Оралда Қазақстан газетінің 115 жылдығына орай көрме ұйымдастырылды

Осы айтулы датаға орай Батыс Қазақстан облыстық тарихи-өлкетану музейінде газетті шығарушылардың бірі, ақын, ойшыл, Алаш қайраткері Ғұмар Қараштың есімін ұлықтау мақсатында «Ғұмар Қараш — ұлт руханиятының жетекшісі» атты көрме ашылды.

Шәңгерей Бөкеев, Ғұмар Қараш, Бақытжан Қаратаев, Елеусін Бұйрин сынды ұлт зиялыларының ұйымдастыруымен аталмыш басылым алдымен 1911 жылы Ордада (қазіргі Хан ордасы ауылы), кейін 1913 жылдың соңына дейін Оралда шығып тұрды.

Алғашқы нөмірінде «Газет деген не зат?» деген мақаласында Ғұмар Қараш «Газет біздің қараңғыда жарық беріп, тура жолға салатын шамшырағымыз! Біз қазақ балаларына бұның қадірін біліп, ортамызда жанған бір шамның сөнбеуіне тілекші болу аз, ақшаны аямай жазылып, алып оқу — парыз…» деп жазды.

Газетті шығарушылар патшалық дәуірде «Қазақстан» атауын ресми түрде алғаш рет қолданып, еркіндікті аңсап, ағартушылық бағытты ұстанды.

Музей директоры Жантас Сафуллиннің мәлім еткеніндей, көрмені ұйымдастырудағы негізгі мақсат — жиырмасыншы ғасырдағы қазақ зиялыларының тәуелсіздік жолындағы күресі мен еңбегін кейінгі ұрпаққа паш ету. Осы орайда газетті шығаруда үлкен рөл атқарған Ғұмар Қарашқа қатысты жәдігерлер мен зерттеу материалдары жинақталды. 1947 жылдан бастап сол кездегі биліктің бірнеше қаулысымен Ғұмар Қараштың еңбектерін насихаттауға тыйым салынған. Сол себепті ағартушы-ойшылдың есімі назардан тыс қалды. Тек өткен ғасырдың сексенші жылдары ақталып, еліміз тәуелсіздік алғаннан кейін ғана Ғұмар Қарашты зерттеу қолға алынды.

— Көрмеге ақынның «Өрнек» және «Тұрымтай» жинақтарының түпнұсқасы, Ғұмар Қараштың ұстазы Ғұбайдолла Ғалікеевтің мөрі, басқа да құнды жәдігерлер қойылды. Белгілі зерттеуші Мұстафа Ысмағұлов кезінде Жәнібек ауданында музей ашамын деп талаптанған. Музейге келушілер сол кісі жинаған құжаттардың көшірмелері, оған қоса «Қазақстан» деректі фильмі, Ғұмар Қараштың немересі Надежда Бұрханқызымен кездесудің бейнежазбаларымен таныса алады, — деді Ж.Сафуллин.

Ғұмар Қараш шығармаларының үш томдығы (құрастырғандар Жантас Набиоллаұлы, Қазыбек Құттымұратұлы), Алаш қайраткерлеріне қатысты деректер, көне суреттер көпшілік назарына ұсынылды.

Көрменің ашылу рәсімінде БҚО мәдениет, тілдерді дамыту және архив ісі басқармасы басшысының орынбасары Медхат Қамбетов, Ғұмар Қараштың шәкірті Ахмәди Есқалиевтің ұлы Болат ақсақал және басқалар іс-шараны ұйымдастырушыларға ризашылығын білдірді.

Еске сала кетейік, бұдан бұрын Батыс Қазақстанда көне кітап, қолжазбаларды жинау қолға алынғанын жазған болатынбыз.