Жарты ғұмырың кептелісте: Талғарда тұрып, Алматыда жұмыс істейтіндердің күні қалай өтеді?

Талғарда тұрған жақсы, кейде Алматыдан да жақсы, бірақ бәрібір мегаполиске қатынауға тура келеді. Көршілес қаланы таңдағандар не ойлайтынын осылай жеткізсе болады.

Tengri AI ұсынған жаңалықтың қысқаша мазмұны Бұл ЖИ жазған мәтін

Талғар — 65 мыңнан астам адам тұратын шағын қала, олардың көбі Алматыда жұмыс істейді. Қалалар арасындағы қашықтық шамамен 30 шақырым болғанымен, кептеліс салдарынан жол бір жарымнан үш сағатқа дейін созылуы мүмкін. Көлік мәселесінің басты себебі — кептеліске толы екі жолақты Талғар тасжолы, оны кеңейту мәселесін билік көп жылдан бері талқылап келеді. 2026 жылы қозғалыс қарқындылығының айтарлықтай артуына байланысты тасжолдың жекелеген учаскелерін алты жолаққа дейін кеңейту жоспары қайта жарияланды. Tengrinews.kz тілшісі жергілікті тұрғындардың қаладағы өмірді, көлік мәселелерін және әкімнің жақын арада өткен сайлауын қалай бағалайтынын білу үшін Талғарға барды. Талғардың өзі жеке тұрғын үйлері бар, тау көрінісі тамаша, қоғамдық кеңістіктері аз және бос уақытты өткізу мүмкіндіктері шектеулі тыныш қала әсерін қалдырады. Жастар мектептен кейін көбінесе Алматыға оқуға түсуді жоспарлайтынын мойындайды, өйткені Талғарда университеттер жоқ және ойын-сауық аз. Ал ересек жергілікті тұрғындар көптеген талғарлықтардың күн сайын Алматыға жұмысқа баратынын, ал мегаполисте үй алуға жағдайы келмейтіндердің осы қалаға көшіп келетінін растайды. Сонымен қатар, қала тұрғындарының бір бөлігі Талғардың ауасын, табиғатын, тыныш өмірін, қолжетімді бағаларын және қажетті нысандардың жақындығын бағалап, Алматыға көшкісі келмейді. Мұндағы өмірдің басты кемшілігі ретінде барлығы дерлік жолды атайды: кейбіреулер жолға күніне бірнеше сағат жұмсауға және бүкіл жұмыс кестесін кептеліске ыңғайлауға мәжбүр. 2026 жылдың сәуірінде өткен жаңа әкім сайлауына келетін болсақ, бұл талғарлықтарды күнделікті логистикадан гөрі азырақ мазалайды — сауалнама алынған тұрғындар арасында сайлауға үлкен қызығушылық байқалмады, ал қатысу көрсеткіші төмен болды. Көлік қиындықтары мен демалыс орындарының тапшылығына қарамастан, тұрғындар Талғардан кеткісі келетіні туралы айтпайды, бұл қаланың Алматының серіктес қаласы ретіндегі тартымдылығын көрсетеді.

Талғар - Іле Алатауының теріскей баурайында орналасқан шағын, бірақ өте көрікті қала. Мұнда 65 мыңнан сәл аса адам тұрады. Олардың көбі Алматыда жұмыс істейді.

Мегаполиске дейінгі жол шамамен 30 шақырымға созылып жатыр. Қашықтық аз болғанымен, жыл мезгіліне қарай Талғардан Алматыға жету уақыты бір жарым сағаттан үш сағатқа дейін созылуы мүмкін. Бұған екі жолақты Талғар тасжолы мен толастамайтын кептеліс себеп.

Талғар тасжолын қайта жаңғырту туралы әңгіме айтылып келе жатқанына бірінші жыл болған жоқ. Осыдан біраз бұрын, 2018 жылы жергілікті билік оны төрт жолаққа дейін кеңейтуді жоспарлап, 2019 жылдың аяғына дейін аяқтауға уәде берген еді. Бірақ іс жүзеге асқан жоқ. Сол кезде жолдың өткізу қабілеті тәулігіне 20 мың көлік деп мәлімделген болатын.

