Табиғат сынағына тосқауыл

Qazaq24.com, Egemen.KZ дереккөзінен алынған мәліметтерге сүйене отырып ақпарат бөліседі..

Көктем лебі сезіле бастағаннан-ақ Есілдің асау тасқынынан зардап шеккен Қызылжар жұртшылығының көңіліне алаң кіреді. Жаз бойы момақан ағатын Ақанбұрлық, Бабықбұрлық, Шарық, Жембарақ пен Иманбұрлық секілді шағын өзендер арнасынан асып, Есіл мен Шағалалыны, Сілеті мен Қамысақтыны толтырып, елді мекендерді әбігерге салатыны бар.

Облыстық Төтенше жағдайлар департаменті (ТЖД) алдын ала ескерту басқармасының бастығы Әсет Шайкиннің айтуынша, биыл күзде жауын-шашын мол түскендіктен, топырақ құрғап үлгермей, қатаң аязда қатты тоңып қалған. Қазір топырақтың қату деңгейі 150 сантиметрге жетіп отыр. Бұл 2025 жылмен салыстырғанда 47 сантиметрге артық. Яғни қар күрт ерісе, су жерге сіңбей, елді мекендерге қарай жайылу қаупі бар.

Есілдің суын реттейтін басты нысан – Сергеев су қоймасындағы жағдай қатаң бақылауда. Қазір мұндағы су көлемі 674,7 млн текше метрді құрайды (жобалық қуаты – 693 млн). Бұл былтырғы деңгейден 2,6%-ға төмен болғанымен, күн күрт жылыса, қауіпті шекке жетуі мүмкін. Осыған орай, ТЖД өзен бойындағы 6 мыңнан астам адам тұратын 112 елді мекенді (2 654 үй) бақылауға алды.

Биылғы тасқынның алдын алу мақсатында ТЖД 37 іс-шарадан тұратын арнайы жоспарды іске асырды. 23 км су өтетін арна бекітіліп, биіктетілді. 15 су өткізгіш құбыр, 14 км арық тазартылып, Кіші Торанғұл көлінің 1,5 км жағалауы нығайтылды. Бұл жұмысқа Ұлттық ұлан, полиция, басқа да ведомстволардан 2,5 мың адам мен 1 428 техника жұмылдырылды. Төтенше жағдай туындаса, батпақта жүретін 15 жол талғамайтын көлік, 15 вахталық көлік, 121 мотопомпа дайын. Желтоқсаннан бері Петропавл әуежайында Ми-8 тікұшағы кезекшілікте тұр. Бөгеттерді нығайтуға 24 мың тонна инертті материал, 549 мың дана құмқап, 59 мың тонна жанар-жағармай қоры дайындалды. Тұрғындарды қауіпсіз жерге көшіру қажет болған жағдайда 16 мың адамға шақталған 283 қабылдау пункті жасақталған. Мұз кептелісін болдырмау мақсатында Петропавл қаласы мен 7 ауданның бюджетінен сең бұзатын жарылыс жұмыстарына 84 млн теңге бөлінді. Қазірдің өзінде елді мекендерден 400 мың тоннадай қар шығарылған.

«Қазсушар» РМК облыстық филиалының директоры Ержан Қосымбаевтың сөзіне сүйенсек, 2025 жылы Сергеев, Петропавл су қоймаларындағы ағымдық жөндеуге 36,5 млн теңге жұмсалған. Оған қоса жағалауларды бекіту үшін 13 млн теңгеге 780 текше метр ауыр тас төселген. «Демеу Қазақстан» қорының қолдауымен Сергеев су қоймасының оң жағалауына қосымша 4 мың текше метрден астам қойтас, сол жағалауына 3 мың текше метрден астам топырақ аралас үлкен тастар үйілген. Биыл бұл бағытта тағы 7 жоба іске асады.

«Қазгидромет» РМК облыстық филиалының директоры Қымбат Мерғалимованың болжамынша, наурыз айында орташа температура +5+7 градус шамасында (нормадан 1 градусқа жоғары) болады. Наурыздың ортасында Есіл мұзы сөгіліп, айдың үшінші онкүндігінде қар күрт ери бастайды. Су тасқыны қаупі наурыздың соңы мен сәуірдің басында күшейеді.

Дегенмен мамандардың пікірінше, биыл аса қауіпті тасқын бола қоймас деген үміт бар. Өйткені күзде ылғал мол болғанымен, өңірдегі қар суының қоры көпжылдық нормадан 26-48%-ға,

2025 жылмен салыстырғанда 45%-ға аз. Есіл қойнауындағы су деңгейі де былтырғыдан 37%-ға төмен. Сондықтан табиғат мінезі құбылмалы болғанымен, қолдағы мәліметтер мен атқарылған дайындық жұмыстары биылғы көктемнің салыстырмалы түрде қалыпты өтетініне сенім ұялатады.

Солтүстік Қазақстан облысы

Соңғы жаңалықтар