Цифрлық экожүйе бюджет қаражатын тиімді пайдалануға қаншалық ықпал етеді

Оның айтуынша, Мемлекет басшысының тапсырмасы аясында 2024 жылы Мемлекеттік кірістер комитетінің (МКК) барлық ақпараттық жүйелеріне тәуелсіз IT-аудит жүргізілді. 

- Оның нәтижесінде 14 жүйені алмастыратын, яғни 5 жүйеден тұратын МКК-нің мақсатты ақпараттық архитектурасы қалыптастырылды: Smart Data Finance, Салық саласындағы әкімшілендірудің интеграцияланған жүйесі, Тәуекелді басқару жүйесі, Электронды шот-фактуралар, Кеден (АСТАНА-1). Бүгінде осы жүйелерді біріктіріп, енгізу бойынша тиісті жұмыстар жүргізілді, - деді Ә. Тұрысов Орталық коммуникациялар қызметіндегі баспасөз мәслихатында. 

Тұтастай алғанда, бұл микросервистік архитектураға толығымен көшіп, бизнес-процестерді оңтайландыруға және үлкен деректерді өңдеуге мүмкіндік берді. Ең бастысы, жасанды интеллектіні енгізуге жол ашылды.

Атап айтқанда, цифрландырудың орталық элементі – Smart Data Finance жүйесі болды. Ол 74 дереккөзден алынған ақпаратты біріктіретін мемлекеттік қаржының талдамалық орталығы саналады. Жүйе салық процестерін автоматтандыруға, қағаз құжат айналымын азайтуға және жасанды интеллект негізінде кірістерді болжауға мүмкіндік береді.

Бұдан бөлек, 2024 жылдың сәуірінен бастап «Keden» ақпараттық жүйесін енгізу басталды. Ол бұрын қолданылған «АСТАНА-1», «Бірыңғай терезе» жүйелерін алмастырды. Жаңа жүйе кедендік рәсімдеудің барлық кезеңдерін автоматтандырады. Заң бұзу деректерін онлайн-режимде тіркейді және шешім қабылдауда жасанды интеллектті пайдаланады. Жақын арада «Импорт-40» финалдық модулін іске қосу жоспарланып отыр. Бұл сыртқы экономикалық қызметке қатысушылар үшін рәсімдерді жеңілдетіп, процестердің ашықтығын арттырады.

Бұдан бөлек, цифрландырудың маңызды құралдарының бірі – «Ұлттық тауарлар каталогы» мемлекеттік деректер базасы. Ол бұрын бөлек жұмыс істеген анықтамалықтар мен классификаторларды біріктірді. Бүгінде каталогта 15 миллионнан астам тауар туралы ақпарат бар. Осы негізде Бағалар деректер базасы құрылып, бюджеттік жоспарлауда қолданылады және нақты нарықтық деректер есебінен қаражат үнемдеуге мүмкіндік береді.

Бизнеске қолдау көрсету саласында да айтарлықтай өзгерістер енгізіліп жатыр. «Baqylauda» жүйесі мемлекеттік қолдау шараларын мониторингтеу мен талдауды қамтамасыз етеді. Салық жүйелерімен интеграцияның арқасында кәсіпкерлердің скорингтік бағалау механизмі енгізіліп, субсидиялар мен жеңілдіктердің тиімділігін әділ бағалауға мүмкіндік береді.

Вице-министрдің сөзіне қарағанда, мемлекеттік мүлікті тиімді пайдалану мақсатында «Tapsyru» электрондық порталы іске қосылды. Ол мемлекеттік ұйымдар арасында пайдаланылмай жатқан активтерді онлайн форматта беруді қамтамасыз етеді. Қазіргі кезде жүйеге 23,9 мыңнан астам ұйым қосылған, ал деректер базасында шамамен 20 миллион нысан туралы ақпарат бар. Бұл қайталанатын сатып алуларды болдырмай, бюджет шығындарын оңтайландыруға жол ашады.

Бюджеттік процестердің ашықтығын арттыру үшін онлайн-бюджеттік мониторинг және мемлекеттік органның цифрлық профилі жүйелері енгізілді. Олар нақты уақыт режимінде кірістерді, шығыстарды, несиелеу мен қаржылық тәртіпті бақылауға мүмкіндік береді. Жасанды интеллект элементтері бюджеттік көрсеткіштерді 95% дәлдікпен болжауға мүмкіндік береді.

Сондай-ақ, «Кәсіпкерлердің бірыңғай жеке кабинеті» жобасы іске асырылып отыр. Бұл Қаржы министрлігінің барлық цифрлық сервистерін біріктіретін бірыңғай платформа саналады. Оның көмегімен кәсіпкерлер салық және кедендік есептілікті тапсыра алады, мемлекеттік сатып алуға қатысады, салық төлейді және хабарламалар алады. Жасанды интеллект негізінде жұмыс істейтін бизнес-көмекші проактивті түрде мемлекеттік қолдау шараларын және жеңілдік бағдарламаларын ұсынатын болады.

Бұдан бұрын Қазақстанның орнықты даму мақсаттары аясында ЖИ мен цифрландырудың үлесі жайында жазған едік.