Қазақстанда қайырымдылық қорларына табыстары мен шығыстарын ашу міндеттеледі

Қазақстанда қайырымдылық ұйымдарының бірыңғай базасын қалыптастырудың жаңа ережелері бекітілді. Онда қорлардың қызметі, түскен және жұмсалған қаражат көлемі туралы мәліметтер жарияланады, деп хабарлайды Tengrinews.kz тілшісі.

Тиісті ережелер Мәдениет және ақпарат министрі міндетін атқарушының 2026 жылғы 9 қазандағы № 481-НҚ бұйрығымен бекітілді. Құжат 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енеді.

1 қаңтардан бастап не өзгереді?

Бұйрыққа сәйкес, Қазақстанда қайырымдылықтың бірыңғай цифрлық ресурсы қалыптастырылады. Бұл – қайырымдылық ұйымдары туралы ақпарат жиналатын және жарияланатын электронды база.

Атап айтқанда, ресурста мынадай мәліметтер болады:

қайырымдылық ұйымдары мен олардың қызметі туралы; іске асырылып жатқан бағдарламалар мен жобалар туралы; түскен қаражат көлемі, соның ішінде қайырымдылық жарналары туралы; түскен ақшаның жұмсалуы туралы; қайырымдылық қызметінің нәтижелері туралы.

Цифрлық ресурстағы мәліметтер ашық және қолжетімді болады деп көзделген.

Қайырымдылық қорлары ақпаратты қалай ұсынады?

Жаңа ережелер ұйымдарды тіркеу, мәліметтерді орналастыру және есептілікті тексеру тәртібін белгілейді.

Қайырымдылық ұйымы цифрлық ресурста тіркелу үшін электронды өтініш беріп, заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу туралы анықтаманы қоса беруі қажет. Уәкілетті орган құжаттарды бір жұмыс күні ішінде қарайды. Тіркелгеннен кейін ұйымға жеке кабинетке кіру мүмкіндігі беріледі.

Бес жұмыс күні ішінде қор өз қызметі туралы мәліметтерді орналастыруы тиіс. Мәдениет және ақпарат министрлігі ұсынылған ақпараттың толықтығын үш жұмыс күні ішінде тексереді.

Егер мәліметтердің толық еместігі немесе сәйкессіздіктер анықталса, ұйымға хабарлама жіберіледі. Түзетуге үш жұмыс күні беріледі.

Қорлар жарияланған ақпаратты тоқсан сайын жаңартып отыруы тиіс. Егер мәліметтер өзгерсе, ұйым 10 жұмыс күні ішінде жеке кабинетіне тиісті толықтыру енгізуі қажет.

Қандай есеп жарияланады?

Ережелер қайырымдылық ұйымдарының қызметі туралы есептерді жыл сайын жариялауды көздейді.

Есепті жылдан кейінгі жылдың 31 наурызынан кешіктірмей, қорлар жылдық есепті қазақ және орыс тілдерінде орналастыруы тиіс.

"Қайырымдылық туралы" заңға енгізілген өзгерістерге сәйкес, есептілікте кіріс көздері, соның ішінде ерікті қайырымдылық көмектер, мақсатты бағыттағы алынған қаражаттар, қайырымдылық бағдарламаларының нәтижелері мен шығыс туралы ақпарат болуы керек.

Әкімшілік қажеттіліктерге жұмсалған шығындар, яғни ұйымның өз қызметін қамтамасыз ету үшін пайдаланатын қаражаты бөлек көрсетілуі тиіс.

Уәкілетті орган есептің уақтылы жариялануын, оның бөлімдерінің толық толтырылуын және ұсынылған мәліметтердің нақты деректерге сәйкестігін тексереді.

Осылайша, жаңа жылдан бастап цифрлық ресурсты қалыптастырудың, қайырымдылық ұйымдарын тіркеудің және олардың қызметі туралы мәліметтерді орналастырудың бекітілген тәртібі күшіне енеді.

"Қайырымдылық туралы" заңға енгізілген өзгерістер

Қайырымдылықтың бірыңғай цифрлық ресурсын құру 2026 жылғы 24 маусымда қабылданған "Қайырымдылық туралы" заңға енгізілген өзгерістерде қарастырылған.

Түзетулер бірыңғай цифрлық ресурс ұғымын және қайырымдылық ұйымдарының түскен және жұмсалған қаражат туралы есептерді жыл сайын жариялау міндетін бекітті.

Енді Мәдениет және ақпарат министрлігі мұндай ресурсты қалыптастырудың және қайырымдылық ұйымдарының ақпарат беруіне қатысты нақты ережелерді бекітті.

Қазақстандағы қайырымдылыққа қатысты даулар

Кейінгі жылдары Қазақстанда қайырымдылыққа қатысты бірнеше ірі дау туындады.

Резонанс тудырғаны - Biz Birgemiz Qazaqstan 2030 қоғамдық бірлестігін басқарған Перизат Қайрат ісі. 2024 жылғы қарашада ол су тасқынынан зардап шеккендерге көмек ретінде жиналған қаражатты жымқырды деген күдікпен ұсталды.

Тергеу барысында Палестина тұрғындарына қайырымдылық жинауға және мүмкіндігі шектеулі балаларға арналған оңалту орталығының құрылысына қатысты деректер де анықталды. Жымқырылған қаражаттың жалпы сомасы 3,5 миллиард теңгеден асты.

2025 жылғы 25 шілдеде сот Перизат Қайратты 10 жылға, ал оның анасы Ғайни Алашбаеваны жеті жылға бас бостандығынан айырды. Қыркүйекте апелляциялық саты үкімді өзгеріссіз қалдырды.

Астанада баланың еміне қаражат жинауға қатысты тағы бір атышулы оқиға болды. 2025 жылы Қаржылық мониторинг агенттігі 1,3 миллиард теңгеден аса қайырымдылық көмегін жинаған ерлі-зайыптыға қатысты тергеу жүріп жатқанын мәлімдеді.

Тергеу мәліметінше, баланың еміне 6,4 миллион теңге қажет болған, алайда жиналған қаржының қомақты бөлігі жеке қажеттіліктерге, соның ішінде жылжымайтын мүлікке, автокөліктерге және букмекерлік кеңселерде бәс тігуге жұмсалған.

Мұндай оқиғалардан кейін Қазақстанда қайырымдылық жинақтарының ашықтығы мен түскен қаражаттың жұмсалуын бақылау мәселесі бірнеше рет көтерілді.

Бізді Google-дың негізгі дереккөздер тізіміне қосыңыз

Қосу