Алматыда ең көне ғимарат қайта жөндеуден өтеді

Алматыдағы ең көне ғимарат – «Қызыл таң» маталар үйі бұзылмайды. Нысан жыл соңына дейін толық қайта жөндеуден өтеді. 

Бұған дейін қоғам белсенділері мен қала тұрғындары тарихи ғимарат бұзылып кете ме деп мәселе көтерген еді. Мемлекеттік маңызы бар сәулет ескерткіші жаңғыртудан кейін қай бағытта жұмыс істейді? 

Жібек жолы мен Уәлиханов көшелерінің қиылысында орналасқан бұл ғимаратты білмейтін адам кемде-кем. Іргетасы 1896 жылы қаланып, Верный қаласының орталық сауда үйі ретінде ашылған бұл нысанды дәулетті көпес Ысқақ Ғабдулуалиев өз қаржысына салдырған. Төменгі қабаты бар ғимарат іргетасының мықтылығынан екі ірі жерсілкінісінен аман қалған. Алайда 130 жылдық тарихы бар үйдің қазіргі жағдайы көңіл көншітпейді.

Ерлан Давов, «Алматы туризм бюросы» ЖШС басқарушы директоры:

- Қызыл таң ғимараты 20 жылдан астам ТОО «Қызыл таңда» ТОО келісімшарт бойынша инвестициялық жұмыстар жүргізу керек еді. Инвестиция құю керек еді. Алайда жиырма жылдан бері өздеріңіз көріп тұрғандай ешқандай жұмыстар жүргізілмеген. Жеке кәсіп ретінде жұмыс істеген. Ғимараттың қазіргі жағдайы өте қиын. Бұл жақта күрделі жөндеу жұмыстарын жасау керек.

«Шежірелі шаһардың тарихынан сыр шертетін ғимараттың мұндай күйге түсуіне сенімгерлік басқаруға алған жеке компания кінәлі», - дейді Ерлан Давов. Келісімге сәйкес компания ғимартқа қаражат салып, тиісті деңгейге ұстауға міндеттелген. Десе де іс жүзінде олай болмай шықты. Нысанды үшінші тұлғаларға жалға беріп отырған. Тіпті кейбір сәулеттік ерекшеліктері жойылған.

Гүлжан Көленқызы, тілші:

- Ерекше архитектуралық ғимарат 2009 жылы болған өрттен аман қалған еді. Дегенмен толықтай ағаштан салынған нысанның шатырына әжептеуір зиян келген. Ыстың иісі әлі де сезіледі, ал ағаштары құлаудың алдында тұр.

Көп жылға созылған сот процесінен кейін нысан қала әкімдігінің балансына қайтарылды. Қайта жаңғырту жұмыстарына қала бюджетінен 572 миллион теңгеден аса қаражат бөлінген. Жөндеу жұмыстары барысында қаланың тарихи орталығындағы ғимараттың сәулеттік ерекшеліктері толықтай сақталады.

Дана Қазбекова, Туризм басқармасы креативті индустрияны дамыту бөлімінің басшысы:

- Реставрация жұмыстары аяқталғаннан кейін ғимараттың қызметі өзгеретін болады. Ғимарат креативті ашық хаб ретінде ұсынылады. Креативті хабта біздің резиденттер олар дизайнерлер, қолөнершілер, сәулетшілер конкурстық жүйе арқылы орын ала алады.

Қала қонақтары қазірдің өзінде бірегей ғимараттың жанына аялдамай өтпейді. Қайта жаңғыртудан кейін нысан туристер үшін тартымды мәдени орынға айналмақ. 

Авторлары: Гүлжан Көленқызы, Сержан Жұмабаев