Табиғат сүйгіш балалар

Орал қаласында Батыс Қазақстан облыстық экологиялық-биологиялық орталығы деп аталатын ғажап мекеме бар. Бүгінде орталық жанындағы үйірмелерде 400-ге жуық бала табиғатты зерттеу мен қорғауға бағытталған түрлі іс-шараға тұрақты қатысып келеді.

Мектеп оқушыларына экологиялық-биоло­гия­лық бағыттағы қосымша білім беруге арналған ұйымда тәрбиеленушілер эколо­гиялық мәдениетті меңгеріп, та­биғатқа ұқыптылықпен қарауды дағдыға айналдырып алған.

– Бұған мүмкіндігіміз де жет­кілікті, – дейді орталық директоры Гүлжайна Нұралиева. – Орталықтың жылыжайы мен ботаникалық бақтарында 200-ден астам гүлді-декоративті өсімдік пен ағаш-бұта өсіп тұр. Зообұрышта 90-ға жуық жануар түрі тіршілік етеді. Бұл база оқушылардың тәжірибелік дағдысын дамытып, табиғатты танып-білуге мол мүмкіндік береді.

Мемлекет басшысының тапсырмасымен 2024 жылғы 31 қазанда Үкімет «Экологиялық мәдениетті дамытудың 2024–2029 жылдарға арналған «Таза Қазақстан» тұжы­рымдамасын бекітті. Құжат қоғамда экологиялық мәдениет­ті арттыруға, табиғатты ұтым­ды пайдалануға, экологиялық жауап­кершілікті күшейтуге бағытталған. Біз әңгіме етіп отыр­ған орталық дәл осы бағытта бекітілген жоспарға сай жүйелі жұмыс атқарып келеді.

2024–2025 оқу жылы орта­лық ұжымы мен үйірме тәрбие­ленушілері «Таза Қазақстан» ұлт­тық бағдарламасы шеңберінде бірнеше экологиялық жоба мен акцияны сәтті жүзеге асырды. Биыл­ 21 сәуірде Астана қаласында «Таза Қазақстан» экофестивалі өтті. Іс-шараға Мемлекет басшысы да қатысты. Жиында қал­дықтарды қайта өңдеу, «жасыл» технологияны енгізу, тұрақты даму, экологиялық мәдениетті қалыптастыру тақырыптары сөз болды. Фестивальға Батыс Қазақ­стан облысының атынан эколо­гиялық-биологиялық орталықтың «Экосана» үйірмесінің оқушысы Дана Исенғали жетекшісі, қо­сымша білім беру педагогі Айша Мұратқызымен бірге қатысып, «AIR-POT жүйесімен тұқымбақ құру» атты жобасын таныстырды. Айта кетелік, жоба орталық базасында күні бүгінге дейін табысты жүзеге асырылып жатыр. Негізгі мақсаты – экожүйені қалпына келтіру, өсімдіктерді тиімді өсі­рудің инновациялық әдістерін қолдану, табиғи ресурстарды үнемдеу мен көгалдандыру сапасын арттыру.

Орталықта сәтті қолға алынған тағы бір бастама – «Менің экоізім» акциясы. Ол – қоршаған ортаны көгалдандыруға бағытталған игі қадам. Акцияға орталық ұжымы, «Жас энтомолог» үйірмесінің «Жас өскін» еріктілер тобы, Орал қаласындағы №6 жалпы орта білім беретін мектептің еріктілері қатысты. Сөйтіп, орталық айналасына 300 түп раушангүл, екі қап голландық қызғалдақ пиязшығы егілді. Мұның нәтижесі алдағы көктемде көрінеді.

– Экологиялық мәдениетті қалыптастыру – ұжымдық жа­уапкершіліктен бастау алады, – дейді Гүлжайна Мақтауғалиқызы. – Қазан айында орталық қыз­меткерлері мен педагогтер дәс­түрлі сенбілікке қатысып, орта­лық аумағын, ғимарат айналасын, сыртқы қоршау маңын тазартты. Осылайша, жасыл желек қыс алдында ретке келтіріліп, тазалық пен тәртіптің үлгісін көрсетті.

Республикалық онлайн-экочеллендж аясында орталықтың «Жер-Ана қорғаушылары» командасы ерекше жоба – «AIR-POT жүйесі арқылы тұқымбақ құру» бастамасын сәтті жүзеге асырды. Жоба 2024 жылғы алапат су тасқынынан кейін бүлінген экожүйені қалпына келтіруді мақсат еткен еді. Инновациялық әдіс өсімдіктерді тиімді өсіруге мүмкіндік беріп, табиғи ресурстарды үнемдеуге, көгалдандыру сапасын арттыруға бағытталды.

Бүгінде экологиялық-био­логиялық орталық ұжымы өздері өсірген жас көшеттерді облыстағы бірнеше әлеуметтік, білім беру ұйымдарына тарту етуді дәстүрге айналдырған. Мәселен, облыстық есту, сөйлеу қабілеті бұзылған балаларға арналған мектеп-интернат кешенінде, облыстық көру қабілеті бұзылған балаларға арналған мектеп-интернатында, зерде бұзылыстары бар балаларға арналған «Мектеп – интернат – колледж» арнайы кешенінде, облыстық «Отбасы үлгісіндегі бала­лар ауылында» орталық сый­лаған көшеттер тамыр тартып, өсіп жатыр. Бұл игі іс-шара аталған мекемелерде тәрбиеленіп жатқан балалардың табиғатқа қамқорлық сезімін оятып, экологиялық тәрбие берудің маңызды тетігіне айналған.

Жақында Орал қаласында педагогтердің туристік-өлкетану, эколо­гиялық-биологиялық бағыт­тардағы кәсіби құзыреттілігін арттыру, тәжірибе алмасу, жаңа білім беру тәсілдерін енгізу мақ­­сатында республикалық «Workshop»-семинары өтті. Жи­ын­да облыстық экологиялық-био­ло­гиялық орталығының ұжы­мы «Экологиялық мәдениетті қалып­­тастырудағы қосымша білім беру ұйымдарының рөлі және цифрлық білім беру ресурстары» тақырыбында мазмұнды баяндама ұсынып, орталық тәжірибесін ортаға салды. Еліміздің әр айма­ғынан келген мекеме-ұжым өкіл­деріне бұл өте пайдалы бастама болды.

Батыс Қазақстан облысы