Интерполдың бұрынғы Бас хатшысы Қазақстанға ЖИ министрлігі қандай артықшылық беретінін айтты

- Интерполда жұмыс істеп жүрген кезіңізде киберқылмыспен күресте аймақтық серіктестіктің маңызды екенін үнемі айтып жүрдіңіз. Қазақстанның осы бағыттағы белсенділігі туралы не айтар едіңіз?

- Киберқылмыс қаупі тек өсіп келе жатқанын түсіну керек. Саны өсіп қана қоймай, бұрын-соңды болмаған түрлері көбейіп келеді. Онымен күресудің жалғыз тиімді әдісі – қуатты серіктестік құру.

Қазақстан осы салада айтарлықтай прогреске қол жеткізді. Жеке сектормен серіктестік те маңызды, өйткені тергеу үшін маңызды ақпараттың көп бөлігі дәл солардың қолында болып жатады.

Қазақстанның тағы бір күшті жағы басқа елдерде оқу іс-шараларын ұйымдастыру арқылы ресурстар мен арнайы тергеу жабдықтарын ұсына отырып, жалпы аймақта киберқылмыспен күрестің дамуына оң ықпал етуінде.

- Қазақстан қандай бастамаларымен басқа елдерге үлгі бола алады?

- 2014 жылдан 2024 жылға дейінгі жұмысымда Қазақстанның Интерпол қызметінің барлық негізгі бағыттарына белсенді қатысатынын байқадым. Үнемі бастама көтеріп отырады. Соның арқасында бірлескен операциялар қылмыс желілерін үзіп, кінәлілерді жауапқа тартуда шешуші рөл атқарды.

- Жаңа технологиялар дәуірінде құқық қорғау органдарының жұмыс тәсілі қалай өзгеріп жатыр? Интерпол бұл тұрғыдан өзгелерге қандай артықшылықтарымен үлгі көрсете алады?

- Қылмыскерлер қазір жасанды интеллект сияқты соңғы технологияларды белсенді қолданып жатыр. Фишингтік шабуылдар мен синтетикалық медиа, дипфейктер барған сайын күрделеніп жатыр. Соның бәрін зұлым мақсатқа пайдалану үрдіс алып тұр.

Құқық қорғау органдары да олардан қалыс қалмай, қылмыстардың алдын алып, ізін кесуге технологияның соңғы жетістіктерін бейімдей білгені керек. Заңнама мен нормативтік актілер де технологиямен бірге жетілдіріліп отыру керек. Бұл істе Интерпол сияқты жаһандық платформаларды пайдалану маңызды. Қылмыстың қай түріне де бірлесіп тойтарыс бермейтін аймақтарда қаскөй топтар өзін мейлінше еркін сезінеді. Бірлескен іс-қимыл, ақпарат алмасу, үйлескен әрекет болған жерден олар да аяғын тартып жүреді.

- Соңғы айларда Қазақстан жасанды интеллект пен киберинфрақұрылымды дамытуға зор көңіл бөліп жатыр. Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың биылғы Жолдауынан кейін жасанды интеллект министрлігі құрылды. Мұның қандай артықшылығы мен қиындықтары бар деп ойлайсыз?

- Ең негізгі мүмкіндік те, ең басты қатер де жылдамдық болады. Мен бұл көреген қадамды құптаймын. Өйткені жасанды интеллект дамудың ғана емес, киберқауіпсіздік саласындағы өзгерістердің факторы болып тұр.

Кез келген технология сияқты, жасанды интеллектінің де екі жағы бар. Бір жағынан, ол прогресс пен игіліктің хабаршысы сияқты, екінші жағынан жаңа қатерлер онымен қатар келуі мүмкін. Қылмыскерлер қазірдің өзінде автономды ЖИ жүйелері арқылы жасалатын жоғары технологиялық шабуылдардың ауқымын кеңейтіп барады. Осындай күрделі, шапшаң дамып жатқан салаға маманданатын министрлік құру мемлекет пен бизнесті ғана емес, халықтың осал топтарын, жастар мен қарттарды түрлі қатерден сақтауға мүмкіндік береді. Басқаша айтсақ, Қазақстан өз азаматтарының басына келуі мүмкін қатерлерден бір қадам алда жүруге мүмкіндік алып отыр.

Айта кетейік, бұған дейін жасанды интеллект білім беру жүйесіне қажет маңызды мүмкіндіктерге жол ашатыны жайлы жазған едік.