Елде 27 мыңнан аса ғалым бар

Оның 47 пайызы – жастар. Кейінгі бес жылда ғылым саласына серпін беретін бастамалар артып, жас ғалымдарға жаңа мүмкіндіктер ашылды.

Зерттеулерге бөлінетін қаржы көлемі 28%-ға ұлғайып, инновациялық жобалар көбейді. Мамандардың әлеуметтік жағдайлары да жақсарды. 

Бұл аутизм диагнозы бар балалардың оңалуына арналған жаңа технология. Арнайы жасанды интеллектпен жабдықталған роботты астаналық Анар Сандығұлова ойлап тапқан. Құрылғы баламен сөйлесіп, бірге қимыл жаттығуларын орындайды әрі әр баланың жеке мүмкіндігіне бейімделіп жұмыс істейді. Жеті жыл бұрын жарық көрген жобаны бүгінде елдің жеті өңіріндегі реабилитациялық орталық қолданып отыр.

Анар Сандығұлова, Назарбаев университетінің инженері:

- Біздің робот жасанды интеллектпен жұмыс істейді. Ішінде бет-әлпетті тану, күлуді анықтау жүйесі бар. Мысалы, бала күліп тұр ма, жоқ па – соны көрсетеді. Егер бала бастапқыда байсалды болса, кейін күлімдесе, робот соны есептеп, «бүгін ол 10% уақыт күлімсіреді» деп көрсетеді. Келесі күні бұл көрсеткіш 11%, одан кейін 12% болады. Яғни егер балада жақсы өзгеріс болса, робот оны автоматты түрде бақылап отырады.

Қазақстандық тағы бір жас ғалым метрология саласы үшін тың жоба әзірледі. Асылбек Жұмағали жасаған құрылғы елде алғаш рет қырау мен шық температурасының бірліктерін жаңартуға мүмкіндік берді.

Асылбек Жұмағали, «Қазстандарт» РМК қызметкері:

- Бұл өлшем бірліктің өлшеу құралдары өнеркәсіпте өте маңызды. Мысалы, газ өнеркәсібі. Яғни төмен ылғалдылықты көрсеткіштер маңызды өнеркәсіптерде қолданылады.

Бауыржан Қасымов, ҚР СИМ Техникалық реттеу және метрология комитеті төрағасының орынбасары:

- Өзіміздің калибрлеу және өлшеу мүмкіндіктерімізді халықаралық деңгейде растау жұмысын жүргізіп келеміз. Бұл мүмкіндіктер халықаралық өлшемдермен және салмақтар бюросы шеңберінде жарияланады. Қазақстан СМС жолдары бойынша Орта Азия елдері арасында 1-ші орын иеленіп отыр. Біздің 119 СМС жазбамыз электр, геометриялық шамалар, масса, уақыт пен жиілік, басқа да өлшеу салаларында халықаралық талаптарға сәйкестікті көрсетеді.

Мұндай тың жобалар мемлекеттік қолдауға мұқтаж. Елде 27 мыңнан аса ғалым еңбек етеді. Оның 12 мыңы – жас ғалым. Бүгінде 5 мыңнан аса ғылыми жоба жүзеге асқан. Сатылғандарының көлемі 44 миллиард теңгеден артық. Салаға серпін беру үшін мамандарға қолдау көрсету де маңызды. Былтырдан бері ғалымдарға 560 пәтер берілді. Ал «Ғылым және технологиялық саясат туралы» заң күшіне енгелі қаржыландыру көлемі артты.

Авторы: Әлішер Әли