Duke University газетіндегі қазақ фольклоры туралы мақала

АҚШ-тың жетекші Дюк университетінің газеті 1957 жылы қазақ фольклоры туралы жарық көрген кітап хақында ақпарат жариялаған. Сол кезде әртүрлі баспалардан жарық көрген тарих, әдебиет, өнер, ғылым туралы кітаптарды студенттерге, оқырмандарға таныстыруды мақсат еткен бұл басылым біздің ел тарихы мен мәдениетін америкалық оқырмандарға сонау ертеден насихаттай бастаған. Мәтінде ғасырлар бойы қазақ тайпалары Орталық Азияның ұлан-ғайыр даласын мекендеп келгенін айтады. Сонымен бірге жылқы өсірумен айналысып, жауынгер әрі еркіндікке құштар бұл көшпелі халық бай әрі салыстырмалы түрде күрделі ауыз әдебиеті дәстүрінің иелері екенін жазады.

«Қазақтардың батырлық эпосы көне грек эпикалық жырларымен және ортағасырлық Еуропа сагаларымен үндес келетін тұстары болғанымен, мазмұны жағынан бай, жүйелі әрі төл туынды саналады. XIX ғасырда олар Ресей империясының құрамына енгеннен бас­тап, Батыс мәдениетімен тығыз қарым-қатынасқа түсуге мәжбүр болды. Сол шақта отарлық үстемдікке қарсы қазақтардың наразылығы жаңа ұлттық әдебиеттен көрініс тапты. Бұл шығармалар көркемдік деңгейі мен қарсылық рухы тұрғысынан жаңа деңгейге көтерілді. Дәл осы кезең – қазақ әдебиетінің гүлдену дәуірі» делінген ақпаратта.

Басылымда айтылған кітап – АҚШ профессоры Томас Уиннердің «Қазақтың фольклоры мен әдебиеті» атты туындысы. XIX ғасырды қамтиды. Автор осы еңбегі үшін жылдар бойы ғылыми зерттеу жасағанын білеміз. (Т.Уиннер  еңбегі туралы К.Есмағамбетов, Б.Ома­ров, А.Шәріп сынды ғалымдардың мақа­лалары бар. – Ред.)  Пайымдауынша, кеңестік кезеңдегі қазақ әдебиетінің ең озық үлгілері ұлттық әдеби мұрадан сусындап, жаңа заманның мазмұнын жеткізе алған қаламгерлердің шығар­маларында көрініс тапты. Ал ең сәтсіз туындылар – Батысқа немесе кеңестік үлгілерге көзсіз еліктеп, нәтижесінде, қазақы немесе батыстық үлгіде жазыл­маған жасанды шығармалар екені анық.

Университет газеті жариялаған ақпаратта аталған кітап туралы түйінді пайым да жоқ емес. «Бүгінде әлемнің көптеген бағынышты немесе жартылай бағынышты халықтары өз болмысын қайта жаңғыртуға ұмтылған тұста, ойлы қауым жас ұлттардың мәдени тұрғыда сақталуы мен дамуы мәселесіне айрықша мән беруде. Қазақстан мысалында Батыс мәдениеті мен индустрияланған қазіргі қоғамның бір ұлтқа тигізген ықпалын талдай отырып, доктор Уиннер осы аса маңызды түйткілге тереңірек үңілуге мүмкіндік береді». Қалай десек те, 70 жыл бұрын жазылған бұл кітап пен ақпарат біздің мәдениетіміз бен әдебиетіміздің Батыс жұртына танылуына септігін тигізді деп бағалаймыз.

Соңғы жаңалықтар

Міндетті таңбалауға тағы бір өнім қосылды

Экономика • Бүгін, 09:23

ӘКК кәсіпкерлерге қорған бола алмай тұр...

ЖОЛДАУ • Бүгін, 09:20

Көлік нарығы көңіл көншіте ме?

Сараптама • Бүгін, 09:18

Саламатты қоғам құрудың түп негізі

Денсаулық • Бүгін, 09:15

Ауылға қамқор азамат

Еңбек • Бүгін, 09:12

Білікті жандарға ел риза

Қоғам • Бүгін, 09:10

Су қауіпсіздігі өзара сенімге тәуелді

Мәселе • Бүгін, 09:08

Алғаш рет жүрек алмастырды

Медицина • Бүгін, 09:05

Халықаралық рейтингте мәртебеміз айқындалды

Экономика • Бүгін, 09:00

Жастарды жасқаған баспана

Пікір • Бүгін, 08:55

Құмарпаз болма әрнеге...

Қоғам • Бүгін, 08:50

Дархан Ахмед-Заки: Президент реформасы жоғары білімге тың серпін береді

Сұхбат • Бүгін, 08:45

Микология майталманы

Тұлға • Бүгін, 08:40

Дәрігерлерге алғыс айтамын

Қоғам • Бүгін, 08:38

Ізденіс өндірісті қуаттандырады

Инфографика • Бүгін, 08:35

Барлық жаңалықтар