Қытайдан көлік әкелу қиындайды

Келесі жылы Қытайдан жаңа көлік әкелу қиындайды. Бұған күншығыстағы көршіміздің жаңа заңы себеп. 1 қаңтардан бастап Қытайдан автомобильді сыртқа шығару үшін транспорт алты ай есепте тұруы керек. Бұл ереже ел нарығына қалай әсер етеді? Көлік бағасы көтерілуі мүмкін бе? 

Қазақстандағы автомобиль өнеркәсібі ай сайын дамып келеді деуге болады. Бұны ресми статистика растайды. Мәселен, отандық өндіріс қыркүйекте 11 мыңнан астам жеңіл көлік жасаса, қазанда бұл көрсеткішті 13 мыңнан асырған. Өсім 12 пайыз. Ал жыл басынан бері 111 мыңнан астам темір тұлпар конвейерден шыққан. Былтырғы он айдағы көрсеткіш 96 мың. Яғни биыл өндіріс көлемі 16 пайызға көп.

Ал қазан айында 20 мыңнан астам жаңа көлік сатылған. Бұл қыркүйекпен салыстырғанда 10,1% жоғары көрсеткіш. Жалпы он айда 181 789 бірлік автомобиль сатылды. Бұл жерде де былтырғы нәтижеден 14,6% көп. Танымал брендердің арасында үйреншікті Hyundai, Chevrolet, Kia-мен қатар, Қытайдың Changan және Jetour маркалары да бар. Әсіресе Changan-ға сұраныс артқан. Бұл көліктің сатылымы былтырғы қазанмен салыстырғанда 136,7% жоғары. Ал Jetour-дың көрсеткіші 41,5%-ға өсті.

Оң динамикаға сарапшылар да қуаттап отыр. Мәселен, автокөлік нарығын бақылау және талдау агенттігінің бас директоры Артур Мискарянның айтуынша нарықты бағалаудың екі көрсеткіші бар. Біріншісі - сатылым болса, екіншісі - өндіріс.

Артур Мискарян, Автокөлік нарығын бақылау және талдау агенттігінің бас директоры:

- Біз сатылымның тұрақты өсіп келе жатқанын көріп отырмыз. Алайда өндірісіміз оны қуып жете алмай жатыр. Бұған бірнеше себеп бар. Оған серіктестеріміздің логистикалық қиындықтарын жатқызуға болады. Биыл Алматы мен Қостанайда екі зауыт салынды. Қарағанды облысында алдымен автобус және жүк көліктеріне арналған қосалқы бөлшектер  жасайтын өндіріс орны ашылуы керек. Мен көп ұзамай ол жерде жеңіл көліктердің де бөлшектерін шығара бастайтынына сенімдімін. Сондықтан бұл саланың болашағы зор дер едім.

Десе де отандық өндіріс сұранысты толық қамти алмай жатыр. Сондықтан азаматтар шетелден автокөлік сатып алуға көшкен. Қазақстан нарығының 30 пайызына жуығы қазір Қытай маркаларына тиесілі. Жеке компаниялар оларды түрлі жолмен елге кіргізіп жүрді.

Эдуард Эдоков, Қазақстанның тәуелсіз автокөлік одағының төрағасы:

- Қытайдан жаңа көліктерді бейресми жолмен алып шығуға болмайды. Яғни ресми диллер немесе өндіруші болмасаңыз, шекарадан шығара алмайсыз. Сондықтан шетелдік ұсақ компаниялар оларды делдалдар арқылы сатып алып, кейін ескі көлік ретінде алып шығатын. Ол үшін жаңа көлікті сол жақтағы заңды тұлғаларға немесе азаматтарға тіркесе жеткілікті болды. Осылайша, біз Қытайдың ішкі нарығына арналған көліктерін арзанға сатып алып жүрдік. Енді ресми диллерлерден ғана алуымыз мүмкін.

Енді келесі жылы күншығыстағы көршімізден осылай көлік әкеліп міну де қиындамақ. Қытайдан автомобильді сыртқа шығару үшін ол кемінде 180 күн, яғни алты ай есепте тұруы қажет. Сонда ғана ол қолданыста болған деп есептеледі. Бұл өзгеріс елдегі автосүйер қауымға ұнамағыны рас.

Алексей Алексеев, автосарапшы:

- Қытайда 97 түрлі көлік маркасы бар. Қазақстанда соның 15-ке жуығы ғана сатылады. Қалған маркаларын жеке компаниялар жеткізіп жүрген. Себебі ресми диллер Қазақстанда сертификаты жоқ көлік сата алмайды. Сондықтан жекеменшік ұйымдарға жүгінетінбіз. Олардың бағасы да арзан болатын. Енді бұл жол жабылады.

Бұл өзгерістің нарыққа әсері қандай болатынын білу үшін Астанадағы автосалондардың біріне бас сұқтық. «Қытайдан көлік әкеліп сатумен айналысатын компаниялар саны азаюы мүмкін», - дейді олар. 

Анатолий Пашкевич, автосалон басшысы:

- Қазір Қытайдан автокөлікті екі айда әкеліп жүрміз. Яғни жаңа модельдерді тез жеткізу мүмкіндігіміз бар. Енді бұл уақытқа тағы алты ай қосылады. Біз Қытайдағы жаңа модельдерді жеткіземіз дегенше басқасы шығып үлгереді деген сөз. Сонымен қатар баға қымбаттауы мүмкін. Себебі ол Қытайда 180 күн тұрақта тұрады. Қазір Қазақстанда көрші елден көлік әкелетін 50-ден астам компания бар. Олардың да саны қысқарады деп ойлаймын.

Қазір көп компания әліптің артын бағып отыр. Сарапшылар: «бұл ереженің әсері нақты қалай боларын уақыт еншісіне қалдырған дұрыс», - дейді.