Қожан компаниясы 9,5 млрд теңге айыппұлдан қалай жалтарып отыр

Атырау облысында қытайлық капиталы бар «Қожан» акционерлік қоғамы жерді ластағаны үшін екі рет сот арқылы кінәлі деп танылып, 9,5 миллиард теңге айыппұл төлеуге міндеттелген. Алайда бұл қаражат әлі күнге дейін бюджетке түспеген.

Мұның бәрі 2024 жылы Жылыой ауданы, Морское кен орнында басталды. Жергілікті экология департаментінің тексеруі бойынша, ұңғымалардан мұнайлы ерітінділер ағып, жер ластанған, сондай-ақ құжаттарда көрсетілмеген бұрғылау қалдықтары табылған.

Сондықтан компания сот алдына шығып, кінәлі деп танылған. Апелляциялық сот та шешімді растап, төлеуге міндеттелген.

Бірақ кейін Бас прокуратура іске араласып, процедуралық қателіктер бар деген уәжбен Жоғарғы сотқа шағым түсірді. Сол бір ғана шағым бәрін өзгертіп жіберді.

27 маусымда, сот реформасынан үш күн бұрын, Жоғарғы сот дәл осы істі қарап, төменгі инстанциялардың шешімдерін жойды. Сол кезде материалдардың бәрі дерлік жаңа кассациялық соттарға жіберілген еді, бірақ неліктен екені белгісіз, «Қожан» ісі соңына қалған.

Бас прокуратураның араласуы компанияға процесті созуға және төлемді белгісіз уақытқа кейінге қалдыруға мүмкіндік берді. Қазір іс қайта қаралуда, бірақ соңғы шешім әлі қабылданбады.

Қазақстан қор биржасының мәліметі бойынша, өткен жылы «Қожан» 39 миллиард теңге кіріс тапқан, оның 7,7 миллиарды таза пайда болған. Компания Атырау облысында үш кен орнын басқарады, ал активтерінің құны 100 миллиард теңгеден асады. Қаржысы бар, мәселе тек қалауында сияқты.

Сол арада компания заңгерлері әрбір шешімді қайта-қайта сотқа беріп, уақыт ұтып отыр.

Анықтама:

«Қожан» АҚ Морское, Қаратал және Дәулетәлі кен орындарын игереді, Қазақстандағы мұнай өндірісінің 0,7%-ын қамтамасыз етеді және елдің ең ірі 15 мұнай компаниясының қатарына кіреді.

Өндірілген мұнай «Қаратон» пункті арқылы жинақталып, «ҚазТрансОйл» жүйесімен тасымалданады. 

Негізгі жеткізу бағыттары – Атырау–Самара, Каспий құбыр консорциумы және Атасу–Алашанькоу.

Компанияның жалғыз акционері – «Матен Петролеум» АҚ Қытай капиталы бар ірі құрылым, Матин, Қара-Арна және Шығыс Көкарна кен орындарын ишерумен айналысады.

Екі компания да Қытайдың CITIC Group және ZhenHua Oil корпорацияларының мүдделері аясында жұмыс істейді.

9,5 миллиард теңге көлеміндегі айыппұл жазалау шарасы ретінде әдеттегіше республикалық бюджетке түсуі тиіс еді. Дегенмен, осы қаражаттың бір бөлігі Атырау облысына, яғни шын мәнінде бүлінген жерге қайтып келеді деп сенгіміз келеді.

Қазіргі жағдайға сүйенсек, «Қожан» компаниясы Кассациялық сот арқылы айыппұл сомасын азайтуға немесе кейбір заңбұзушылықтарды дәлелденбеген деп тану мүмкіндігіне үміттеніп отыр. Егер компания жеңілдікке қол жеткізсе, бұл оқиғада ең маңыздысы — тағы да уланғанымыз емес, кімнің қалай тиімді саудаласып, өз мүддесін қорғап шыққаны болмақ.

Анастасия ШЕРСТЯНКИНА

Бүгін, 17:20