2026 жылдың сәуірінде біз осы тасжолдың бір бөлігін кеңейту жоспары туралы тағы да баспасөз хабарламасын көріп отырмыз. Онда тіпті 2024 жылдың өзінде мұндағы қозғалыс қарқыны кей жерлерде тәулігіне 81 мың автокөліктен асқаны хабарланды. Енді жолдың кейбір тұстарын алты жолаққа, қалған бөлігін төрт жолаққа дейін кеңейту көзделіп отыр. Құрылысты биыл екінші тоқсанында бастау жоспарланған.

Tengrinews.kz тілшісі шағын қаладағы өмір қалай өтіп жатқаны, ірі мегаполис - Алматымен көршілес болудың әсері және бір ай бұрын өткен әкім сайлауы туралы жергілікті тұрғындармен сөйлесу үшін Талғарға барып қайтты.

Алматыдан Талғарға дейін

Біз Талғарға 25 мамырда таңертең жолға шықтық. Бұл уақытта, яғни қаладан шығаберіс бағытта, әрине, кептеліс жоқ. Бірақ қозғалыс екі жаққа да өте қарқынды. Қазіргі Талғар тасжолының күйі мінсіз емес - жол тегіс емес, ал жол жиегінде жиектастар мен тротуарлар атымен жоқ.

Фото: ©️ Tengrinews.kz / Никита Данилин

Жол бойында бірнеше елді мекенді басып өтеміз - олар Бесағаш, Тұздыбастау, Белбұлақ, Бірлік және Қызылқайрат. Мұнда халық тығыз қоныстанған, олардың да көбі үнемі Алматыға қатынап жұмыс істейді.

Сондықтан тасжолдың таңертең де, кешке де лық толы болатыны түсінікті. Десе де, Талғар тасжолы бойындағы тау көріністері көз тартарлықтай көркем.

Фото: ©️ Tengrinews.kz / Никита Данилин

Егер Талғарға бұрылатын жерден өтіп кетемін деп қорықсаңыз - уайымдамаңыз. Біріншіден, ол жерде ешқандай бұрылыс жоқ. Екіншіден, алып арканы байқамай қалу мүмкін емес.

Фото: ©️ Tengrinews.kz / Никита Данилин

Қала аты жазылған белгі тұр. Дәл сол жерде қайда кіріп жатқаныңызды тағы бір мәрте еске салатын шағын архитектуралық топ орналасқан.

Фото: ©️ Tengrinews.kz / Никита Данилин

Осы жерден Дінмұхамед Қонаевтың есімімен аталатын қаланың басты көшесі басталады. Оның бойымен жүріп отырып, көптеген сауда үйлері, лағманханалар, автосервистер, сондай-ақ Талғар өзені тұсынан өтеміз.

Фото: ©️ Tengrinews.kz / Никита Данилин

Осылайша Талғар аудандық әкімдігі мен қаланың орталық алаңына жетеміз. Күндіз мұнда көлік те, адам да көп емес.

Фото: ©️ Tengrinews.kz / Никита Данилин

Фото: ©️ Tengrinews.kz / Никита Данилин

Әкімдіктің артында шағын Жеңіс саябағы орналасқан. Орындықтар мен бірнеше монументтен бөлек, мұнда өзге абаттандыру нысандары байқалмайды.

Фото: ©️ Tengrinews.kz / Никита Данилин

Қаланың өзі негізінен биік емес жеке үйлерден тұрады.

Фото: ©️ Tengrinews.kz / Никита Данилин

Бірақ жеке үйлер мен кеңестік дәуірдегі панельді көпқабатты үйлер қатар тұрған жерлер де кездеседі.

