Қазақстандықтарға басқа өңірлерге көшкені үшін миллиондап ақша төленеді. Ақшаны қашан қайтару керек

Қазақстандықтарға ел ішінде өзге өңірлерге қоныс аударғаны үшін ақшалай төлем ұсынылып, баспанаға қатысты көмек көрсетіледі. Алайда қатысушылардың бәрі бірдей жаңа жерде қалып қоймайды. Tengrinews.kz бағдарламаны қанша адам пайдаланғанын, неге кейбіреулер үйіне оралғанын және қоныс аударушылар қандай төлем алатынын анықтап көрді.

Неге мемлекет қоныс аударғандарға ақы төлейді?

Қазақстанда ерікті қоныс аудару бағдарламасы бар. Ол азаматтарға жұмыс күші артық өңірлерден мамандар тапшы аймақтарға көшуге көмектеседі.

"Ерікті қоныс аударуға жәрдемдесу шаралары еңбек ресурстарының тапшылығы бар өңірлерді сұранысқа ие мамандық иелерімен қамтамасыз етуге бағытталған", – деп хабарлады Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің Көші-қон комитеті.

Бағдарлама жүзеге асып жатқанына бірнеше жыл болды. 2009-2011 жылдары мемлекет "Нұрлы көш" жобасы аясында ұйымдасқан түрде қоныс аударумен айналысты. Кейін ішкі мигранттарды қолдау жұмыспен қамтуға жәрдемдесу шараларының құрамына енгізілді.

Бүгінде бағдарламаға жұмыссыздар, жұмыс іздеп жүрген азаматтар және қандастар қатыса алады. 2027 жылдан бастап бұл тізім кеңейтіледі: сұранысқа ие кәсіп иелері мен шаруа және фермер қожалықтарының басшыларына да көшуге мүмкіндік беріледі.

Қайдан және қайда көшуге болады?

Қазақстанда кез келген көші-қон мемлекеттік қолдау алуға құқық бермейді.

Шығу өңірлеріне Алматы, Жамбыл, Маңғыстау, Түркістан, Қызылорда, Жетісу облыстары, сондай-ақ Астана, Алматы және Шымкент жатады.

Қабылдаушы негізгі өңірлер – жұмыс берушілерге кадр жетіспейтін облыстар. Қазақстандықтар көбінесе Солтүстік Қазақстан (42,7 пайыз) және Павлодар (31,9 пайыз) облыстарына қоныс аударады. Сондай-ақ қоныс аударушыларды Шығыс Қазақстан, Қостанай, Қарағанды, Абай және Ұлытау облыстары қабылдайды.

Көші-қон комитетінің дерегінше, қатысушылардың көбі Түркістан (24 пайыз) және Алматы (16,5 пайыз) облыстарынан қоныс аударады.

10 мыңнан аса қазақстандық үйіне оралды

Көші-қон комитеті 2017 жылдан бастап 2026 жылдың 1 қазанына дейін ерікті қоныс аудару бағдарламасы бойынша 74 921 адам көшкенін хабарлады.

Ең көп адам қабылдаған өңірлер: Павлодар облысы – 26,2 мың адам, Солтүстік Қазақстан – 23,2 мың, Шығыс Қазақстан – 10 мың және Қостанай – 9,6 мың адам.

Дегенмен, бәрі бірдей жаңа мекенде қалып қойған жоқ.

"2017 жылдан бері қабылдау өңірлеріне қоныс аударған 74 921 адамның 10 375-і немесе 13,8 пайызы бұрынғы өңіріне қайтып оралды", – деп хабарлады комитет.

Ведомство өкілдері қатысушылардың бір бөлігі міндетті 5 жыл тұру мерзімі аяқталғаннан кейін оралғанын нақтылады. Бұл ретте министрлік қайту себептерін және мерзімінен бұрын кеткендер санын атаған жоқ.

Бағдарлама шарттары қандай?

2026 жылы мемлекет бағдарлама қатысушыларына қолдаудың үш түрін ұсынады:

көшуге арналған біржолғы төлем, тұрғын үйді жалдау мен коммуналдық қызметтер шығынын өтеу, сондай-ақ жылжымайтын мүлік сатып алуға арналған сертификат.

