Қоқыстан қайтсек құтыламыз?

Маңғыстау облысында қоқысты рұқсат етілмеген жерлерге төккен жүк көліктері анықталды. Елді мекендердің айналасына құрылыс материалдары мен тұрмыстық қалдықты тастап кеткен 25 көліктің иесіне айыппұл салынды.  

Өңірде табиғатты ластайтындар азаймай тұр. Күл-қоқысты арнайы полигонға апармай, кез келген жерге лақтыра салатындар көп. Былтыр қоршаған ортаға зиян келтіру дерегі бойынша 22 мыңнан астам әкімшілік шара қолданылған. 

Жаңа шағын ауданның бірінде белгісіз жүк көлігі рұқсат етілмеген орынға құрылыс қалдығын төгіп жатқан жерінен ұсталды. Полицейлер хаттама толтырып, құқық бұзушыға айыппұл салды. Былтыр облыс аумағында қоршаған ортаны ластаған 27 тұрғын анықталған.

Ғалымжан Тоқтарбаев, ПД Қоғамдық қауіпсіздік басқармасының аға инспекторы:

- Облыс көлемінде 22 мыңнан астам әкімшілік жауапкершілікке тұлғаларды тарттық. Сонымен қатар 27 ауыр жүк көліктерін ұстап, оның 25-і айыптұраққа қамалған болатын. 505-бап бойынша, яғни қалалар мен елді мекендер аумақтарын абаттандыру қағидаларын бұзу бойынша 16 мыңнан астам адамға хаттама толтырылған болатын.

Кей ауылда әр жерге төгілген қоқыс тау болып үйіліп қалған. Былтыр облыс орталығында ғарыштық мониторинг арқылы 17 заңсыз полигон анықталып, жойылды. Қаланың өндірістік аймағынан 180 тонна тұрмыстық қалдық шығарылды. 

Жастілек Асхатов , «Ақтау қалалық ТҮКШ» ММ бас маманы:

- 17 нүктені толықтай жойып, тазалық жұмыстарын жүргізіп, Ақтау қаласынан 25 шақырым жерде орналасқан Баянды полигонына апарылды. Заңсыз қоқыс төгілген жерлерге камера бағаналары орнатылып, енді іске қосылуда. Алдағы уақытта заңсыз төгу жұмыстарының алдын алу жұмыстары жүргізілуде.

Мамандардың айтуынша, бақылау рейдтері мен сенбіліктер экологиялық мәселені толық шешпейді. «Полигондағы қоқысты күшті жел ауыл мен қалаға қайта ұшырып әкеледі» - дейді. Өңірде тұрмыстық қалдықты қайта өңдейтін кәсіпорын атымен жоқ. Ең ірі полигон Мұнайлы ауданында орналасқан. 25 гектардің жердің жартысы қоқысқа толып кеткен. 

Нәдірхан Қылышмағанбетов, «Маңғыстау жылу» МКК директоры

- Өмірзақ ауылы, Қаражанбас, Жетібай кенорындарынан сосын іргелес Ақтау қаласынан, Сайын, Ақшұқыр ауылдары Түпқараған ауданының және осы Мұнайлы ауданының барлық қоқысы осы жерге жиналады. Тәулігіне 1300-1400 текше метрге дейін қоқыс келеді. 

Ербол Панғалиев, эколог:

- Қазақстанда тұрмыстық және өндірістік қалдықтар арнайы полигондарға жиналады. Алайда бұл полигондардың көпшілігі талапқа сай келмейді. Жапония, Скандинав Елдерінде тұрмыстық қалдықтардың 100 пайызы демесек те, 99 пайызы кері өңделіп немесе жойылып отыр. Сондықтан мұндай зауыттар міндетті түрде болуы қажет.

Негізі аудандарын айтпағанда, Ақтаудың өзі – елдегі таза қалалардың бірі. Ғарыштан жиі мониторинг жүргізіледі. Десек те үнемі тексеріп, бақылауды күшейтпесек, заңсыз қоқыс полигоны лезде пайда болады- дейді жауаптылар. Жалпы қаланың тазалығына әрбір тұрғынның үлесі қажет. Мысалы, «TazaQazBot» цифрлық платформасы бұл жұмысты жеңілдетер еді. Оған ластанған жерлердің фотосы немесе видеосын жолдап, заңбұзғандарды тәртіпке салуға болады. Алайда түсінгеніміз платформа туралы жұрттың білетіні аз. 

Бұл ақпараттық-түсіндіру жұмысының кемшілігін көрсетсе керек. Салдарынан «TazaQazBot» цифрлық платформасының тиімділігі де төмендейді. Былтыр облыста 61 заңсыз қоқыс орны анықталды. Олардың орнын әлі тазалап жатыр. Қоғамдық орынға қоқыс тастаған 22 мың адамға 109 млн теңге айыппұл салынды.

Авторлары: Талғат Исламұлы, Ренат Досалиев, Саламат Бекбаев