Сабалақтың саяжай болғаны соры ма?

Алдымен газ мәселесіне тоқталсақ, сақалды құрылысқа айналған аталмыш жоба жыл артына жыл салып, сиырқұйым­шақтанып кеткен. Тұрғындар талабы тасада қалмай, саяжайды көгілдір отынға қосу бастамасы қолға алынғанымен, жо­ба­ның баяу жүргізілу себебі көпшілікке әзірге беймәлім күйде қалып тұр. 

Негізінен, тұрғылықты халықтың көпжылғы талабымен саяжайды газдандыру жобасы 2024 жылғы тамыз айында нақты қолға алынған болатын. Сол уақытта ел игілігіне арқау болған бірегей жоба саяжайлықтарға зор қуаныш сыйлады. 

Мемлекет басшысының тапсырма­сына сәйкес, Үкіметтің қолдауымен елді мекендер халқының өмір сүру сапасын жақсартуға бағытталған жұмыстар ауқымы кең. Осы ретте бір ғана Сыр өңіріндегі об­лыс әкімінің үйлестіруімен жүзеге асырылып жатқан бірегей жобалардың әрбірі маңызды. Соның ішінде Сабалақ саяжайына табиғи газ жеткізу жобасы халықтың талабынан туындаған маңызды міндеттің бірі болатын. 

Алғаш жобаның бас мердігері АЕS end limited компаниясына құрылыс жұмыстарын қолға алып, игілікті істі белгіленген мерзімде аяқтау міндеті жүктелген. Сол уақытта арнайы техникалар мен мамандар жұмысты бастап, көптің талабы тасада қалмағанына тұрғылықты халықтың ризашылығы шексіз болды. Тиісті жұмыстар жергілікті әкімдіктің тікелей бақылауында тұрғаны айтылды. 

Мәліметке сәйкес, бүгінде аталмыш саяжайда 6 мыңнан астам халық тұрады. Елді мекенде жеке мектеп, балабақша жұ­мыс істейді. Сондай-ақ өнер орталығы, №4 қалалық емхананың филиалы, 150 орындық қосымша білім беру орталығы іске қосылған. Бұған қоса, дәріхана, авто­көлік жөндеу және жуу орындары, азық-түлік дүкендері, монша, жанармай құю бекеті және демалыс орындары халыққа қалтқысыз қызмет етеді. 

Жалпы, саяжайдың инфра­құрылы­мын дамыту мәселелері кезең-кезеңімен шешіліп келе жатқанымен, тұрғылықты халықтың көңілі тоқ емес. Оның ішінде, халықтың пікіріне сәйкес, көшелерді жөндеу және жарықтандыру ісінде біршама шаруалар атқарылғанымен, әлі де шешімін күткен мәселелер шаш-етектен. Халық тарапынан құзырлы орындарға бұл жайында сан мәрте айтылғанымен, түйткілдің түйіні тарқатылмай тұрғанын алға тартады. 

Бұған дейін халықтың шағымына сәйкес, Қызылорда қалалық құрылыс бөлімі де өз пікірін білдірген. Онда Сабалақ елді мекенін көгілдір отынмен қамтамасыз ету мақсатында жобаның 1-ші және 2-ші іске қосу кешендері бойынша тиісті жұ­мыстары жүргізіліп жатқанын жариялады. Сондай-ақ жұмыс күшінің аздығына байланысты алдағы уақытта қосымша бригада қосылатынын айтып, сендірген екен. 

Негізінен, былтырғы жазда бас­талған бұл жоба қыс мезгілінде бір тоқ­тап, жалғасады. Биылғы жаз мезгілінде де тиісті жұмыстар бір мәрте тоқтап, қайта жүргізіледі. Қазіргі уақытта баяу болса да жұмыс істеліп жатыр екен. Соның нәтижесінде, жыл аяғына дейін газды толық қосамыз деп сендіріп отыр. Тіпті, кейбір тұрғындар көмірмен жылытатын пештерін бұзып тастап, газбен жылыту жүйесін жүргізуге көшіпті. Алайда халық арасында тағы да құрғақ сөздің құрбанына айналмаймыз ба деп күмәнмен қарап отырғандардың қарасы қалың. 

«Бізге белгілісі, қазіргі жағдай бойынша 1-ші іске қосу кешені бойынша 650 үй дайын тұр. Магистрадлы құбыр жалғанса, осы үйлерге газ беріледі деп айтылуда. Ал екінші іске қосу кешенінде де жоспарлы жұмыстар жүргізіле бастады. Тиісті жұмыстар талапқа сай жүргізілсе, алдағы желтоқсан айында екінші іске қосу кешені бойынша да көгілдір отын беріледі деген жоспар отыр. Осы орайда айта кеткен абзал, мәліметке сәйкес, 1-ші іске қосу кешені бойынша тиісті қаржы көздері толық аударылғанымен, 2-ші іске қосу кешені бойынша қажетті ақшасы кешеуілдеп жатыр екен. Соған орай дәл қазіргі жұмыстар мердігер мекеменің өз қаражаты есебінен жүргізіп жатқаны мәлім болып отыр. Яғни, мердігер өз қаражаты есебінен газды жыл аяғына дейін бітіріп беретінін айтып, сендіріп тұр», – деді бұл жайында саяжай тұрғыны Гүлсәнім Әукенова. 

