Әлемдегі өмір сүру ұзақтығы пандемияға дейінгі деңгейге жетті

COVID-19 пандемиясы 2020 жылы жер шарын шарпыған кезде дүние жүзінде өлімнің басты себебіне айналып, онымен бірге өмір сүру ұзақтығы да қысқарды. 2021 жылы туған адамдар орташа алғанда 71,7 жасқа дейін өмір сүреді деп шамаланып отыр. 

Бірақ 2023 жылға қарай COVID-19 өлім-жітімі бойынша бірнеше созылмалы ауру – Альцгеймер дерті мен неонаталдық бұзылудан кейін 20-шы орынға түсті. Жаһандық өмір сүру ұзақтығы 73,8 жасқа дейін өсті.

The Lancet медициналық журналында жарияланған зерттеуге сәйкес, қазіргі уақытта созылмалы аурулар бүкіл әлем бойынша өлім мен аурулардың үштен екісіне жуығын құрайды, олардың арасында жүрек-қан тамырлары аурулары, инсульт және қант диабеті алдыңғы қатарда тұр. 

Семіздік, темекі шегу және ауаның ластануы сияқты қауіп факторлары созылмалы аурулардың дамуында маңызды рөл атқарады және олар жойылса, әлемдегі барлық өлім мен мүгедектіктің жартысына жуығын болдырмауға болады, деп есептейді зерттеушілер.

- Әлемдегі қартайып жатқан халық санының жылдам өсуі қауіптің және дамушы факторлары денсаулыққа қатысты жаһандық проблемалардың жаңа дәуірін бастады, - дейді зерттеуді жүргізген АҚШ-тағы Денсаулықты өлшеу және бағалау институтының (IHME) директоры, профессор Кристофер Мюррей. 

Мюррейдің командасы дүние жүзіндегі әріптестерімен жұмыс істей отырып, 1990 жылдан 2023 жылға дейінгі кезеңде 204 ел мен аумақта 375 ауру мен жарақат және 88 қауіп факторлары туралы деректерді талдады.

Олар деректерді бес ірі еуропалық ел бойынша бөлді: Франция, Германия, Италия, Испания және Ұлыбритания. 2023 жылы осы елдердің әрқайсысында өлімнің негізгі себебі жүрек ауруы болды. Тек Францияда тізімнің басында өкпе қатерлі ісігі тұрған. 

Еуропаның осы бес еліндегі өмір сүру ұзақтығы да әлемнің басқа бөліктеріне қарағанда айтарлықтай жоғары болды: Германияда 80,9 жастан бастап, Испанияда 83,2 жасқа дейін.

Зерттеушілер сондай-ақ Солтүстік және Латын Америкасында суицид, есірткі мен алкогольді тұтыну салдарынан жасөспірімдер мен жастар арасындағы өлім-жітім деңгейінің артуына және Сахараның оңтүстігіндегі Африкада жұқпалы аурулар мен жазатайым оқиғаларға байланысты алаңдаушылық білдірді. 

- Алынған мәлімет үкімет пен денсаулық сақтау саласының жетекшілеріне денсаулық сақтау қажеттіліктерін өзгертетін үрейлі беталыстарға жедел және стратегиялық жауап беру үшін ояту қоңырауы болуы тиіс, - деп білдірді пікірін Мюррей.

Бұған дейін кейінгі жылдары елімізде адамдардың орташа өмір сүру ұзақтығы артқанын жазған болатынбыз.