Сарапшылар: Телефон алаяқтарымен әзілдесудің өзі қауіпті

Egemen.KZ парақшасынан алынған деректерге сүйене отырып, Qazaq24.com мәлімдеме жасады..

Телефон арқылы жасалатын алаяқтық күн санап түрленіп, психологиялық айла-тәсілдерге көбірек сүйене бастады. Мамандардың айтуынша, күмәнді қоңырауларға жауап беру, тіпті қалжыңдап сөйлесу де адамды тәуекелге итермелейді. FinGramota сарапшылары мұндай әрекеттің неліктен қауіпті екенін түсіндірді, деп хабарлайды Egemen.kz.

Фото: Depositphotos.com

Сарапшылардың пайымынша, қазіргі алаяқтар көбіне банк жүйесін емес, адамның өзін «бұзуға» тырысады. Алғашқы қоңырау – барлау кезеңі. Осы сәтте қылмыскер қарсы жақтың мінез-құлқын, қысымға қалай жауап беретінін және шешімді қаншалықты тез қабылдайтынын аңғарады.

«Бір-екі ауыз сөздің өзі қылмыскерге адамның «банк», «полиция», «қарыз», «несие» деген сөздерге қалай қарайтынын, диалогты жалғастыруға дайын екенін, эмоцияға қаншалықты тез берілетінін аңғаруға жеткілікті. Олар үшін жауаптың мазмұны емес, адамның тұтқаны қоя салмауы маңызды. Бұл – байланыс орнады деген белгі. Демек, бұл нөмірге қайта оралуға болады», делінген сарапшылардың түсіндірмесінде.

Кей жағдайда алаяқтарға телефон нөмірінің белсенді екенін, иесінің интернет-банкинг қолданатынын және жанында бөгде адамдар жоқ екенін анықтау жеткілікті. Келесі қоңырауда олар өзін банк қызметкері, қауіпсіздік маманы немесе таныс адам ретінде таныстырып, әңгімені әлдеқайда сенімді жүргізеді. Өйткені алдыңғы байланыс кезінде адамның әлсіз тұстары белгілі болып қалады.

Алаяқтықтың жолын кесетін бағдарлама

Мамандар алаяқтардың шағын сомалар арқылы да адамды тексеретінін айтады.

«300 теңге «жеткізу үшін», 1000 теңге «тексеру мақсатында» дегендей ұсақ төлемдер – көбіне сынау үшін жасалады. Мұнда маңыздысы адамның қанша жоғалтқаны емес, ол бұл операцияны байқады ма, банкке хабарласты ма, әлде «болмашы нәрсе» деп мән бермеді ме? Егер адам үнсіз қалса, бұл – жалғастыруға болады деген белгі. Әдетте мұндай «ұсақ-түйектен» кейін қайталанатын төлемдер, жасырын жазылымдар, «қайтарым» деген желеумен жаңа аударымдар, тіпті несие рәсімдеуге талпыныс жасалады», дейді сарапшылар.

Мемлекет басшысы алаяқтыққа қарсы күрестің жаңа тәсілдерін ойластыруды тапсырды

Тағы бір қауіп – алаяқтардың абоненттің дауысын өзге схемаларда қолдану мүмкіндігі. Мәселен, туыстарына қоңырау шалып, сол адамның атынан сөйлеп, сенімге кіруі ықтимал. Не істеу керек?

Сарапшылар күмәнді қоңырауларға жауап бермеуге және әзілдеспеуге кеңес береді. Кез келген күдік туған жағдайда:

- Әңгімені бірден тоқтату;
- Банкке тек ресми нөмір арқылы өзіңіз қоңырау шалу;
- Ең аз күмәннің өзінде картаны бұғаттау;
- Барлық операциялар мен хабарламаларды мұқият тексеру;
- Мұндай жағдайларды жақындармен талқылау қажет.

Мамандардың айтуынша, телефонды дер кезінде қоя салу – кейде ең тиімді қорғаныс.