Баррелі 130 долларға дейін: Қазақстан мұнайы аяқ астынан неге қымбаттады

Анықтамалық Brent маркасынан тарихи тұрғыдан арзан сатылып келген қазақстандық CPC Blend мұнайы соңғы апталарда одан едәуір қымбаттады. Бұл ерекше бұрылыстың артында Каспий шикізатына деген жоғары сұраныс, Таяу Шығыстан жеткізілілімдегі іркілістер мен тасымалдау құнының өсуі тұр.

Oilprice мәліметінше, CPC Blend барреліне шамамен $130,99-ға бағаланса, Brent бағасы $110,48 долларды құрап отыр.

Қазан айының басында алшақтық бұдан да үлкен болды. BES.media Brent бағасы $103 шамасында болған кезде CPC Blend көрсеткіші барреліне $130,86 құрағанын хабарлаған еді.

Нарықтағы бетбұрыс қыркүйек айында орын алды. Содан кейін CPC Blend құны $120-дан жоғары көтеріліп, қыркүйектің аяғы мен қазан айының кейбір күндері қазақстандық қоспа Brent-тен $15–20 және одан да жоғары бағада сатылды.

Сарапшылар негізгі себептердің бірі ретінде Таяу Шығыстағы жағдайдың ушығуын және Ормуз бұғазы арқылы жеткізілімдердегі іркілістерді атауда.

Еуропалық мұнай өңдеу зауыттары шикізаттың балама көлемдерін белсенді түрде іздей бастады. Каспий құбыр консорциумы жүйесі арқылы Қара теңізге жеткізілетін қазақстандық мұнайға сұраныс артты, өйткені оның бағыты Ормуз бұғазы арқылы өтпейді.

Қосымша фактор — қолжетімді танкер флотының азаюы және тасымалдау бағасының күрт қымбаттауы.

Әскери тәуекелдер, кеме қатынасындағы шектеулер мен бұғаздардағы кептелістер салдарынан мұнай жүктерін фрахттау мен сақтандыру құны өсті. Соның салдарынан сатып алушы жеткізілген CPC Blend үшін едәуір жоғары баға төлейді.

Бұл ретте сарапшылар ескертеді: котировкалар арасындағы айырмашылықты Қазақстанның таза қосымша пайдасы деп санауға болмайды.

Мұндай салыстыруларда CPC Blend CIF шарттарындағы физикалық мұнай ретінде бағаланады — яғни бағаға танкер фрахты, сақтандыру және межелі портқа дейін жеткізу кіріп қойған. Ал Brent көбіне нақты партияны жеткізуді қамтымайтын биржалық фьючерс түрінде беріледі.

Сондықтан барреліне $18–20 мөлшеріндегі шартты үстеме баға қазақстандық экспорттаушының дәл осылай қосымша табыс алатынын білдірмейді. Айырмашылықтың едәуір бөлігі өскен логистикалық шығындарды жабуға кетеді.

Соған қарамастан, қазақстандық шикізатқа нақты үстеме баға да бар: сатып алушылар ұсыныстың шектеулі болуы мен еуропалық МӨЗ тарапынан жоғары сұраныс аясында CPC Blend-тің қолжетімді көлемдері үшін көбірек төлеуге дайын.

Қазақстан үшін бұл жағдай тұтастай алғанда экспорттық түсімнің өсуін және бюджетке потенциалды түрде жоғары түсімдерді білдіреді, десе де түпкілікті нәтиже көлік шығындарына, салықтарға, экспорттық баждарға және келісімшарт талаптарына байланысты болады.

Әлемдік нарықта кернеулік сақталуда. 20 қазанда Brent барреліне $110 шамасында саудаланып, Таяу Шығыстан жеткізілімдерге төнетін қауіп-қатерлерге байланысты бес айлық максимумға жақын деңгейде қалды.

Бүгін, 14:59