Маңызды шарт: қатысушылар бес жыл бойы әлеуметтік келісімшарт бойынша міндеттемелерін орындауы тиіс.

Алайда, қоныс аударушы өз бастамасымен бұл мерзім аяқталғанға дейін өңірден кетіп қалса, алған мемлекеттік қолдауды толық көлемде қайтаруы тиіс.

Ал бес жыл тұрғаннан кейін кеткен қатысушылар бұл талапты бұзған болып есептелмейді.

Көшуге қанша ақша беріледі?

1. Біржолғы төлем - отбасының әрбір мүшесіне 70 АЕК (2026 жылы бұл бір адамға 302 750 теңге).

Мәселен, төрт адамнан тұратын отбасы көшкені үшін 1 211 000 теңге алады.

2. Сонымен қатар мемлекет баспана жалдау мен коммуналдық қызмет шығынын өтейді. Ай сайынғы көмек көлемі отбасы мүшелерінің санына және қоныс аударатын жерге байланысты.

Қалаға көшетіндерге:

20 АЕК (2026 жылға 86 500 теңге) – бір адамға; 25 АЕК (108 125 теңге) – екі-төрт адамнан тұратын отбасына; 30 АЕК (129 750 теңге) – бес және одан көп адамнан тұратын отбасына.

Ауылға көшетіндерге:

15 АЕК (64 875 теңге) – бір адамға; 18 АЕК (77 850 теңге) – екі-төрт адамнан тұратын отбасына; 21 АЕК (90 825 теңге) – бес және одан көп адамнан тұратын отбасына.

Маңызды: Мұндай қолдау баспана сатып алғанға дейін, бірақ 12 айдан аспайтын мерзімге беріледі.

3. Тағы бір қолдау шарасы – қоныс аударған өңірден тұрғын үй сатып алуға арналған экономикалық мобильділік сертификаты. Оның көлемі 1625 АЕК немесе 2026 жылы 7 028 125 теңге.

Көші-қон комитетінің өкілдері Еңбек мобильділігі орталықтарының филиалдары жұмыс табуға да көмектесетінін атап өтті.

"Өз еркімен қоныс аударатын тұлғаларға мемлекеттік қолдау көрсету жаңа тұрғылықты жерде жұмысқа орналасуға және кәсіпкерлік бастамаларды дамытуға жәрдемдесуді қамтиды", – деп хабарлады ведомство.

Дегенмен, мемлекеттік қолдау белгілі бір шарттар орындалған жағдайда беріледі.

Көшуге арналған біржолғы төлемді алу үшін өтініш беруші немесе оның отбасының еңбекке қабілетті мүшесі жаңа жерде кемінде қатарынан үш ай жұмыс істеуі тиіс; Тұрғын үй жалдау және коммуналдық қызметтерді өтеу үшін – кемінде алты ай; Жылжымайтын мүлік сатып алуға арналған сертификатты алу үшін кемінде 12 айлық еңбек қызметін растау қажет. Өтінімді қалай беруге болады?

Бағдарламаға қатысуға ниет білдірушілер тұрғылықты жері бойынша мансап орталығына немесе migration.enbek.kz порталына жүгіне алады.

Квотаға кіру үшін жұмыссыздар мен жұмыс іздеп жүрген азаматтардың шығу өңірінде кемінде бір жыл тұрақты тіркеуі болуы тиіс.

Өтініш "Азаматтарға арналған үкімет" немесе migration.enbek.kz порталы арқылы қабылданады. Өтінішті қарау кезінде қабылдаушы өңірдің жұмыс күшіне қажеттілігі мен квотадағы бос орындардың болуы ескеріледі.

Еске сала кетейік, 2027 жылдан бастап Қазақстанда ерікті қоныс аудару ережелері мен төлемдерді алу тәртібі өзгереді. Бұған дейін Tengrinews.kz бағдарлама қатысушыларына қандай сомалар ұсынылатыны және қандай талаптар қойылатыны туралы егжей-тегжейлі жазған.

Бізді Google-дың негізгі дереккөздер тізіміне қосыңыз

Қосу