Фото: ©️ Tengrinews.kz / Никита Данилин

"90 пайызы Алматыда жұмыс істейді"

Талғарға мектептердегі соңғы қоңырау күні барғанымыз сәтті болды. Көшеде түлектер көп. Жастардан болашаққа жоспары туралы сұрадық. Бәрі де мегаполистегі оқу орындарына түсетіндерін айтты.

"Талғарда тек колледждер бар, ал университетке түсу үшін әдетте Алматыға барады. Мұнда ішің пысады, қыдыратын жер жоқ... Бірнеше сквер, өзен бар, сауда орталығында кішкентай кинотеатр бар", - дейді мектепті жаңа бітірген түлектердің бірі.

Олармен сөйлесіп, түсінгеніміз бойынша, Талғардың мәдени тынысы жергілікті Мәдениет үйіне шоғырланған. Мұнда концерттер, тіпті цирк қойылымдары да өтіп тұрады.

Фото: ©️ Tengrinews.kz / Никита Данилин

Тура қарсы беттегі ескі кеңестік ғимаратта прокуратура орналасқан.

Фото: ©️ Tengrinews.kz / Никита Данилин

Нысанның көптен бері жөндеу көрмегені байқалады - шатырында жас ағаш өсіп тұр.

Фото: ©️ Tengrinews.kz / Никита Данилин

Жол бойында кішкентай кітапхананың жанынан өттік. Тағы сәл тұрса, оның кіреберісі қалың шөптің астында қалардай.

Фото: ©️ Tengrinews.kz / Никита Данилин

Талғардағы қоғамдық тамақтану орындарының негізі - лағманханалар. Олар мұнда әр қадам сайын кездеседі.

Фото: ©️ Tengrinews.kz / Никита Данилин

Сәл әріректе жергілікті колледждердің бірінің студенттерін жолықтырдық. Олар да демалысқа шығып жатыр екен. Кейбірі оқудан соң Алматыға кетуді көздесе, енді бірі ата-анасына, отбасылық кәсібіне көмектесу үшін осында қалғысы келеді.

Фото: ©️ Tengrinews.kz / Никита Данилин

Әкімдік жанындағы орындықта отырған орта жастағы ерлі-зайыптыны кездестірдік. Олардың отау құрғанына 20 жылдан асқан, сол кезде жұбайы Алматыдан Талғарға қоныс аударыпты.

"Талғарлықтардың 90 пайызы Алматыда жұмыс істейді. Мұндағы 70 мың адамның 6–7 мыңы ғана жұмыспен қамтылған шығар, - дейді тұрғын. - Бізде адамдар өте мейірімді, жанашыр. Бірақ соңғы жылдары көшіп келушілер көбейді. Негізінен бұлар Алматыдан баспана сатып алуға жағдайы жетпейтіндер. Мұнда пәтер жалдап, жатақханаларда немесе уақытша баспаналарда тұрады. Бір үйде бірнеше отбасы бала-шағасымен тұратын жағдайлар да кездеседі. Алматыда жұмыс істейді, осында тұрады".

Талғарлық ерлі-зайыптыдан Алматыға қатынау жиілігін және жолдың кеңеюі туралы жаңалыққа қалай қарайтынын сұрадық. Олар осында жұмыс істейтін аз ғана адамдардың қатарынан болып шықты - өз кәсіптері бар екен.

"Біз Алматыға сирек барамыз. Балаларымыз 24 және 22 жаста - Алматыда тұрып көрген, бірақ бас тартты. Ауаның ластығынан қызымның басы үнемі ауыратын болды. Сондықтан ол Талғарда тұрамын деді. Көрдіңіз бе - бәрі бірдей Талғардан кеткісі келмейді", - дейді әйел.

Десе де, тасжолдың кеңеюі туралы жаңалықты оптимизммен қабылдағандарды да кездестірдік.

