Хаббл кернеуі: Ғаламның кеңею жылдамдығы неге түсініксіз

Халықаралық зерттеу нәтижесінде жақын орналасқан галактикалардың бізден күткеннен жылдамырақ алыстап бара жатқаны анықталды.

Бұл көрсеткіш Хаббл тұрақтысы деп аталады, ол Ғаламның кеңею жылдамдығын сипаттайды. Жаңа мәліметтерге сәйкес, оның мәні шамамен бір мегапарсекке (яғни шамамен 3,26 миллион жарық жылы) секундына 73,5 километрді құрайды. Бұл неғұрлым галактика алыстаған сайын, соғұрлым оның бізден алыстау жылдамдығы арта түсетінін білдіреді.

Алайда Ғаламның бастапқы кезеңін зерттегенде ғалымдар бұдан төмен көрсеткіш — шамамен 67 мәнін алады. Зерттеушілердің пікірінше, бұл айырмашылықты тек өлшеу қателігімен түсіндіру мүмкін емес, өйткені ол тым үлкен.

Мұндай елеулі қайшылық қазірдің өзінде «Хаббл кернеуі» деп аталып жүр. Ол соңғы он жылдан астам уақыт бойы, есептеу әдістері мен деректер сапасы жақсарғанына қарамастан, шешімін таппай келеді.

Мәселені анықтау үшін ғалымдар ғарыштағы қашықтықты өлшеудің әртүрлі тәсілдерін біріктірді — белгілі бір жұлдыз түрлерін бақылаудан бастап, аса жаңа жұлдыздардың жарқылын және басқа да нысандарды зерттеуге дейін. Осы мәліметтердің барлығы нәтижелердің дәлдігін тексеру үшін бір жүйеге келтірілді. Алайда қолданылған әдіске қарамастан, есептеулер бірдей қорытындыны көрсетеді: Ғалам оның бастапқы күйі туралы деректерге қарағанда жылдамырақ кеңейіп келеді.

Ғалымдардың айтуынша, бұл не өлшеулерде жасырын қателіктің бар екенін, не болмаса Ғалам туралы қазіргі теорияларда бір нәрсенің жетіспейтінін білдіруі мүмкін. Соңғы жағдайда, оның құрылымы туралы іргелі түсініктерді қайта қарастыру қажеттігі туындайды.

Мақаланың ағылшын тіліндегі түпнұсқасын мына сілтемеден оқуға болады.

Бұған дейін Қазақстанның ғарыштағы ғылыми зерттеулер мен тәжірибелердің алтыншы бағдарламасының жобасы пысықтау кезеңінде екені хабарланған болатын.