Уақыты келді : Зеленский Украина тарихында болмаған шұғыл шешім қабылдады

Украина президенті Владимир Зеленский АҚШ-пен талқыланып жатқан Ресей-Украина соғысын аяқтауға арналған бейбіт келісімнің 20 тармағын алғаш рет көпшілікке ұсынды. Мемлекет басшысының айтуынша, бұл құжат қақтығысты тоқтатуға негіз бола алады, деп хабарлайды Arasha.kz.

Зеленскийдің мәлімдеуінше, бірнеше аптаға созылған келіссөздер барысында көптеген тармақ бойынша тараптардың ұстанымы жақындай түскен. Алайда Украина мен АҚШ әлі де екі негізгі мәселе төңірегінде ортақ келісімге келе алмай отыр. Олар – аумақтық бақылау және Запорожье атом электр станциясының тағдыры.

Reuters агенттігі жариялаған келісім жобасының негізгі тармақтары төмендегідей:

Украинаның егемендігі толық мойындалып, қайта расталады. Ресей мен Украина арасындағы бейбітшілікті ұзақ мерзімге сақтау үшін шекараны ғарыштан бақылау, ереже бұзуды ерте анықтау тетіктері енгізіледі. Украина сенімді халықаралық қауіпсіздік кепілдіктеріне ие болады. Украина қарулы күштерінің қазіргі 800 мыңдық құрамы сақталады (АҚШ ұсынған бастапқы нұсқада әскер санын қысқарту көзделген). АҚШ, НАТО және Еуропа одағы Украинаға қауіпсіздік кепілдігін береді. Ресей Еуропа мен Украинаға шабуыл жасамайтынын заңды түрде бекітіп, бұл шешімді Мемлекеттік думада қабылдайды. Украинаның Еуропа одағына мүшелікке өтуінің нақты мерзімі айқындалады, ЕО нарығында уақытша жеңілдіктер беріледі. Украинаға инвестиция тарту мен қайта қалпына келтіруге арналған келісімдер пакеті жасалады. Қираған аймақтарды қалпына келтіру және гуманитарлық мәселелерді шешу үшін арнайы қорлар құрылады. Бұл мақсатқа шамамен 800 млрд доллар қажет. Украина АҚШ-пен еркін сауда келісімін жеделдетеді. Украина ядролық қарудан бас тартқан ел мәртебесін тағы да растайды. Запорожье атом электр станциясына қатысты мәселе әлі де келісілмеген. Зеленский бұл нысан бойынша АҚШ-пен ортақ шешім жоқ екенін айтты. Украина мен Ресей мектептер мен қоғамда төзімділік пен өзара түсіністікті насихаттайтын білім беру бағдарламаларын енгізеді. Аумақ мәселесі – ең күрделі тармақ. Ресей Донецк облысының шығыс бөлігінен украин әскерін шығаруды талап етеді. Киев атысты қазіргі майдан шебінде тоқтатуды ұсынады. Ал Вашингтон Донецк өңірінің бір бөлігінде әскерсіз, еркін экономикалық аймақ құру идеясын алға тартқан. Аумақ жөнінде келісім жасалған соң, тараптар оны күшпен өзгертуге әрекет жасамайды. Ресей Украинаға Днепр өзені мен Қара теңізді коммерциялық мақсатта пайдалануға кедергі келтірмейді. Даулы мәселелерді шешу үшін гуманитарлық комитет құрылады. Келісімге қол қойылғаннан кейін Украина мүмкіндігінше тез арада сайлау өткізеді. Келісімнің орындалуын Бейбітшілік кеңесі бақылайды. Бұл кеңеске Украина, Ресей, АҚШ, НАТО және Еуропа елдері кіреді. Кеңеске Дональд Трамп төрағалық етеді. Келісім күшіне енген соң атыс толық тоқтатылады.

Еске сала кетейік, Украина мен Ресей арасындағы соғыс 2022 жылғы 24 ақпанда басталған. Осы уақыт ішінде жоғары деңгейде бірнеше кездесу өткенімен, үш жылға жуық уақыт бойы қарулы қақтығысты толық тоқтату мүмкін болмай отыр.