Цифрлық революция сот жүйесінде: Қазақстанның Жоғарғы Соты ЖИ қызметін енгізуде

Қазақстанның Жоғарғы Соты елдегі барлық соттарда азаматтық істер бойынша «Судьяның цифрлық көмекшісі» сервисін енгізуді аяқтауға жақын. Бұл сот жүйесін цифрлық трансформациялау аясындағы ең ауқымды жобалардың бірі болып табылады.

Жоғарғы Сот Төрағасы Асламбек Мерғалиевтің тапсырмасымен әзірленген жаңа сервис Жоғарғы Сот басшылығы, Сот әкімшілігі және өңірлік соттардың қатысуымен өткен кеңесте таныстырылды.

Төраға өз сөзінде бұл қадам Мемлекет басшысының «Жасанды интеллект дәуіріндегі Қазақстан» атты Жолдауында қойылған міндеттерге толықтай сай келетінін атап өтті.

Сынақтан сәтті өтті: Жүйенің тиімділігі қандай?

Жаңа аналитикалық жүйе бір жарым жыл бойы Астана қаласы, Жамбыл, Қарағанды және Маңғыстау облыстарының соттарында пилоттық режимде тексеріліп, судьялар арасында жоғары сұранысқа ие екенін дәлелдеді.

Сот әкімшілігінің басшысы Наиль Ахметзакиров жүйенің негізгі мүмкіндіктерін атап өтті:

Сот шешімін болжау: Жасанды интеллект (ЖИ) ұқсас істерді талдай отырып, қаралып жатқан даудың ықтимал нәтижесін болжай алады.

Зияткерлік іздеу: Жүйе талап қоюдың мазмұнын, тараптардың уәждерін және істің басқа да өлшемдерін ескере отырып, қажетті сот практикасын жылдам тауып береді.

Құжаттарды құрылымдау: ЖИ талап қою арыздарын автоматты түрде реттеп, даулы тұстар мен тараптардың дәлелдерін бөліп көрсетеді. Жүйе қазақ және орыс тілдерінде теңдей жұмыс істейді.

Технологиялық секіріс: Сервистің инфрақұрылымы айтарлықтай жаңартылды. Енді ол бұрынғыдай 4 миллион емес, 15 миллионға жуық машинада оқылатын ақпарат бірлігін өңдеуге қауқарлы және бір уақытта 1000 сұранысты қабылдай алады.

Татуласу деңгейі артты

Цифрлық құралдар тек судьялардың ғана емес, қарапайым азаматтардың да уақыты мен қаржысын үнемдеуге септігін тигізуде.

Мәселен, елорда соттарында пилоттық жоба барысында тараптардың өзара татуласу деңгейі республикалық орташа көрсеткіштен айтарлықтай жоғары болған. Процеске қатысушыларға ұқсас істер бойынша сот тәжірибесі мен істің ықтимал нәтижесі алдын ала көрсетілгендіктен, азаматтар сотта ұзақ айтыспай, ертерек ымыраға келуді жөн көрген.

Астана қалалық сотының төрағасы Айдар Смағұлов бұл технологиялар судьяның жеке шешімін алмастырмайтынын, тек оның аналитикалық мүмкіндігін күшейтіп, сот практикасының біркелкілігін қамтамасыз ететінін баса айтты.

Маңызды қағида: Соңғы шешімді тек Судья қабылдайды

Жоғарғы Сот жасанды интеллектті қолданудың халықаралық стандарттарға негізделгенін мәлімдеді. ЖИ тек көмекші және аналитикалық құрал ретінде ғана қызмет етеді, ал іс бойынша заңды шешімді тек судьяның өзі қабылдайды.

Сонымен қатар, қазіргі уақытта дәл осындай ЖИ-технологияларын әкімшілік сот ісін жүргізуге (мемлекеттік органдармен даулар бойынша) енгізу жұмыстары аяқталып қалды.

Бүгін, 10:46