бөліспесе, мен еуропалық және ұлттық деңгейде, саяси және заңдық тұрғыдан, бұл шешімді тежеуге бар күшімді саламын» деді.

Ол сондай-ақ: «Егер Ресей қандай да бір себеппен осы ақшаны қайтаруды талап ете қалса, ол ақша дереу берілуге тиіс» және «бұл – барлық еуропалық қаржы жүйесіне нарықтың сенімін қою мәселесі» деді.

Бельгия салық түсімдерін сақтау тұрғысынан бұл активтердің Бельгиядан шықпағаны жөн дегендей мәлімдеді. Де Вевер бұл «тәуекелдерге қатысты болып, шағын ғана миллиардтармен өлшенбейді» деді.

Саммиттегі соңғы құжатты ЕО-ның барлық мемлекеті (венгрлерден басқа) қолдады, зауыттағы қарсылықтары бар аз ғана ел: Венгрия.

Украина президенті Владимир Зеленский екі жылға қосымша қаржыландыру шешіміне «маңызды шешім» деді. Мұздаған ресейлік активтерді пайдалану мәселесінің кейінге қалдырылуына ол: «бізде саяси қолдау бар, Еурокомиссия барлық қажетті мәліметтерді әзірлейді» деді. Украина 2026-жылдан бастап осы қаражатты пайдаланғысы келгенін алдын ала білдірген еді.

Келесі кезеңде: Бұл мәселе — ресейлік активтерді пайдалану күн тәртібінде қалатыныны ЕО Бас Кеңесінің төрағасы Антониу Кошта және Еурокомиссия басшысы Урсула фон дер Ляйен растады. Кошта: «Бүгін ешкім вето қоймады... техникалық және заңдық аспектілерді қарастыру қажет» деді. Фон дер Ляйен: «Бұл мәселе өшірілген жоқ, біз Украинаға қажетті қаржылық ресурстар беретін боламыз» деді.

Франция президенті Эммануэль Макрон: «Бұл мәселені ұқыпты қарауымыз керек, халықаралық құқықты бұзуға болмайды» деді. Bloomberg бұған дейін көрсеткендей, мұнда екі негізгі сұрақ бар: 1) қаражаттың қандай шарттармен пайдаланылатыны, 2) Украина осы қаражатпен Еуропаның қару-жарақтарын сатып алуға міндетті ме, жоқ па? Украина америкалық қаруларды да сатып алғысы келетінін білдірді.

Зеленский: «Еуропадағы сатып алуға басымдық береміз, бірақ американың қаруларын сатып алуға мүмкіндігіміз болуы керек» деді. Ол сондай-ақ: «Біз осы ресейлік қаражаттарды пайдаланып, Украинада қару-жарақ өндіруді тездетсек, ол арзан әрі тиімді болады. Олар – ракеталар, дрондар, радиоэлектрондық күрес құралдары» деді.