"Өзім Алматыға бармаймын, бірақ балаларым күнде таңертең және кешкісін жолда жүреді. Қатты шаршайды. Кептеліс азаяды деп үміттенемін", - дейді жергілікті дүкендердің біріндегі сатушы.

Талғар әкімінің сайлауы қалай өтті?

2026 жылдың ақпанында Талғар әкімі Арыстанбек Әбілқайырұлы денсаулығына байланысты қызметінен кетті. Ол бұл лауазымда бір жылдан сәл аса уақыт жұмыс істеді - жергілікті сайлау қорытындысы бойынша әкім болып сайланып, әлеуметтік желілерде тұрғындармен бейресми араласуы арқылы "TikTok-әкім" ретінде танымал болды. Соңғы мәліметтер бойынша, бұрынғы әкім қаржылық қиындықтарын шешу үшін таксист болып жұмыс істеген.

Әбілқайырұлы қызметінен кеткен соң жаңа сайлау тағайындалды. Ол 2026 жылдың 26 сәуірінде өтті. Біз сөйлескен адамдардан сайлауға барып-бармағанын сұрадық.

"Жоқ, бармадым. Мұндай шараларға бармағаныма 20 жылдай болды. Менсіз-ақ керекті адамды сайлап алады. Негізі, иә, әрине, барып қызығушылық танытқандар, таңдау жасағандар бар. Мені мұндай дүниелер мүлдем қызықтырмайды", - деп жауап берді талғарлықтардың бірі.

Жұмыс күні бұл көшелерден әкім сайлауына барған адамды кезіктіре алмадық. Бұл түсінікті де: дауыс бере алатындардың көбі қазір жұмыста, ал бұл уақытта бос жүргендер не енжарлық танытады, не әлі мектепте оқиды.

Фото: ©️ Tengrinews.kz / Никита Данилин

Жалпы сайлауға қатысу көрсеткіші де айтарлықтай жоғары болмады. Әкім сайлауынан кейін жергілікті аумақтық сайлау комиссиясы тізімге 43 429 сайлаушы енгенін, бірақ дауыс беруге бар-жоғы 10 080 адам қатысқанын мәлімдеді.

Дауыс беру қорытындысы бойынша, Amanat партиясының кандидаты Әділхан Нұрхан жеңіске жетті, науқан кезінде ол Бесағаш ауылының уақытша жұмыссыз тұрғыны болған. Ол 7651 дауыс жинады. Оған екі өзін-өзі ұсынушы - Бауыржан Бекеев пен Досым Иманғалиев бәсекелес болды.

"Алматыға көшкім келмейді"

Талғардағы өмірдің толық көрінісін көру үшін Tengrinews.kz тілшісі Threads әлеуметтік желісінде тұрғындар арасында сауалнама жүргізді. Көптеген пайдаланушы қаланың шағын екенін және бәрі жақын жерде орналасқанын артықшылық ретінде атап өтті.

"Жеке тәжірибемді айтайын. Инкубатор ауданынан үй сатып алдық - өте ризамыз. Ауасы таза, тау көрінісі керемет, су, жарық, газ - бәрі жұмыс істеп тұр. Базар, мектеп, балабақша, спорт мектебі - бәрі жақын, Талғар ішінде автобустар жүріп жатыр. Алматыға жұмысқа 207, 224-автобустармен барамын, кептеліске үйреніп кеттім", - деп жазды жергілікті тұрғындардың бірі.

Фото: ©️ Tengrinews.kz / Никита Данилин

Сондай-ақ пікір қалдырғандардың арасында Талғарда тұрып, алматылық компанияларда қашықтан жұмыс істейтіндер де болды.

"Талғарда тұрамын, қашықтан жұмыс істеймін. Азық-түлік қалаға қарағанда арзан, жолға көп шығындалмайсың. Керектің бәрі қолжетімді жерде. Жаттығу залы және басқалары қалаға қарағанда арзанырақ", - деді әлеуметтік желі қолданушысы.

