2026 жылдың 19 қаңтарынан бастап Алматыда экологиялық талаптар енгізіледі

Алматы қалалық маслихатының тарихи шешімі 2025 жылғы 30 желтоқсанда қабылданды, бірақ жұртшылық онымен тек 2026 жылғы 8 қаңтарда "Эталондық бақылау банкінің" электрондық базасында жарияланғаннан кейін ғана таныса алды.

Экологиялық ережелердің мәнін қарастырып көрелік.

Құжатта Алматының экологиясын жақсартуға арналған жаңа тәсілдер қамтылған.

"Алматы қаласының таулы алаптағы географиялық ерекшеліктерін, климаттық және басқа табиғи жағдайларын ескере отырып, олар атмосфералық ауадағы ластаушы заттардың жер бетіндегі шоғырлануына ықпал етеді",- делінген ақпаратта.

Бұл құжат ауқымды және маңызды. Сондықтан автокөліктерге қатысты нақты шараларға тоқталсақ, пилоттық жобада автокөліктердің қозғалысын шектеудің нақты механизмі көрсетілген.

Алматыдағы экозона

Жаңа ережелер бойынша Алматыда төмен қалдық шығарындылары бар аймақ – Экозона құрылады.

Жалпы ережелер 19 қаңтардан бастап күшіне енеді, ал автокөліктердің кіруін шектеу шаралары – 2026 жылғы 10 наурыздан бастап іске аса бастайды.

Бұл ретте, экозонаның шекарасы әлі анықталған жоқ, оны қала әкімдігі белгілейді. Жоба пилоттық болғандықтан, аймақ кейін кеңейтілуі мүмкін. Алғашқы карта 10 наурызға дейін ресми жариялануы тиіс.

Кім кіре алады?

Электрлі көліктер мен сутегі отынын қолданатын көліктер арнайы техникалық тексеріссіз кіре алады.

Басқа автокөліктер (экологиялық классы 0 және одан жоғары) арнайы техникалық тексерістен өтуі керек.

Техникалық тексерістер Алматыдағы лицензиясы бар станциялар арқылы жүргізіледі. Станциялар арнайы жабдық алып, мемлекеттік мүлікпен толық құқылы ұйыммен келісімшартқа отырып тексеру жүргізуге рұқсат алады.

Техникалық тексеріс нәтижесі бойынша автокөліктің шығарындылары стандартқа сай болса, 12 айға электрондық протокол беріледі және көлік Экозонаға кіре алады. Егер талапқа сай болмаса немесе тексеріс жүргізілмесе, кіруге тыйым салынады.

Айыппұлдар:

Бірінші рет заң бұзғандарға – 10 АЕК (заңды тұлғаларға 100 АЕК)Бір жылдың ішінде қайталанса – екі еселенген мөлшер.

Қажет болған жағдайда полиция көліктің мемлекеттік нөмірін алып, мәселе шешілмейінше қайтармайды.

Экозонаға кіруді бақылау

Барлық көліктерді физикалық түрде тексеру мүмкін емес болғандықтан, бақылау цифрлық технологиялар мен жасанды интеллект арқылы жүргізіледі:

Видео бақылау және басқа қашықтан тексеру жүйелерімен интеграцияланады,Экозонаның интерактивті картасы жасалады,Көлік ағындарын реттеу мүмкіндігі енгізіледі,Көлік иелерінің жеке кабинеттері құрылады,Жеке кабинет арқылы көлік иелеріне хабарламалар, SMS немесе электрондық пошта арқылы ескертулер жіберіледі. Бұл арқылы автоматтандырылған жүйе тексеруді қамтамасыз етеді.

Экозонада тұратындар

Экологиялық класы төмен көліктері бар Алматы тұрғындарының көліктері 2025 жылғы 1 қыркүйегіне дейін тіркелген болса, олар бюджет есебінен сатып алынып, утилизацияланады. Бұл ретте:

Жаңа көліктерді сатып алу кезінде жеңілдіктер қарастырылған,Электр көліктерін дамытуға арналған шаралар қолданылады,Қоғамдық көлікте тегін жол жүру ұсынылады.

Экологиялық әсер жобаның нақты сандық көрсеткіштеріне байланысты – яғни көліктерді сатып алу бағасы мен жеңілдіктерге тәуелді.