Арал тағдыры жаһандық мәселе

Премьер-министр Олжас Бектенов Қазақстанның төрағалығымен өтіп жатқан Халықаралық Аралды құтқару қоры (ХАҚҚ) басқармасының екінші отырысына қатысушы елдер делегацияларының басшыларымен кездесу өткізді.

Қазақстан Халықаралық Аралды құтқару қорының қызметіне баса мән береді және аталған ұйымды өңір­дегі экологиялық сипат­тағы мәселелерді шешудің, транс­ше­каралық су пайда­ла­ну­дың ұтымды әрі өзара тиімді құрал­дарының бірі ретінде қарас­ты­рады.

Кездесуде Арал теңізіндегі су деңгейін арттыру жөнін­де­гі бірлескен шаралар, соның ішінде Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Жасанды интеллект дәуіріндегі Қазақстан: өзекті мәселелер және оны түбегейлі цифрлық өзгерістер арқылы шешу» атты халыққа Жолдауында айтқан бастамалары шеңберінде талқыланды.

Олжас Бектенов өз сөзінде ХАҚҚ-қа қатысушы мем­ле­кеттердің басшылары энер­гетикалық және азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуде стратегиялық маңызы бар су-энергетикалық ресурстарын пайдаланудың ұтымды тәсіліне басымдық беретінін атап өтті.

Осы жылдың вегетациялық кезеңі өте қиын өтті. Күрделі жағ­­дайларға қарамастан, үкі­мет­тердің сындарлы өзара іс-қимылы Арал теңізі бас­­сей­нінде тұрақты су режімін қам­­тамасыз етуге мүмкіндік берді. Премьер-министр Қырғызстан, Тәжікстан және Өзбекстан Үкіметтерінің басшы­ларына алғысын білді­ріп, үйлестірілген жедел іс-қи­мыл­­дар арқылы ғана елеулі шы­ғын­­­­дардың алдын алуға болатынын айтты.

«Әр елдің өз ұлттық мүд­десі бар, біз оны қашан да қорғауға міндеттіміз. Бірақ біздің ортақ стратегиялық, ұзақмерзімді басым мақса­тымыз тату көршілік қарым-қатынас екені сөзсіз. Күн­делікті, қысқамерзімді міндеттерді шешуде біз ұзақ­мер­зімді басымдықтарға нұқ­сан келтірмеуіміз керек. Мәселелерді әрқашан өзара тиімді әрі қолайлы негізде шешу үшін бірлескен шаралар қабылдайтынымызға сенімдімін», деді О.Бектенов.

Қазақстанның төраға­­лы­ғы аясында жүргізі­летін жұ­мыстың басым бағыт­­та­ры­ның бірі – цифрлық трансформация және су саласында жасан­ды интеллектіні қолдану. ЖИ енгізу суды пайдаланудың ашықтығын қамтамасыз етеді және су шығынын азайтуға мүмкіндік береді. Арал теңізі бассейнінде су ресурстарын есепке алудың, мониторинг жүргізудің, басқарудың және бөлудің бірыңғай автомат­­­тандырылған жүйесін енгізу бойынша бірлескен жұмыстың маңыздылығы да атап өтілді.

Кездесу барысында, сондай-ақ Тәжікстан Премьер-министрінің орынбасары Зиёзода Сулаймон, Өзбекстан Президентінің кеңесшісі Шухрат Ганиев, Түрікменстан ауыл шаруашылығы министрі Чарыяр Четиев сөз сөйледі.

Талқылауды қорытын­­ды­­лай келе, Олжас Бектенов Қазақ­­станның ашықтық, ынты­­мақ­тастық және сындарлы диалог қағидаттарына бейіл екенін нақтылады.