2025 жылы халыққа берілген кредиттер 24,6 трлн теңгеге жетті

2025 жылғы 1 желтоқсандағы жағдай бойынша Қазақстан Республикасының банк секторында 23 екінші деңгейдегі банк бар, оның ішінде 15 банк шетелдік қатысумен, оның ішінде 10 еншілес банк.

1 желтоқсандағы жағдай бойынша банк секторының активтері негізінен несие портфелінің 42,4 трлн теңгеге дейін 0,8%-ға өсуі есебінен ағымдағы жылғы қарашада 0,8%-ға ұлғайып, 68,3 трлн теңге құрады (2025 жылдың басынан 11,0%-ға өсу).

Екінші деңгейдегі банктердің өтімділігі жоғары активтері 19,8 трлн теңге немесе активтердің 29,0%-ына тең болды, бұл банктерге өз міндеттемелеріне толық көлемде қызмет көрсетуге мүмкіндік береді.

Екінші деңгейдегі банктердің экономикаға берген кредиттері 2025 жылғы қарашада 0,7%-ға 39,4 трлн теңгеге дейін ұлғайды (2025 жылдың басынан 16,8%-ға өсу). Бұл ретте, ұлттық валютада берілген кредиттер 1,2%-ға 36,0 трлн теңгеге дейін өсті, шетел валютасында берілген кредиттер, негізінен, теңге бағамының АҚШ долларына қатысты 3,4%-ға нығаюы аясында теріс қайта бағалау нәтижесінде 3,4 трлн теңгеге дейін 4,5%-ға төмендеді. Теңгемен берілген кредиттердің үлес салмағы 2025 жылғы 1 желтоқсандағы жағдай бойынша 91,3%-ға жетті (01.01.2025 ж. — 91,2%).

Бизнес субъектілеріне берілген кредиттер базалық мөлшерлеменің 2025 жылғы қазанда 16,5%-дан 18%-ға өсуі аясында 2025 жылғы қарашада 0,2%-ға 14,8 трлн теңгеге дейін (2025 жылдың басынан бастап 13,5%-ға өсу) төмендеп кетті. Бұл ретте ірі бизнеске берілген қарыздар 2,2%-ға 5,3 трлн теңгеге дейін төмендеді, ШОБ субъектілеріне 0,8%-ға 6,5 трлн теңгеге дейін ұлғайды, жеке кәсіпкерлерге 1,5%-ға 3,1 трлн теңгеге дейін өсті.

Салалар бөлінісінде ағымдағы жылғы 11 айда кредиттердің өсуі барлық салада байқалады. Атап айтқанда:

ауыл шаруашылығында — 512 млрд теңгеге дейін 6,4%-ға, өнеркәсіпте — 4,9 трлн теңгеге дейін 11,5%-ға, көлікте — 921 млрд теңгеге дейін 3,0%-ға, ақпарат және байланыста — 210 млрд теңгеге дейін 36,8%-ға, саудада — 4,1 трлн теңгеге дейін 18,4%-ға, құрылыста — 807 млрд теңгеге дейін 18,9%-ға өскен.

2025 жылғы қарашада бизнес субъектілеріне 1,6 трлн теңге сомаға жаңа қарыздар берілді, бұл 2024 жылдың сәйкес айымен салыстырғанда 14,3%-ға кем. Бұл ретте, 2025 жылғы 11 айда бұл көрсеткіш 17,5 трлн теңгені құрады, бұл 2024 жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда 8,7%-ға көп.

Бизнес субъектілеріне ұлттық валютада берілген кредиттер бойынша сыйақының орташа алынған мөлшерлемесі 2025 жылғы қарашаның қорытындысы бойынша 22,3%-ды құрап, 0,3 п. т. өсті. Ірі бизнеске және ШОБ субъектілеріне теңгемен кредиттер бойынша сыйақының орташа алынған мөлшерлемесі 20,1%-ды, ДК — 30,4%-ды құрады.

— Халыққа берілген кредиттер бір айда 1,2%-ға ұлғайып, 24,6 трлн теңгеге жетті (2025 жылдың басынан 18,8-ға өсу). Кредиттер құрылымында тұтынушылық қарыздар 1,4%-ға 16,6 трлн теңгеге дейін өсті. Бір айда ипотекалық кредиттер 1,1%-ға 6,8 трлн теңгеге дейін ұлғайды. 2025 жылғы қарашада халыққа берілген жаңа қарыздар 1,6 трлн теңгені құрады. Бұл ретте 2025 жылғы 11 айда бұл көрсеткіш 17,8 трлн теңгені құрады, бұл 2024 жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда 9,6%-ға көп. Сонымен қатар қарашада халыққа ұлттық валютада берілген кредиттер бойынша сыйақының орташа алынған мөлшерлемесі бөліп төлеуге берілген қарыздар үлесінің ұлғаюы аясында 1,6 п. т. азайып, 18,2%-ды құрады. Ипотекалық қарыздар бойынша орташа алынған сыйақы мөлшерлемесі 9,6%, тұтынушылық қарыздар бойынша 19,1% шамасында болды, — делінген хабарламада.

