Киізден рух сезінген атыраулық жас шебер ұлттық өнерді дәріптеп жүр

Бала кезден қолөнерге бейім Наргиз бұл қызығушылығын кәсіби деңгейге жеткізіп, Темірбек Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясында білім алған. «Көркем тоқыма» мамандығын меңгеру барысында ол киіз өнерінің өзіне жақын екенін түсініп, осы бағытта тереңірек жұмыс істеуге бет бұрған.

Қазір ол тек шебер ғана емес, үйретуші ұстаз ретінде де танылып, ұлттық өнердің жаңа буынға жетуіне ықпал етіп отыр.

— Алғашында бұл өнер мен үшін оңай болған жоқ. Киіз дұрыс басылмай, тесіліп, жасаған дүнием көңілімнен шықпайтын кездер жиі болды. Жүнмен жұмыс істеудің өзі үлкен тәжірибені талап ететінін сол кезде түсіндім. Тіпті кейбір сәт те бұл істі жалғастырмауға кеңес бергендер де болды. Бірақ дәл сондай сөздер мені керісінше қайрап, өзіме деген сенімді арттырды. Сол себепті бар күшімді салып, осы өнерді меңгеруге бел будым, — дейді Наргиз Аймағамбетова.

Фото Наргиз Аймағамбетованың жеке архивінен

Жас шебердің айтуынша, киіз басу — тек физикалық еңбек емес, аса мұқияттылық пен ішкі сезімді қажет ететін үдеріс.

Әсіресе жүнді дайындау мен оны дұрыс орналастыру — сапалы өнімнің басты кепілі. Бұл кезеңде жіберілген қателік бүкіл жұмыстың нәтижесіне әсер етеді.

— Киіздің сапасы ең алдымен жүннің қалай салынғанына байланысты. Әр тал жүнді ретімен, өлшеммен, тіпті граммен есептеп орналастыру қажет. Егер сол сәтте ұқыпсыздық танытсаң, кейін оны түзету өте қиын. Сондықтан мен үшін ең маңыздысы — жүнді сезіну, оның құрылымын түсіну. Бұл бір жағынан тәжірибе болса, екінші жағынан ішкі түйсікке байланысты деп ойлаймын. Киізбен жұмыс істегенде асықпай, әр қимылға мән беру керек, — дейді ол.

Наргиздің шығармашылығында ұлттық ою-өрнектер ерекше орын алады. Ол ата-бабадан жеткен өрнектерді жаңғыртып, олардың мәнін тереңірек түсінуге тырысады.

Фото Наргиз Аймағамбетованың жеке архивінен

Сонымен қатар, киіз бұйымдарын күтіп ұстау, табиғи қалпын сақтау да шебер үшін маңызды. Қазір шебер Атыраудағы қолөнер шеберлерінің басын қосқан, киіз басу бойынша шеберлік сабақтарын жиі ұйымдастыратын «Мұнара» атты шығарамышылық орталыққа мүше.

Мұндағы әр сабақ — тек техниканы үйрету емес, тарих пен дәстүрге бойлау, ата-бабамыздың дүниетанымын терең түсіну дейді кейіпкер.

Фото Наргиз Аймағамбетованың жеке архивінен

— Киіз — мен үшін жай ғана қолөнер емес, өмірімнің бір бөлігі. Кейде бұл өнердің маған неге соншалық жақын екенін сөзбен жеткізу қиын. Киізбен жұмыс істегенде мен тек бұйым жасап отырғандай емес, бір терең рухани күйді бастан өткеретіндей боламын. Ішкі бір байланыс, тіпті генетикалық жады оянатындай әсер қалдырады. Сол себепті киізді ұлттық код, халқымыздың болмысы деп толық айта аламын, — дейді шебер.

Оның айтуынша, киіз басу — тек қолөнер ғана емес, адамды тәрбиелейтін, сабыр мен талғамды қалыптастыратын маңызды құрал.

Фото Наргиз Аймағамбетованың жеке архивінен

— Жастарға бұл өнер арқылы сабырды, төзімділікті үйреткім келеді. Еңбекке, қолөнерге деген құрметке баулығым келеді. Киіз басу сырт көзге қолөнер болып көрінуі мүмкін, дегенмен мұның ішінде үлкен тәрбие бар. Бабаларымыздың даналығын байқауға болады. Терең мәдениет, тыныштық және талғампаздық жатыр. Мен осыны адамдарға сезіндіргім келеді. Киіз — қазақтың тұрмысы, ұлттық код, өмірдің философиясы десем қателеспеймін. Бұл жай материал емес, тұрмыс-тіршілікке сіңген мәдени құндылық. Киізге қарағанда ұлтымыздың мінезін, тарихын, жадын көремін, — дейді Наргиз Аймағамбетова.

Қолөнерге жаны құштар Наргиз Аймағамбетова Атырауда жеке шеберхана ашып, киіз басу, ши тоқу, тықыр кілем және батик өнерін дамытқысы келеді. Арманы — өзі сияқты шеберлермен бірге ұлттық қолөнерді кеңінен насихаттап, оны күнделікті өмірге енгізу. 

Фото Наргиз Аймағамбетованың жеке архивінен

Бұған дейін көмеймен ән салу шебері Аманжол Нығмет асықтан ерекше аспап жасап, шетелдік тыңдармандарды таңғалдырғаны жөнінде жазғанбыз.