Тұрғын өз сөзінде, жыл аяғына дейін көгілдір отын қосылады деген үмітпен қарап отырғанын жеткізді. Оған дейін тұрғылықты халық жылдағыдай көмірмен жан бағуға мәжбүр. Қазірдің өзінде ауыл кәсіпкерлері тарапынан мұқтаж отбасы­ларды қатты отынмен қамтамасыз ету мақсатында қайырымдылық шаралары қолға алына бастағанын жеткізді. 

Өз кезегінде Қызылорда қаласы әкімдігіне де саяжай халқын толғандырған мәселе төңірегінде сауал жолдадық. 

«Қызылорда қаласы, Сабалақ елді мекеніне орамішілік газ желісі және ШГРП құрылысы жүргізілуде. Аталмыш жоба 3.2 млрд теңгеге бағаланып отыр. Осы арқылы шағын ауылды көгілдір отынға қосу көзделген. Қазір газдандыру жұмыстары жалғасуда. Бұдан өзге, 331,8 млн теңгеге қалада көгілдір отын желісі жүргізілмей қалып қойған шағын ау­дан­дарды (ақ дақтарды) газдандыру іске асу­да. Сонымен қатар қалаға қарасты Қызыл­өзек (3 елді мекенінде) және Қы­зыл­жарма (Қызылжарма – 1, 2 аудан­дарында) ауылдық округтерінің елді мекен­деріне газ құбырын тарту жұмыс­тарының жоба-сметалық құжаттамаларын, сараптама қорытындысымен әзірлеуге 34 млн теңге қаралды. Алдағы уақытта жоспарлы жұмыстар жүйелі түрде жүр­гізіліп, ел игілігін көретін болады», – дейді Қызылорда қалалық құрылыс бөлімі жазбаша жауабында.

Байқағанымыздай, құзырлы бөлім тарапынан саяжайды газдандыру жұмыстарының толық аяқталу мерзімі нақты айтылмады. Осы орайда бұған дейін газ құбырын тартуға қажетті қар­жының 1 млрд теңгесі республикалық қазынадан қаралса, тағы 1 млрд қаржыны жергілікті бюджеттен бөлу көзделгені белгілі. Бұған қоса, тағы 1 млрд теңгені демеушілер есебінен қаржыландыру жоспарланса керек. Дейтұрғанмен, мердігер алғашында жобаны сәтті баста­ғанымен, кейіннен жұмыстың сағызша созылуы тиісті қаржы көздерінің уақытылы бөлінбеуімен тікелей байла­нысты болғаны айтылады.

Сонымен қатар тұрғындар жедел жәрдем қызметіне, мектеп пен балабақшаға қатысты түйткілдер де тасада қалып тұрғанын жеткізді. Оның ішінде, 900-ге жуық оқушы мен 600-ге жуық мектеп жасына дейінгі бүлдіршінге саяжайдағы 9 жылдық 340 орынға негізделген жеке мектеп пен 40 орындық балабақша аздық етіп тұрғанын алға тартты. Яғни, білім ұйымдарындағы бала санының шектеулі болуына байланысты қалған балалар облыс орталығына қатынап, білім алуға мәжбүр. Сондай-ақ тұрғылықты халықты көп жылдан бері жол жағдайы да алаңдатады. Жергілікті әкімдік тарапынан жаңбыр жауса, ми батпаққа айналатын көшелерге тас төсеу жұмыстары газдандыру жобасы толық аяқталғасын ғана жүзеге асырылатыны айтылған. Ең қиыны, жүйкені жұқартқан жол мәселесінің де осы газдандыру жобасына тікелей байланысты болып тұрғаны тұрғындарды толғандырып тұр. 

ТОБЫҚТАЙ ТҮЙІН:

Жалпы, Қызылорда қаласы Тасбөгет кентіне қарасты аталмыш аумақ саяжай ретінде қарастырылғанымен, бүгінде алты мыңға жуық халық тұратын елді мекен саналады. Қарақұрым халық қоныс тепкен аумақ қаламен жалғасып жатыр. Саяжайдың іргесінде «Назарбаев саябағы» бар. Биыл осы саябақты жөндеуге 15 млрд теңге бөлініп, ауқымды жұмыстар жүргізілуде. Мұны естіген Сабалақ халқы саябақты жөндеуге қаржы тапқан жергілікті билік, саяжай тұрғындарының мәселесін шешуге келгенде неге сараңдық танытқанын түсінбей дал. 

Ербақыт ЖАЛҒАСБАЙ, 

Қызылорда облысы