Жұмыс кестесі еркін адамдар да үн қосты:

"Өмір бойы Алматыда тұрдым. Алты жыл бұрын уақытша Талғарға көшіп келдім. Жұмыс кестем салыстырмалы түрде еркін - кептеліс азайған кезде шығамын. Жолға күніне 2–2,5 сағат кетеді. Жақсы тұстары - экология, терезеден көрінетін таудың керемет бейнесі. Жағымсыз түсі - қалада ие жоқ. Коммуналдық қызметтер әлсіз жұмыс істейді, бірақ бәрі бар. Бос уақытты өткізу жағы нашар, серуендейтін жер жоқ, дұрыс жұмыс жоқ. Осыған қарамастан, Алматыға қайта көшкім келмейді".

Дегенмен Алматыға жұмысқа қатынайтын барлық дерлік тұрғын Талғардағы өмірдің ең үлкен кемшілігі - кептеліс екенін айтады.

- Күйеуім қалада жұмыс істейді. Сағат 10-дағы жұмысына үлгеру үшін 5:20-да оянады және автобуспен емес. Ең үлкен кемшілігі осы, - деп жазды пікір қалдырушылардың бірі.

- Талғарда емес, жұмысқа дейінгі және кейінгі кептелісте өмір сүретін боласың. Маусым мен ауа райына байланысты күніне 4–5–6 сағат жолда өтеді, - дейді тағы бір пайдаланушы.

- Сағат 4:00-де оянамын, университетте 8:00-де болу үшін 5:30-да жолға шығамын, - деп бөлісті бір студент қыз.

Фото: ©️ Tengrinews.kz / Никита Данилин

Бірақ респонденттердің арасында кептелісте көп уақыт өткізбейтінін айтқандар да болды:

"Таңғы 7-де жолға шығамын. Жұмысқа 8:30-да барамын. ҮАААЖ-бен (Үлкен Алматы айналма автокөлік жолы, қала орталығын айналып өтуге мүмкіндік береді; жол ақылы - ред. еск.) жүремін. Бір айлық жол жүру билеті 2500 теңге болады. Кептелісте төрт сағат тұру деген қайдан шықты? Автобуспен жүрсең, бір жарым сағаттай уақытың кетеді. "Саяхаттан" (Алматының шығыс шетіндегі аймақ, қала сыртынан келгендер ары қарай қоғамдық көлікпен қатынау үшін осы жерге дейін жетеді, бұрын бұл жерде "Саяхат" автовокзалы болған - ред. еск.) орталыққа дейін такси 500 теңге. Осылайша жолға бір-бір жарым сағат кетеді. Үйреніп кетесің".

Өзіне ыңғайлы оңтайлы кестені қалыптастырып үлгергендер де бар.

"Кептеліссіз азды-көпті еркін жүру үшін таңғы 6-да, жазда 6:20-да жолға шығу керек. Онда өз көлігіңмен "Достық плаза" ауданына дейін бір сағатта жетуге болады. Кешке осы ауданнан қайтуға шамамен 80 минут кетеді. Талғарда тұрудың артықшылығы - тау, базар, аурухана және тағы басқа нысандардың жақындығында. Кемшілігі - Талғарда серуендейтін жер жоқтың қасы", - дейді тағы бір тұрғын.

Осылайша, Талғар тұрғындарының үйден жұмысқа дейінгі және қайтар жолы уақытының едәуір бөлігін алатынын байқауға болады.

Көпшілігі Талғарда серуендеу мен демалуға арналған аймақтардың аздығына назар аударды. Соған қарамастан, ешкім бұл қалада тұрғанына өкінетінін немесе көшіп кеткісі келетінін айтқан жоқ.

Бұл Алматы мен оның серіктес қалаларындағы тұрмыс-тіршіліктің қалай қалыптасқанын түсіну үшін өте маңызды көрсеткіш.

Авторы: Никита Данилин

Дайындаған: Дина Шәріпхан

Google News арқылы жаңалықтарымызды қадағалаңыз

Жазылу