Кредит портфелінің сапасы жоғары деңгейде сақталып отыр. 2025 жылғы 1 желтоқсандағы жағдай бойынша банк секторы бойынша 90 күннен астам мерзімі өткен берешегі бар қарыздар (NPL90+) деңгейі өткен ай деңгейінде сақталып, несие портфелінің 3,7%-ын немесе 1,6 трлн теңгені құрады.

Бизнеске берілген кредиттерде NPL90+ қарыздардың үлесі 2,6% немесе 456 млрд теңге болды (01.01.2025ж. — 2,1% немесе 304 млрд теңге). 2025 жылғы қараша айында халыққа берілген кредиттер бойынша проблемалық берешектің үлесі 4,6%-ға немесе 1,3 трлн теңге тең (01.01.2025 ж. — 3,8% немесе 790 млрд теңге).

Жұмыс істемейтін қарыздарды провизиялармен өтеу жоғары деңгейде сақталып отыр және 63,3% шамасында (01.01.2025 ж. — 67,0%).

Банк секторының міндеттемелері 2025 жылғы қарашада негізінен РЕПО операцияларының 17,2%-ға өсуі нәтижесінде 0,1%-ға 57,9 трлн теңгеге дейін (2025 жылдың басынан бастап 10%-ға өсу) ұлғайды.

Депозиттік ұйымдардағы резиденттердің депозиттері 2025 жылғы қарашада негізінен шетел валютасындағы депозиттердің АҚШ долларына қатысты теңге бағамының нығаюы аясында 9,3 трлн теңгеге дейін 1,8%-ға төмендеуі нәтижесінде 0,5%-ға 44,5 трлн теңгеге дейін азайды. Ұлттық валютадағы депозиттер 0,2%-ға 35,1 трлн теңгеге дейін төмендеді. Нәтижесінде 2025 жылғы 1 қарашада долларландыру деңгейі 21,0% мөлшерінде болды (01.01.2025 ж. — 22,5%).

Заңды тұлғалардың депозиттері негізінен шетел валютасындағы депозиттердің 1,0%-ға 4,9 трлн теңгеге дейін азаюы нәтижесінде 2025 жылғы қарашада 0,4%-ға 19,8 трлн теңгеге дейін төмендеді. Шетел валютасындағы депозиттердің 2,6%-ға 4,4 трлн теңгеге дейін азаюына байланысты жеке тұлғалардың депозиттері 0,6%-ға 24,6 трлн теңгеге дейін кеміді.

Банктік емес заңды тұлғалардың ұлттық валютадағы мерзімді депозиттері бойынша сыйақының орташа алынған мөлшерлемесі 2025 жылғы қарашада 16,8%-ды (01.01.2025ж. — 14,0%), жеке тұлғалардың депозиттері бойынша — 14,8%-ды (01.01.2025ж. — 13,2%) құрады.

Банктердің меншікті капиталы 2025 жылғы қарашада негізінен ағымдағы жылдың бөлінбеген таза пайдасының өсуі нәтижесінде 4,6%-ға 10,4 трлн теңгеге дейін (2025 жылдың басынан бастап 17,2%- ға өсу) ұлғайды. 2025 жылғы 1 желтоқсандағы жағдай бойынша негізгі капиталдың жеткіліктілік коэффициенті (к1) 19,5%-ды (01.01.2025ж. — 20,4%), меншікті капиталдың жеткіліктілік коэффициенті (к2) — 20,7% мөлшерінде (01.01.2025ж. — 22,0%) болды, бұл заңнамада белгіленген нормативтерден едәуір асып түседі және банк секторындағы әлеуетті тәуекелдерді өтеуді қамтамасыз етеді.

2025 жылғы қаңтар-қарашада банктердің таза пайдасы 2,5 трлн теңге шамасында болды, бұл 2024 жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда 7,2%-ға артық. Банк активтерінің рентабельділігі (RОА) 2025 жылғы 1 желтоқсандағы жағдай бойынша 4,2%-ды (01.11.2025ж. — 4,3%), капиталдың рентабельділігі (ROE) — 28,8%-ды (01.11.2025 ж. — 29,3%) құрады.

Бұдан бұрын Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі екінші деңгейдегі банктерден алынған несиелер есептен шығарыла ма деген сауалға ресми жауап берген болатын.