Дрондар есірткі қылмысын әшкерелейді

Әуеден дрон арқылы есірткі қылмыстары әшкереленіп жатыр.

Құқық қорғау органдары заманауи әуе құрылғыларын кеңінен қолдана бастады. Былтыр дрондардың көмегімен 377 есірткі алқабы анықталған. Мамандар бұл технология әлдеқайда тиімді екенін айтуда.

Асылжан Құрманғали, тілші:

- Есірткі бизнесімен күресте дрондар таптырмас көмекшіге айналды. Ұшқышсыз аппарат ұйымдасқан қылмыстық топты әуеден анықтайды. Бүгінде олардың екі түрі қолданылады. Соның бірі – тікұшақ тектес. Құрылғы есірткі құрамындағы тоғыз түрлі химиялық затты ажыратады. Қылмыскерлер зертханаларын адам аяғы баспайтын қашық жерлерге жасырады. Ал дрондар сол аумақты әуеден бақылап, нысанның нақты орналасқан жерін дәл көрсетеді.

Бақытжан Әмірханов, ІІМ Есірткі қылмысына қарсы іс-қимыл комитетінің басқарма бастығы: 

- Оның бүгінгі таңда спектрін көбейтейін деп отырмыз. Және бәрбір қызметкер меңгере білуі тиіс деп ойлаймыз. Бүгінгі таңда арнайы оқу жаттығу орындарында іздеп жатырмыз. Әр қызметкер дрондарды дұрыс пайдалана білу керек. Және есірткімен күресте өзінің өте тиімділігін көрсетті.

Дронның ұшаққа ұқсас тағы бір түрі ескірткі алқаптарын анықтайды. Құрылғы электр қозғалтқыштарымен жабдықталған. Есірткі жасаумен айналысып жатқан қылмыскер қозғалыс жасаған сәтте, дрон оны бірден байқайды. Сөйтіп орналасқан жерін дәл анықтап, белгі береді. 

Бақытжан Әмірханов, ІІМ Есірткі қылмысына қарсы іс-қимыл комитетінің басқарма бастығы: 

- Көбінесе ұлттық ұланның әскерлерімен қолданылады. Бұл дрондардың ерекшелігі 85 шақырымға дейін әртүрлі жылдамдықтары бар параметрлары бар. Бүгінгі көрсетілген дрондар өз тиімділігін көрсетті. Басқада мемлекеттерде қолданылады. 

Асылжан Құрманғали, тілші:

- Ұшу апаратын терең меңгерген Зарина Құтпанова дронның миллиондаған түрі бар екенін айтады. Әрқайсысында сезімтал құрылғы бар. Яғни ол адамның көзі секілді көруге тіпті иіс сезуге мүмкіндлік береді. Сол арқылы газдарды, метан мен басқа химиялық заттарды анықтай алады. Құқық қорғау органдары көбінде қосымша жасанды интеллект құралдарымен жабдықталған дрондарды қолданатынын айтады. 

Зарина Құтпанова, Astana IT University компьютерлік инженерия департаментінің аға оқытушысы:

- Түнде ұшатын дрондар қазір өте кең қолданылады. Ішінде арнайы құрылғылары бар түнде тепловизормен қамтылған ішінде датчиктар бар адамның не ішінде белгілі бір жылу шыққан кезде анықтап алады. Негізі оның техникалық сипаттамасы бағасына сәйкес келеді көбінесе. Және де аяз күндері максимум -10 градусқа дейін ғана қолданылады. Бұл қарапайым халық қолданатындары. Ал кәсіби дрондар болатын болса ол әрине техникалық сипаттамасы кеңірек.

Асылжан Құрманғали, тілші:

- Мұндай дрондарды кез келген адам пайдалана алмайды. Әр аппараттың өз құжаты бар, ал құқық қорғаушылар оларды тек арнайы рұқсатпен қолданады. Сондықтан түсірілім тек тергеуші рұқсат бергенде жүргізіледі, материалдар заң аясында пайдаланылады. Ал азаматтарды бақылау үшін құрылғы заңсыз қолданылған жағдайда, әкімшілік жауапкершілікке тартылуы мүмкін.

Нұрлан Жаңабаев, заңгер:

- Ішкі істер министрлігінде есірткіге жол бермеу үшін сол жоспарды қолданады. Мысалы, алдын ала жол бермеу үшін арнайы профилактика жүзінде жасауы мүмкін. Дрон арқылы тексеріледі. Жедел уәкілдер алдын ала ақпарат тексеру үшін тиісті дрон арқылы түсірілім жасайды содан кейін белгіленеді. Алдын ала бұл құпия болады қателеспесем. Бұл екі түрде болуы мүмкін: қылмыс болмай тұрып немесе қылмыстық іс болған кезде.

Асылжан Құрманғали, тілші:

- Былтыр елде есірткі қылмысына қатысты 4 мыңға жуық дерек тіркелген. Нәтижесінде 49 тоннадан астам түрлі есірткі заты тәркіленді. Оның 1,5 тоннасы синтетикалық өнім. Елде есірткі бизнесін ұйымдастырушыларға қатысты да жаза қатаңдатылды. Өткен жылы Мемлекет басшысы тиісті заңға қол қойды. Заңға сәйкес, есірткі бизнесін ұйымдастырғандар 15 жылдан өмір бойына бас бостандығынан айыруға дейін жауапкершілікке тартылады. Ал бұл бизнеспен күрес тікұшақты пилотсыз ұшу апараттары алмастырғалы жедел әрі тиімді жүреді дейді мамандар. Сондықтан алдағы уақытта мұндай техниканың саны артпақ.

Есірткі қылмысына қатысты деректер – 2025 жыл

4 мыңға жуық- есірткі қылмысына қатысты дерек тіркелген

49 тонна- түрлі есірткі заттары тәркіленді

1,5 тонна- синтетикалық есірткі

Заң қатаңдады

Есірткі бизнесін ұйымдастырғандар 15 жылдан өмір бойына дейін бас бостандығынан айырылуы мүмкін.

Асылжан Құрманғали, Самат Қазанбаев, Айдос Амангелдиев