Уақыт сын қатерлеріне жауап ретіндегі консолидация ресейлік сарапшы

Сарапшының айтуынша, геосаяси өзгерістер аясында көптеген мемлекеттер басқару вертикалін күшейтіп, институционалдық үйлесімділікті арттыруға ұмтылып келеді.

— Халықаралық тұрақсыздық жағдайында мемлекеттер биліктің неғұрлым ықшам әрі басқаруға қолайлы модельдерін қалыптастырады. Қазақстан, Қырғызстан мен Өзбекстанды қоса алғанда, Орталық Азияның басқа елдерінде де байқалатын үдерістер логикасымен дамып келеді, онда да өкілеттіктерді қайта бөлу және жүйеішілік үйлестіруді күшейту жүзеге асуда, — деп атап өтті сарапшы.

Ол сондай-ақ реформалардың практикалық іске асырылуын және жаңа институттардың жұмыс істеуін мониторингілеудің маңыздылығын көрсетті.

Оның бағалауынша, 2019 және 2022 жылдардан кейін Қазақстандағы мемлекеттік басқару жүйесі елеулі өзгерістерге ұшырады, оның ішінде орталық пен өңірлер арасындағы өзара іс-қимыл бөлігінде. Бұл басқарушылықты және реформаларды іске асыру тиімділігін арттырады деп күтіліп отыр.

Сарапшы биліктің жариялылық деңгейінің жоғары екеніне де тоқталды.

— Қазіргі кезеңнің ерекшеліктерінің бірі — қоғамның ашықтық пен айқындыққа қоятын талаптарының артуы. БАҚ-тың, журналистер мен блогерлердің белсенді жұмысы қоғамдық бақылаудың қосымша тетігін қалыптастырып, институттардың жабық болу тәуекелдерін азайтады және биліктің жауапкершілігін күшейтеді, — деп есептейді Рекеда.

Оның айтуынша, вице-президент институтын енгізу және Парламенттің жоғарғы палатасының рөлін қайта қарау туралы ұсыныстар ең көп талқылау туғызып отыр. Сарапшының пікірінше, бұл қадамдар басқару құрылымын оңтайландыруға және биліктің әртүрлі деңгейлеріндегі үйлестіруді нығайтуға бағытталған.

— Еуразиялық саяси кеңістік үшін үдерістерді «жергілікті жерде» практикалық тұрғыдан түсінуге, елдердің ішкі динамикасын ескеруге басымдық беру тән, ал бағалаудың тек сыртқы стандарттарына сүйену жеткіліксіз, — деп атап өтті ол.

Сарапшының қосымша айтуынша, сыртқы бақылаушыларға елеусіз болып көрінетін өзгерістер ұлттық контекст аясында жүйелік сипатқа ие болуы мүмкін. Оның пікірінше, Қазақстан бұл тұрғыда институционалдық трансформацияның өзіндік моделі шеңберінде дәйекті түрде ілгерілеп келеді.

Еске сала кетейік, 12 ақпанда Қазақстанда азаматтар мен сарапшылардың ұсыныстарын ескере отырып пысықталған Конституция жобасы жарияланды. Жаңа Конституция бойынша республикалық референдум 2026 жылғы 15 наурызда өтеді.

Қазақстан Президенті Үкіметтің кеңейтілген отырысында жүргізіліп жатқан Конституциялық реформаның шынайы жалпыұлттық сипат алғанын атап өтті.